De KRO biecht op

Publiekelijk zelfonderzoek is heel dapper maar ook moeilijk.

In dit geval was het de KRO die bij het eigen onderzoeksprogramma Reporter in de biechtstoel ging. Gerard Hulshof, oud-directeur van de KRO, onthulde vrijdag in KRO's Reporter over zijn aankopen van programma's van de televisiefabriek Endemol: ,,Wij keken niet of nauwelijks naar begrotingen. Want we hadden het gevoel dat dat wel goed was en dat wij voor een schappelijke prijs een mooi programma kochten.''

Kortom, de KRO was een gezellig kluppie dat het geld van de leden en belastingbetalers gewoon maar zo'n beetje uitgaf aan aankopen bij commerciële televisiemakers. Hulshof: ,,Echte controle deden we niet en konden we niet want daar hadden we de expertise ook niet voor''.

Ik verwachtte dat het gezicht van Hulshof nu in een beschuldigend clair obscur zou komen, met donkere tonen omlijst en dat de commentator het delict nog eens in suggestieve toon zou herhalen, zoals Reporter dat gewend is te doen: ,,Endemol kon gewoon maar van alles in rekening brengen omdat de KRO niet aan boekhouding deed''. Of zou de boekhouder van de KRO met bevende stem aan het woord komen, hard aangepakt door de onderzoeker? Nee.

Ook Joop Daalmeijer, nu manager van Net 2, gaf gebrek aan rekenkunst toe: ,,Als er onderhandeld moest worden met Joop van den Ende en John de Mol, werden er bedragen genoemd en mensen keken als een varken naar een onweersbui''. Even later kwam hij met een voorbeeld: toen alle omroepen hun declaraties vergeleken, bleek dat een specifieke televisiemaker van Endemol 37 dagen in een maand in rekening bracht. Frauduleus declareren, lijkt me. Had Daalmeijer toen gereclameerd bij Endemol en werden die te veel gedeclareerde dagen daarna in mindering gebracht? En zoniet, waarom niet? Dat had ik graag willen horen, maar helaas.

John de Mol en Joop van den Ende kwamen niet aan het woord. Het weerwoord van hun televisiefabriek op alle beschuldigingen werd alleen weergegeven in korte blokjes tekst die sneller passeerden dan ik ze kon lezen.

De Mol werd zondag wel geïnterviewd, bij Netwerk. Hij zei dat de KRO wel degelijk een goede boekhoudingsafdeling had, van twintig man zelfs, en die controleerde de contracten heel goed. Daar had KRO-presentator Sven Kockelmann niet van terug. Hij had zelf als opgewonden commentaarstem aan de Reporter-documentaire meegedaan, maar hoorde bij verrassing dat zijn eigen omroep een hele grote boekhoudafdeling had. De Mol had er dus voordeel bij dat hij niet in de documentaire zelf voorkwam maar daarna, in Netwerk. Daar kreeg hij te maken met een onwetende presentator die hij omver kon praten, in plaats van met de strenge onderzoeker zelf. Vandaar de voorliefde van onderzochte prominenten voor live programma's.

Maar goed, de KRO kwam niet als enige bedrogen uit. Zelfs het commerciële HMG (RTL4, 5 en Yorin) gaf toe dat ze zich had laten bedonderen. Eigenlijk vertelde Reporter een traditioneel polderverhaal: hoe een paar slimme jongens op de schouders van een goedgelovige thuismarkt een grote multinational worden. De gefuseerde televisiefabrieken De Mol en Van den Ende kregen grote macht. Een concentratie van grote commerciële televisiesterren waar de publieke omroep wanhopig naar reikt. Van privatisering tot monopolisering. Bovendien heeft de publieke omroep zich ook nodeloos klein gemaakt. Bij die vele omroepzuiltjes kan het grote Endemol gemakkelijk een verdeel-en-heers-politiek voeren. Voor de KRO zijn er tien andere die de sterren willen hebben.

Dat de omroepen onderling ooit de Endemol-declaraties hebben vergeleken, moet al een hele stap zijn geweest. Hulshof gaf toe dat de KRO op zijn eentje de succesvolle televisieserie Dagboek van een Herdershond nooit had kunnen maken. Dat deed Endemol. ,,Daar hadden wij geen verstand van'', zei hij en dat geldt volgens hem ook voor andere publieke omroepen. Het is duidelijk dat de publieke omroep van het Endemol-oligopolie af wil, maar ze zouden zelf meer expertise moeten ontwikkelen, niet alleen in boekhouding maar ook in televisiemaken.