Schots landleven als balsem voor de ziel

Op een zonnige augustusdag in 2001 verpoost een Engelse familie zich op een schiereilandje in het verbluffend mooie loch Lochan Na H-Earba op het Schotse landgoed Ardverikie. Ze dragen de kleding waar de lezers van Seasons ook zo graag in lopen: wax-coats, rubber laarzen met een riempje. Oma lijkt op Camilla Parker Bowles over twintig jaar, zoonlief met geruit colbert en dito pet heeft wel iets weg van prins Charles. Ze worden omzwermd door een horde opgewonden honden en kinderen. Onmiskenbaar de eigenaren van het landgoed waar de feel good-serie Monarch of the Glen wordt opgenomen.

Als we vertellen dat we een kijkje nemen op de set, omdat ook de derde serie door de BBC aan de NCRV is verkocht en volgend jaar in Nederland op de televisie komt, zijn ze meteen geïnteresseerd. ,,Where does all that beautiful money go to?'' vraagt oma zich af. In gedachten hoort ze geld in de BBC-kassa rinkelen, waarvan zij ook wel wil meegenieten. De familie heeft misschien wel bezit, maar geen geld. Ze zijn niet de enigen. Vele Britse landgoedeigenaren verhuren voor een mooi bedrag hun fotogenieke huis aan tv- en filmproducenten.

In Monarch of the glen, een vrolijke serie met een warme uitstraling, draait het om dat geldgebrek. De jonge Archie wordt door zijn ouders overgehaald het familiebezit Glenbogle van de ondergang te redden. Zijn ouderwetse en excentrieke vader Hector (een prachtige, licht anarchistische rol van Richard Briers) is nogal onverantwoord met zijn landgoed omgesprongen. Het is bijna bankroet, ondanks de bemoeienissen van zijn slimme vrouw Molly (oudgediende Susan Hampshire). Archie, die de feodale Hooglanden verruild had voor het hippe Londen, heeft veel moeite met zijn nieuwe verantwoordelijkheden. Waarvan zijn malle vader en het gebrek aan cash de grootste zijn.

Ardverikie werd in 1870 door een Engelse industrieel gekocht. Hij liet er het neokitsche kasteeltje bouwen dat nu in de serie de hoofdrol speelt. Op het landgoed zijn ze maar wat blij dat Ecosse films, de Schotse produktiemaatschappij die de BBC-serie maakt, hun kasteel voor de derde keer huurt. Vorig jaar hebben ze van het BBC-geld de elektrische bedrading vervangen (200.000 pond) en dit jaar is het dak aan de beurt (1 miljoen pond).

Ardverikie werd door Ecosse films ontdekt toen het bedrijf de speelfilm Mrs. Brown maakte. Daarin probeert koningin Victoria haar verdriet om de dood van Albert te verwerken. Frappant is dat ook in het echt Victoria en Albert met Ardverikie te maken hebben gehad. Ze hadden het landgoed bijna gekocht, ware het niet dat het wonderschone meertje miljoenen venijnige mugjes aantrekt. Hun keuze viel toen op Balmoral waar de koninklijke familie nog steeds vakanties viert.

Omdat Ardverikie zo afgelegen in de Schotse Hooglanden ligt, wonen de cast en de crew van Monarch of the Glen bij elkaar in vakantiehuisjes in de buurt. Er wordt steeds twaalf dagen achter elkaar gefilmd, daarna heeft iedereen een weekend vrij. En dat zes maanden lang, want zolang duurt de opname van een reeks. Een claustrofobisch idee.

Producer Jeremy Gwilt (Bergerac, House of Elliot, Ballykissangel) let bij het samenstellen van zijn crew daarom goed op persoonlijkheid. ,,Net als bij het samenstellen van je acteurs-ensemble. We móeten elkaars vrienden zijn, dus je wilt geen mensen die moeilijk in de omgang zijn. Als je in Londen filmt, gaat iedereen aan het eind van de dag naar zijn eigen huis. Als ik hier 's avonds een wandelingetje maak of uit eten ga, kom ik altijd collega's tegen.''

Alastair Mackenzie, die de rol van Archie speelt, vindt het vreselijk, iedere keer dat de opnamen zijn afgelopen. Dan mist hij de crew. ,,Zes maanden is erg lang om zo geïsoleerd te leven. Maar in de drie jaar dat we met elkaar optrekken, zijn we een soort familie geworden. Als ik eenmaal hier ben, is het heerlijk. Meestal krijg je tijdens opnamen niet de kans om zo close te worden met je collega's.''

De goede sfeer die er tijdens de opnamen heerst is volgens Gwilt een deel van het creatieve proces. ,,We zijn een hechte gemeenschap geworden en hebben een soort steno ontwikkeld waarmee we communiceren. Dit seizoen kwam 85 procent van de mensen van vorig jaar terug. Dat zegt wel wat.''

Het karakter van de serie wordt niet alleen bepaald door de sfeer op de set. Aansprekende personages, slimme plots en anarchistische humor zijn ook deel van het immense succes van de serie (verkocht van IJsland tot Australië). Volgens Gwilt schuilt het grote geheim van alle films en series die zich in Schotland afspelen in het landschap en het licht. ,,Als de zon op de bergen schijnt is het adembenemend. Dan voel je je in één keer glorieus. Maar ook als er donkere, peinzende wolken over de bergen tuimelen, is het van een immense schoonheid. En als je problemen hebt, ga je vijf minuten aan de rand van het loch zitten en dan ben je getroost. Balsem voor de ziel.''

Monarch of the Glen, zondag, BBC1, 21.00-21.50u. De serie wordt in april 2002 door de NCRV uitgezonden.