Hollands Dagboek: Rijkman Groenink

Rijkman Groenink (52) is voorzitter van de raad van bestuur van ABN Amro. Hij is getrouwd met Irene, met wie hij twee zonen heeft: Mathijs (3) en Splinter (1). Hij heeft twee kinderen uit zijn eerste huwelijk, Stijn (23) en Janne (20).

Woensdag 17 oktober

De komende week kent een ongebruikelijk groot aantal reisdagen. Goed voor het dagboek, maar niet voor het gezin. We nemen de tijd voor een uitgebreid ontbijt met de kinderen. De vers geperste jus en een dikke laag pindakaas op de boterham verzachten het leed.

Een ontmoeting met de Raad van Advies van de bank. Twee keer per jaar adviseert een vooraanstaand gezelschap – een dwarsdoorsnede uit de top van het bedrijfsleven – ons inzake vraagstukken rond de bank. Zeer nuttige bijeenkomsten, zowel voor ons als voor de leden van dit adviescollege. Zij staan immers voor vergelijkbare vraagstukken. Dit keer staat de reorganisatie van ons bankbedrijf in Nederland op de agenda. Floris Deckers, die leiding geeft aan dit proces, zet het vraagstuk helder uiteen. Onze klanten hebben steeds minder behoefte aan het traditionele bankkantoor op de hoek. De geldautomaat, de telefoon, de pc en het internet zijn daarvoor in de plaats gekomen. Een schoolvoorbeeld van innovatie in dienstverlening – de klant is niet langer gebonden aan openingstijden en locatie. De keerzijde is dat de bank verandert en er veel banen verloren gaan. Medewerkers leven in onzekerheid. Ze voelen zich gekwetst door de bank, hùn bank, en dat doet mij pijn. Het is een zure periode, waar we met z'n allen doorheen moeten. De raad geeft ons nuttige adviezen. Er zijn kritische vragen over de – in nauw overleg met de vakbonden vastgestelde – manier waarop ABN AMRO haar medewerkers in dit proces begeleidt.

's Avonds ga ik met Irene naar het stuk Stervelingen van Het Toneel Speelt in de Amsterdamse schouwburg. We worden dit keer niet echt gegrepen door het plot, maar Henk van Ulsen als de honderdjarige grootmoeder Sissi is magnifiek. Als we thuiskomen, drinken we nog een glas met mijn moeder, die op de kinderen heeft gepast. Deze oma is, ook als oppas, beduidend vitaler dan Sissi. Ze is dan ook twintig jaar jonger.

Donderdag

Ik stap bij Frits Beukenkamp in de auto. Hij is mijn vaste chauffeur, maar is de afgelopen zes weken druk bezig geweest met het transformeren van kaal beton tot een leefbaar huis. Nu heeft hij gelukkig weer tijd voor mij.

Gesprek met Jan Maarten de Jong, lid van de Raad van Bestuur. Later dit jaar doet hij een stap terug en gaat hij zich concentreren op onze activiteiten in Italië. Een prachtig, maar ook ingewikkeld land om zaken te doen. Jan Maarten is, met zijn bankierservaring en zijn kennis van land, taal en cultuur geknipt voor dit karwei.

Lunch met Jelle, mijn broer. Hij is vorig jaar via een buy out bestuursvoorzitter geworden en dat eist veel tijd en energie op. Voor het eerst sinds lange tijd bijpraten dus. In hoog tempo bespreken we achtereenvolgens de toestand in de wereld, de zaken en de familie.

Meer afspraken en een functioneringsgesprek volgen. Ook de voorzitter moet, net als alle andere leidinggevenden binnen de bank, zijn medewerkers periodiek beoordelen. Monique Oostweegel, die samen met Joke Brom mijn agenda beheersbaar houdt, waarschuwt dat ik nu ècht naar Schiphol moet vertrekken.

In Kopenhagen komt de komende dagen de top van de vijftig belangrijkste Europese banken bij elkaar. Een bijzondere ontmoeting met de concurrentie, maar tegelijkertijd een weerzien met vele vrienden en oude bekenden.

Vrijdag

Als eerste spreker begin ik mijn voordracht over de toekomst van de universele bank in Europa. Ik geef mijn visie op het te verwachten consolidatieproces. De blik is nog te veel gericht op de nationale markten, wat leidt tot versnippering en (te) hoge kosten. Als zakenbankiers adviseren we bedrijven om over grenzen heen te kijken en stimuleren we het Europese ondernemen. Het wordt tijd dat we dat advies ook in de eigen sector gaan opvolgen. De problemen met luchtvaartmaatschappijen tonen aan dat het ondernemen op nationale schaal grote risico's heeft. Door de gedegen voorbereiding met naaste medewerkers als Arnold van Os van Corporate Development en mijn persoonlijke assistent Wouter Devriendt kan ik mij goed weren in de discussie die volgt. Uit de manier waarop de vragen worden gesteld kun je afleiden uit welk land de spreker afkomstig is. Het varieert van lange imposante betogen zonder vraag, tot korte, kernachtige vragen. U mag zelf invullen welke nationaliteiten daarbij horen.

Tussendoor bel ik regelmatig met `Amsterdam'. Ik hou niet zo van dat mobiele gedoe, maar dezer dagen wordt duidelijk hoe de bank in het derde kwartaal heeft gepresteerd. ABN AMRO is van oudsher een voorzichtige bank, maar in het huidige gure economische klimaat staan ook onze resultaten onder druk. Op 12 november publiceren we de kwartaalcijfers, maar een aanpassing van de winstverwachting moet zo snel mogelijk worden gemeld. Het overzicht is nog niet compleet. Irene is na haar werk naar Kopenhagen gekomen. We bellen nog even naar huis, waar Mary zorgt voor de kinderen en het huishouden gaande houdt. Zonder haar zouden we de lange werkweken niet aan kunnen. Samen gaan we naar het diner in het trotse beursgebouw in het centrum van Kopenhagen. Conversatie, speeches en muziek van het Svend Skipper Trio.

Zaterdag

De bankiersconferentie praat over de antiglobaliseringsbeweging. We constateren dat de banken het armoedeprobleem niet op kunnen lossen. Dat is een taak voor overheden en internationale organisaties. Bovendien concentreren de problemen zich in landen waar internationale banken niet actief zijn. Wel kunnen we een cruciale bijdrage leveren door bewuster te kiezen voor duurzaam ondernemen in de landen waarin de banken wèl (en soms te) ruimhartig investeren.

Wat ons brengt bij aandeelhouderswaarde, een veelbesproken onderwerp waarover veel misverstanden bestaan. Vaak wordt gedacht dat het maximaliseren van aandeelhouderswaarde per definitie ten koste gaat van andere belangen. Wie dat denkt vergeet de grenzen waarbinnen je dat doel nastreeft: wetgeving, middelen, de normen en waarden van de onderneming. Later dit jaar zal de bank haar business principles publiceren. Een vervolg op onze corporate values, een expliciete leidraad voor het zakelijk handelen van de bank. Transparantie en dialoog met de wereld om ons heen, daar gaat het om. Uiteindelijk is dat ook in het belang van de aandeelhouder.

We ronden het Deens verblijf af met een hapje op een terras in de oude haven. Als we 's avonds thuis aankomen, wacht een verrassing: mijn twee oudste kinderen komen op bezoek. Het studieverloop, vrienden en de gezondheid van hun oma passeren de revue. Stijn hoopt op een stage bij een investment bank in New York. Ben benieuwd of hij iets kan regelen.

Zondag

Gelukkig worden de twee kleintjes niet om zes uur wakker. Helaas zijn ze nog te jong om het ontbijt voor ons klaar te maken. Ondanks de grijze wolken fietsen we langs het water, wandelen we in het bos en knoeien we wat in de tuin. Voor ik het weet zit ik 's avonds alweer achter mijn bureau.

Maandag

De voorlopige kwartaalresultaten. Wat betekent dit voor het tweede halfjaar? Operationeel draaien we helemaal niet zo slecht, maar de voorzieningen lopen op. Dit werkt zeker door in het vierde kwartaal, en we moeten de verwachtingen temperen. Tom de Swaan en ik besluiten om de financiële markten morgen voor opening beurs te informeren over een bijstelling van de prognose die we eerder dit jaar hebben gegeven. Het is altijd jammer zoiets te moeten doen, maar ik troost me met de gedachte dat grote gedeelten van de bank onder de omstandigheden goed presteren.

Vervolgens (te) snel de sollicitant gesproken voor de functie van hoofd interne communicatie voor de groep. Een sleutelfunctie, want het functioneren van de bank staat of valt met goede communicatie tussen personen en afdelingen. Ik hoop dat ik zijn vragen een beetje heb kunnen beantwoorden. Op weg naar het vliegveld belt Aernout Loudon, president-commissaris van de bank. We praten over de winstontwikkeling, een nieuwe commissaris en spreken af elkaar vrijdag te zien. Zoals altijd is hij belangstellend, ondersteunend èn kritisch.De vlucht naar Hongkong verloopt prima. Ik slaap 8 uur, wat me thuis bijna nooit lukt.

Dinsdag

Ontmoetingen met de ikonen van Hongkong. Allen sinds generaties klant van de bank, hier al meer dan 100 jaar actief. Centraal in de gesprekken staan 11 september en het vervolg daarop. Men is optimistischer gestemd dan ik.

Indringende gesprekken met onze medewerkers. Ik ben onder de indruk van hun professionaliteit en toewijding aan de bank. Zoveel verschillende nationaliteiten en culturen, maar toch ook een zekere homogeniteit onder die ene vlag. Kritische vragen en commentaren, die me soms in verlegenheid brengen, maar die me ook de kans geven mijn visie uiteen te zetten.

Ik krijg de eerste reacties op onze winstwaarschuwing. Het valt niet tegen. Ik vlieg door naar Singapore. Ik slaap op een historische plaats: mijn moeder overnachtte in het zelfde hotel toen ze in 1938 vanuit Indië op verlof ging naar Nederland. Ik bel naar huis en probeer mijn zonen uit te leggen waarom ik al bijna ga slapen terwijl zij nog op zijn. Tevergeefs. Mijn `nee' op hun vraag of ik vanavond thuiskom leidt tot acute desinteresse.

Woensdag 24 oktober

Ook in Singapore ontmoet ik de drijvende krachten achter het succes van de economie daar. Het is niet ver van Hongkong, maar toch heeft men net weer een andere kijk op de wereld en de rol die men daarin speelt. In het ABN AMRO-kantoor aan de Chuliastreet houd ik een recht-voor-z'n-raap-inleiding over de bank. Dat werkt: de vragen die volgen zijn direct en open, wat bijzonder is. Ook in Singapore hebben we een sterk team, een mix van Nederlandse expats en een veelheid van andere nationaliteiten. Stuk voor stuk professionals. Geleid door David Wong, een schoolvoorbeeld van de nieuwe generatie die Singapore ook in de toekomst vooraan zal houden.

Het afsluitende diner met het managementteam is een waardig slot van twee dagen Azië èn de dagboekweek. Uitstekend Chinees eten, een goed glas wijn en het gezelschap van collega's om trots op te zijn. Ze combineren hun liefde voor het vak, hun collegialiteit en hun integriteit met een gezonde dosis humor en relativeringsvermogen. Een combinatie die mij zeer dierbaar is.

Medewerkers voelen zich gekwetst door hùn bank en dat doet mij pijn