Lockheed krijgt megaorder jager

Lockheed Martin heeft de militaire order van de eeuw binnengehaald. De vliegtuigbouwer mag als enige doorgaan met de ontwikkeling van de Joint Strike Fighter.

De Nederlandse luchtvaartindustrie hoopt dat snel wordt beslist of Nederland deelneemt aan de ontwikkelfase van het toestel. De met spanning tegemoet geziene beslissing om het programma voort te zetten, werd gisteravond bekendgemaakt door de Amerikaanse onderminister van Defensie (materieel), Charles Aldridge. Daarna onthulde luchtmachtonderminister James Roche de naam van de winnaar van deze industriële competitie. Boeing werd de verliezer.

Als de ontwikkeling voorspoedig verloopt, zal Lockheed Martin, samen met zijn partners Grumman en BAe en een groot aantal onderaannemers, zeker 3.000 toestellen bouwen voor de Amerikaanse en Britse krijgsmachten. De totale waarde van het contract bedraagt ruim 200 miljard dollar. De eerste toestellen moeten in 2008 in bedrijf komen.

Nederland behoort met Denemarken, Noorwegen, Canada, Italië, Israël en Turkije tot de landen die aan de eerste fase van ontwerp hebben meegedaan. Zij moeten nu beslissen of zij mee-investeren in de definitieve ontwikkeling en bouw. Voor Nederland zou dat 1,25 miljard dollar kosten. De vervanging van de huidige generatie F-16's, die na 2010 `opraken', zou 12 miljard gulden gaan kosten.

De Amerikaanse defensie-autoriteiten hebben Lockheed Martin niet verplicht Boeing een deel van het werk te gunnen. Volgens onderminister Aldridge was het niet fair geweest dit te eisen, gezien de zware druk die op beide concurrenten is uitgeoefend om een volledig uitgewerkt ontwerp te leveren. Ieders programma bestond uit drie modellen: een voor de luchtmacht, een marinevariant die met een korte startbaan toe kan en een verticaal stijgende en dalende voor commando-taken.

Lockheed Martin won de race omdat zijn voorstel meer voordelen en minder risico's inhield, aldus de Amerikaanse onderminister voor de luchtmacht. Hij ontkende dat de schoonheid van de ontwerpen een rol had gespeeld. Pratt and Whitney mocht in beide gevallen de motoren leveren. GE ontwikkelt samen met Rolls Royce een alternatieve motor.

Met de beslissing legt de Amerikaanse regering een negatief advies naast zich neer van het General Accounting Office, een ten dienste van het Amerikaanse Congres staande rekenkamer. Het GAO heeft gewaarschuwd dat het JSF-project technologisch niet rijp is. Een overhaaste beslissing zou leiden tot vertraging, kostenoverschrijding en tegenvallende prestaties.

In Nederland heeft het Centraal Planbureau ook geadviseerd tegen een snelle beslissing. Volgens het CPB wegen de voordelen voor het Nederlandse bedrijfsleven niet op tegen de kosten en de verminderde vrijheid om te kiezen.