Staatsoper toont haar ervaring met Strauss' Ariadne

Nadat een door Jan Bouws geënsceneerde productie van Richard Strauss' opera Ariadne auf Naxos door de Staatsopera Szeged de afgelopen weken een tournee door ons land maakte, klonk het werk gisteravond in een bejubelde concertante uitvoering door de Wiener Staatsoper. Ariadne auf Naxos was opnieuw een vreemde eend, nu in de serie Wereldberoemde Symfonieorkesten van het Amsterdamse Concertgebouw.

Over de relatie tussen Richard Strauss en de Weense opera zijn boeken volgeschreven. Ariadne auf Naxos ging in de tweede, herziene versie (1916) in Wenen in première, Strauss zelf was ooit chef-dirigent bij de Wiener Hofoper.

Ook het orkest van de huidige Wiener Staatsoper waaruit de Wiener Philharmoniker zijn samengesteld bleek zich voor Strauss' uitersten tussen scherts en lyriek te kunnen beroepen op een geworteld stijlgevoel.

De `nieuwe ideeën in nieuwe vormen' waarmee Strauss en zijn librettist Hugo von Hofmannsthal experimenteerden, leidden in Ariadne auf Naxos tot een tweeluik waarin commedia dell' arte- klucht en Grieks-antieke mythe elkaar vrijmoedig de hand reiken.

De orkestratie voor kamerorkest met harmonium, piano en celesta en de voortdurende tempowisselingen en verkleuringen van varieté-achtige dansjes naar pure kamermuziek maken van de partituur een mijnenveld. Christoph von Dohnányi bood al die contrasten het hoofd met koelbloedige flexibiliteit en een warmbloedig gevoel voor Strauss' idioom. Het 36-koppige orkest benutte die kans om zich zowel tutti als in de talrijke soli optimaal te presenteren, en realiseerde niet alleen in het slotduet van Ariadne en Bacchus de klankrijkdom van een veel groter orkest.

Ook vocaal was deze Ariadne auf Naxos zeer ambitieus van opzet. In de vijftienkoppige solistencast werd de levende traditie vertegenwoordigd door Heinz Zednik (een vocaal en non-verbaal humoristische Tanzmeister) en de ironisch sprekende Waldemar Kmentt (Haushofmeister). Samen zijn zij goed voor vijfentachtig jaar podiumervaring bij de Wiener Staatsoper. Nederland was vertegenwoordigd in de als ensemblelid aan de Staatsoper verbonden bariton Geert Smits (Harlekin), die zijn rol prettig pretentieloos invulling gaf.

De Sloveense tenor Janez Lotric was vocaal een wat vlakke Bacchus. De overige, deels eveneens door ensembleleden van de Staatsopera bezette bijrollen, werden bevredigend vertolkt. Daarnaast kregen vooral de dragende vrouwenrollen indrukwekkend gestalte. De Franse Sophie Koch was met haar warme en soepele mezzo een zeer elegante Komponist in het eerste deel.

De Amerikaanse sopraan Susan Anthony maakte in het tweede deel veel indruk als een kernachtige, stralende en toch kwetsbare Ariadne. In beide delen betoonde haar landgenote Laura Aikin zich een nachtegaalachtige Zerbinetta, die moeiteloos, briljant en toch smakelijk schmierend invulling gaf aan zelfs haar breedst uitwaaierende coloraturen.

Concert: Ariadne auf Naxos van R. Strauss door de Wiener Staatsoper o.l.v. Christoph von Dohnányi m.m.v. Laura Aikin (Zerbinetta), Susan Anthony (Primadonna), Sophie Koch, Waldemar Kmentt, Heinz Zednik e.a. Gehoord: 28/10 Concertgebouw, Amsterdam.