Bedrijfsleven staat te popelen mee te bouwen aan de JSF

De snelle beslissing van de VS te kiezen voor Lockheed, die hét gevechtsvliegtuig voor de 21ste eeuw mag bouwen, zet Nederland het mes op de keel.

Een aantal ingenieurs van Stork Aerospace, Boeing en Lockheed Martin heeft afgelopen vrijdagavond gezamenlijk in een café in Delft op CNN de overwinning van Lockheed Martin op Boeing bekeken voor de bouw van hét gevechtsvliegtuig voor de 21ste eeuw, de Joint Strike Fighter (JSF). De twee Amerikaanse bedrijven zijn voor een aantal producten (zoals de achterdeur van het Boeing-transporttoestel dat boven Afghanistan voedseldroppings uitvoert) vaste klant van Stork Aerospace, dat ook in de ontwerpfase voor de nieuwe jager met zowel Lockheed als Boeing heeft meeontwikkeld aan de staartsecties van de gevechtsvliegtuigen.

In totaal hebben de overheid en het Nederlandse bedrijfsleven al 350 miljoen gulden bijgedragen aan het ontwerp van het nieuwe vliegtuig. Deelneming aan de volgende fase, de zogeheten Engineering Manufacturing Development (EMD), kost 1,7 miljard gulden. Een bedrag dat voornamelijk moet worden opgehoest door de Nederlandse overheid, omdat de bedrijven pas 400 miljoen gulden terugbetalen op het moment dat zij aan de productie van de JSF gaan verdienen.

Het kabinet wil voor eind van dit jaar een besluit nemen over de opvolging van de F16. Als het kiest voor de JSF dan levert dat veel geld op in de vorm van compensatieorders voor onder meer Stork-Aerospace, Philips, Special Products, Urenco en TNO (de grootste Nederlandse bedrijven die in het project deelnemen).

Maar ook de Eurofighter (gebouwd door een Duits-Brits-Italiaans-Spaans consortium) is een optie voor Defensie voor vervanging van de F16. ,,De keus voor de overheid is nu instappen in het EMD met het gevolg dat je automatisch aan de JSF vastzit. Of meerdere opties openhouden met het gevaar dat je later een hogere prijs moet betalen, waarbij het Nederlandse bedrijfsleven geen compensatieorders krijgt'', zegt VVD-Kamerlid J.D. Blaauw, tevens lid van de vaste Kamercommissie voor Defensie. ,,Dat hele spel van druk opvoeren vanuit het bedrijfsleven komt me overigens bekend voor'', relativeert Blaauw. ,,Ik heb dat met de helikopters meegemaakt en met de F16. Wat ik eerst wel eens wil weten is waarom de beslissing van de Amerikaanse overheid te kiezen voor Lockheed is versneld.''

Inmiddels staat de Nederlandse industrie te trappelen van ongeduld om aan het project te mogen meedoen. Kier Vis, voorzitter van het zogeheten Netherlands industrial Fighter Aircraft Replacement Platform (NIFARP), rekent voor dat de eventuele keus voor de JSF in Nederland minimaal 1.000 mensen dertig jaar aan het werk houdt. De vervanging van de F16 door de JSF gaat Nederland 12 miljard gulden kosten. ,,Maar wat nog belangrijker is dat de kennisinfracstructuur van het luchtvaartcluster dat we in Nederland hebben opgebouwd door deze activiteiten een enorme impuls zou krijgen'', zegt Vis. ,,Als Nederland niet meedoet aan het EMD blijft er voor de Nederlandse industrie weinig over vrees ik.''