Een afgewezen zoon

Wat is er met Jaap Stam gebeurd? Die schonkige, robuuste, maar goedaardige verdediger uit Kampen ziet er tegenwoordig uit als een angstwekkende bodyguard. Als een booswicht. Hij is flink en groot, sterk en kaal, zoals het mannen betaamt die overweldigend willen overkomen. En hij kijkt nors, zoals mannen kijken die de mensheid liever vandaag dan morgen wensen te vernietigen. Jaap Stam is geen tevreden mens meer, hij is een mens die zich bedreigd voelt.

Jaap Stam is niet aardig meer, hij is als een door zijn vader afgewezen zoon, die zich met slaande deuren terugtrekt in zijn jongenskamer en daar een oorlog beraamt. Liefst lijkt hij te willen huilen, maar verdriet tonen is niet voor mannen zoals hij, beseft Jaap Stam. Liever zint hij op wraak. Wraak op zijn vader, de man op wie hij zijn hoop had gevestigd, in wie hij een onwrikbaar vertrouwen had, de man die hem hard heeft laten vallen.

Alex Ferguson, de strenge manager van Manchester United, was als een vader voor hem. Zoals Sir Alex voor al zijn spelers een strenge vader is. Een man die jongens als Jaap Stam wegwijs maakte in de vijandige voetbalwereld. Ferguson regeert met harde hand zijn gezin, schreeuwt en slaat als het hem van pas komt. Zo maakte hij van Manchester United 's werelds sterkste voetbalclub. Onder deze furieuze Schot groeide Jaap Stam uit tot een verdediger van allure, een verdediger die zijn club door de zwaarste campagnes loodste, totdat zijn pezen, spieren en gewrichten het dreigden te begeven.

De slijtage ontging niemand, zeker Ferguson niet. En toen bleek dat Jaap Stam zich door een hijgerige journalist had laten verleiden tot onthullingen over familiegeheimen, vond vader Alex het welletjes. Stampvoetend en met zijn vuisten zwaaiend werd Jaap Stam van de hand gedaan als een verrotte bloemkool door een kieskeurige groenteboer. Een stinkend rijke meneer in Rome, die alle voetballers van naam en faam opkoopt, wilde Jaap Stam wel hebben. Die grote, sterke, kale man zou met de Portugese booswicht Couto en de Italiaanse sprookjesprins Nesta een ideale combinatie kunnen vormen in het hart van de verdediging van Lazio.

In de Italiaanse arena's doet de jongen uit Kampen manhaftige pogingen vader Alex te overtuigen van zijn ongelijk. Hij doet zijn best het sterrenteam van Lazio te sturen als een grote leider. Hij holt en hakt als bezeten door de duivel. Hij doet net iets te veel zijn best. Terwijl bij United zijn wel elegante en wel technische begaafde opvolger Leblanc met de Franse slag de verdediging leidt, holt Jaap Stam zichzelf voorbij in Rome.

Nooit meer zal Jaap Stam de verdediger zijn die hij in zijn beste jaren bij Manchester United en in Oranje was. Negentwintig jaar pas is hij en nu al op de vlucht geslagen. Want hij voelt de slijtage naderen, hij wordt bedreigd, zijn status staat op het spel, het einde is nabij. Gevreesd moet worden dat hij zelfs de Romeinse schoonheden niet ziet. Opgejaagd kan hij zelfs het verschil niet meer zien tussen Manchester en Rome, tussen futuristische kantoren en historische bouwwerken, tussen Old Trafford en Stadio Olimpico, tussen Engelsen en Italianen.

Jaap Stam is de verpersoonlijking van de Nederlandse voetballer anno nu. Niets is meer zoals het geweest is. Nederlandse voetballers worden week in week uit op het verkeerde been gezet door Italianen, Duitsers, Fransen en Turken. Onze voetballers worden afgedankt ten gunste van Zuid-Amerikanen, Afrikanen, Fransen en al bijna door Belgen. Zowaar, de trots is verdwenen. Verblind door paniek zinnen ze op wraak, venijnig met hun ellebogen stotend. Net als Jaap Stam zijn ze aandoenlijke zwoegers geworden, die niet willen wennen aan het idee dat ze niet meer zo goed zijn als vroeger en zo goedaardig.