Tussen dorpsbelangen en Mars

Ab Krook (57), topsportcoördinator van de schaatsbond (KNSB), begint vrijdag bij de NK afstanden in Groningen aan zijn zevende olympische seizoen. De oud-bondscoach over dorpsbelangen, wereldpolitiek, afscheid, olympisch goud en schaatsen op Mars.

Iedereen mag weten welke partij op woensdag 7 november bij de gemeenteraadsverkiezingen in Loosdrecht de stem krijgt van Ab Krook. Dorpsbelangen, lijst 7, maakt het bord in zijn voortuin duidelijk. Krook is zelfs lijstduwer van deze plaatselijke partij. `Krook in de politiek', stond de afgelopen weken boven menig nieuwsbericht. Maar verwacht hem niet op de barricaden. Hij is niet verkiesbaar. Op de lijst van de lokale partij bezet hij de 25ste plaats.

Krook is weliswaar een geboren en getogen Oud-Loosdrechter, maar als wereldreiziger in dienst van de schaatsbond volgt hij het `dorpsgebeuren' op afstand. Het gaat hem desondanks aan het hart dat zijn woonplaats, waar plotseling appartementen voor miljoenen guldens werden verkocht, wat indutte. Krook ondersteunde aanvankelijk een Loosdrechtse belangenvereniging en werd door Dorpsbelangen gevraagd zich kandidaat te stellen bij de verkiezingen. Hij kon zich vinden in het verkiezingsprogramma, ,,hoewel bijna elke partij tegenwoordig een programma heeft waarmee je kunt leven'', en besloot op een onverkiesbare plek mee te willen doen.

,,Lokale partijen als Dorpsbelangen zijn bij gemeenteraadsverkiezingen effectiever dan landelijke partijen. Die worden altijd gehinderd door de nationale politiek. Ik was al een beetje aan het zweven. De vorige keer hebben mijn vrouw en ik het verdeeld. De één stemde links, de ander rechts.'' Echtgenote Ineke gaf haar stem aan VVD-boegbeeld Terpstra (VVD), Krook koos voor PvdA-leider Kok. ,,Dat is de afgelopen periode een goeie man geweest.''

Nog intensiever houdt Krook zich bezig met de wereldpolitiek. De oorlog die Amerikanen met bondgenoten voert in Afghanistan en de dreiging van terreur hebben ook effect op de Olympische Spelen van volgend jaar februari in Salt Lake City. ,,Het door laten gaan van de Winterspelen is heel moeilijk en het niet door laten gaan is misschien nog moeilijker'', zegt Krook. ,,Afhankelijk van hoe de situatie zich ontwikkelt komt er heel wat op ons af. Je moet er rekening mee houden dat er nog van alles kan gebeuren. Eén ding is zeker: als de Spelen doorgaan, zullen de veiligheidsmaaregelen extreem zijn.

,,Ik heb nu zes Olympische Spelen meegemaakt. Lake Placid, in de VS, was in 1980 de eerste. Toen maakten de veiligheidsmaatregelen diepe indruk op mij. Daarna stelden ze niks meer voor. In Lake Placid ging je ergens naar binnen, kwam je bij een hek, werd je gecontroleerd en zo ging dat tien meter verderop weer. Telkens werd je binnenstebuiten gekeerd. Controles in Calgary, Hamar, Nagano stelden weinig voor. Dat waren alibicontroles. In Albertville, in '92, klommen we bij ons hotel altijd over een hek heen. Eén keer ben ik met de auto het terrein opgereden. Ik was toen nog trainer en had na een starttraining het startpistool op m'n dashboard liggen, open en bloot. Als je dat pistool doorboort, heb je een gewoon pistool. Bij de controle keken ze met spiegeltjes onder m'n auto en ik mocht doorrijden. In Salt Lake City zal het zeker anders gaan.

,,Ik denk niet dat er gevaar zit in het vliegen. Als ze kwaad willen, gebeurt dat waarschijnlijk op een hele doordachte manier, bijvoorbeeld met voedsel of water. Begeleiders, bonden en NOC*NSF moeten anticiperen op wat op ons afkomt. Als we naar de Spelen gaan, zullen we een heel goed plan moeten neerleggen. Zoals we ook te werk zijn gegaan op de dag van de aanslagen, toen drie Nederlandse ploegen op trainingskamp waren in Salt Lake City. Om drie uur vlogen die vliegtuigen in de torens van het World Trade Center, om zes uur hadden we na overleg met verschillende instanties, zoals NOC*NSF en het ministerie van buitenlandse zaken in Den Haag, adviezen voor die ploegen.

Het IOC, de organisatoren in Salt Lake City en de Amerikaanse overheid zijn vastberaden. Volgens het IOC zou alleen een Derde Wereldoorlog het evenement kunnen verhinderen. De Spelen dreigen een politiek prestige-object te worden. Krook: ,,Feit is dat de Amerikaanse regering aan zijn volk moet laten zien dat ze er staan. Dat ze weten wat ze willen en dat ze niet twijfelen. Maar je moet oppassen dat je niet wordt misbruikt omdat politici een daad willen stellen. Aan de andere kant denk ik dat we best een signaal mogen afgeven dat we ons niet voor terreur verstoppen. Want als dat gebeurt is het eind zoek. En uiteindelijk is er nog eentje die zelf moet beslissen: de sporter zelf. Als die niet wil, gaat hij niet. Maar zulke geluiden heb ik nog niet gehoord.''

Sinds de aanslagen in New York en Washington op 11 september worden schaatsen ook als potentieel wapen gezien. Tijdens vluchten mogen de vlijmscherpe ijzers niet meer als handbagage worden vervoerd. ,,Ook dat is een groot probleem. Er was tot voor kort een ongeschreven wet, voor elke schaatser, in elk land; als je gaat reizen, neem je je schaatsen mee in je handbagage. Waarom? Als de bagage niet aankomt ben je ze kwijt en als er met de koffer wordt gegooid zijn ze krom.'' Voor trainingskampen en wedstrijden in Europa kunnen schaatsen in de auto worden vervoerd, lastiger wordt het als de oceaan moet worden overgestoken, zoals begin december voor wereldbekerwedstrijden in Salt Lake City.

Bij de komende Winterspelen ontbreekt een generatie coaches die decennia lang het Nederlandse schaatsen kleur gaf. Henk Gemser trad vorig jaar terug als bondscoach, Leen Pfrommer moest onlangs weg bij de pleog van DSB en keert wellicht niet meer terug op het hoogste niveau, en begin deze maand overleed de nestor van het Nederlandse schaatsen, Egbert van 't Oever. Krook: ,,De oude generatie is te lang doorgegaan. We zijn te laat begonnen om jonge, veelbelovende coaches een kans te geven zich te ontwikkelen. Er zijn gelukkig mensen die ons aflossen, zoals Gerard Kemkers, Ingrid Paul en Geert Kuiper. Dat was hard nodig.'' De oudste Nederlandse coach is nu Geert Kuiper, van de ploeg van TVM: 41 jaar.

Ook van de IJsselcup is afscheid genomen. De veertigste editie van de traditionele openingswedstrijd van het seizoen stond voor november in Deventer op het programma, maar werd geschrapt wegens een gebrek aan topschaatsers. ,,Jammer, maar ik heb er wel begrip voor'', zegt Krook over de wedstrijd die hij zelf een vijftal keren reed. ,,We moeten proberen de IJsselcup in een nieuw jasje te steken, aangepast aan de huidige tijd. Met een wedstrijd voor gewestelijke rijders en een wedstrijd waarbij de merkenteams tegen elkaar rijden en waar ook andere landen aan moeten kunnen meedoen. Dan krijg je een hele mooie teamwedstrijd. Ik had de IJsselcup graag zien doorgaan. Nu is hij van de kalender en wordt het moeilijk hem weer terug te krijgen. Ik zeg niet dat traditie moet blijven bestaan – soms stelde het helemaal niets voor – maar de IJsselcup is een onderdeel van het succes van het schaatsen in Nederland.''

Onverwacht is het afscheid van Gunda Niemann, de drievoudig olympisch- en achtvoudig wereldkampioen allround. Die bleek onlangs tot haar eigen verrassing zwanger en kan daarom niet meedoen aan de Olympische Spelen. Ook bij de EK in januari in de nieuwe, naar haar genoemde schaatsbaan in haar woonplaats Erfurt, in voormalig Oost-Duitsland, zal ze ontbreken. Krook: ,,Ik hoorde van Duitse trainers dat ze nooit zo sterk is geweest als nu. Als je daar dan zoveel energie in stopt, zoveel ervaring en kennis hebt, met zoveel begeleiding om je heen, ook medische, dan kun je het haast een beginnersfout noemen om nu zwanger te worden. Onvoorstelbaar. Het kan eigenlijk niet, maar het is toch gebeurd. Ze wil nog afscheid nemen tijdens het WK afstanden in Berlijn, in 2003, maar ze is ook een typetje van huisje, boompje, beestje, kindje. Als ze dat heeft, kan het wel eens zijn dat ze niet verder gaat.''

In tegenstelling tot Nieman (35) beleven Rintje Ritsma (31) en Bart Veldkamp (33) in Salt Lake City waarschijnlijk hun laatste Olympische Spelen. Beiden schaatsen ze in de kernploeg van Krook. ,,Ze hebben beiden een stempel gedrukt op de snelle ontwikkeling die het schaatsen de afgelopen tien jaar heeft doorgemaakt. Het zijn volwassen, mondige sporters geworden, die weten wat ze willen, zelf besluiten nemen en daar ook de verantwoordelijkheid voor nemen. Dat geeft me een goed gevoel. Net als Niemann rijden ze langer door dan ze voor mogelijk hadden gehouden, ook omdat het tegenwoordig financieel aantrekkelijker is. Hun afscheid kan nog wel eens uitgesteld worden. Zolang Rintje in de top-drie van het allroundschaatsen meedoet, hoeft hij nog niet aan de kant te gaan. Voor Bart zou het uniek zijn als hij überhaupt een olympische medaille wint. Hij heeft het in zich. Een echte topper, heel onberekenbaar. Hij kan volledig falen, maar net zo goed goud winnen. Rintje gun ik een gouden medaille heel graag, maar die zou keuzes moeten maken. Een geweldige allrounder met een grote carrière, maar olympisch goud ontbreekt. Als ik Rint was, zou ik zeggen, `ik heb alles meegemaakt, ik ga nu één jaar alles op goud zetten. En als ik het niet haal heb ik pech gehad'. Je vastzetten op één bepaalde afstand is dan heel belangrijk.''

De afgelopen maanden deed het huwelijk van Marianne Timmer met haar twintig jaar oudere coach Peter Mueller stof opwaaien. ,,Relaties tussen coach en schaatser houden natuurlijk altijd een risico in'', zegt Krook. ,,Dat kan ook positief uitvallen. Het is heel moeilijk voorspelbaar. Een relatie van een sporter met een niet-sporter kan ook een risico inhouden. Peter heeft nu ook een grote verantwoording voor zijn ploeg.'' Op de opmerking dat Mueller oud en wijs genoeg is, zegt Krook lachend: ,,Hij is in elk geval oud.''

,,Maar als je mij vraagt, Ab, schrijf nou eens een programma met een ideale voorbereiding op de Olympische Spelen, dan zou ik daar natuurlijk niet in opgenomen hebben dat die twee met elkaar zouden gaan. En ik zou er ook niet in opgenomen hebben dat Leen Pfrommer er in september uitgegooid wordt. Toch kunnen zulke voorvallen – lees het boek Mysterieuze krachten in de sport van Joris van den Bergh – leiden tot grote prestaties.'' Bij de Spelen verwacht Krook die prestaties in elk geval van Timmers teamgenoot Gianni Romme, als die zijn titels verdedigt op de vijf en de tien kilometer. ,,En op de 1.000 en de 1.500 meter zou ik m'n geld op Erben zetten.'' Ook Wennemars zit in de ploeg van Mueller. ,,Hij kan dat extreem gefocust zijn nu aan. Als hij dat volhoudt, kan het wel eens heel goed uitpakken. Erben is tip-top.''

Het is Krook niet ontgaan dat afgelopen week een gebeurtenis plaatshad die met een beetje fantasie verstrekkende gevolgen voor het schaatsen kan hebben. Een ruimtesonde werd in een baan om Mars gebracht, om te onderzoeken of er water is op die planeet. ,,En als er water is, is er misschien ook wel ijs'', zegt Krook lachend. Hoe lang het nog duurt voordat daar kan worden geschaatst? ,,De aarde tegen Mars, dat gaan wij niet meer meemaken.''