Geen reclame op het dak

Een wildwaterglijbaan, kruidenbaden, Turkse stoombaden. Alles is in het De Mirandabad geprobeerd. Aan geestdrift geen gebrek. Wel aan bezoekers. `Niemand kan een zwembad rendabel exploiteren.'

Op zaterdagochtend wedijvert het De Mirandabad met het ballenbad van de Ikea. ,,Zwemmen als vrijetijdsbesteding staat niet meer centraal in de gedachten van de mensen'', zegt interim-manager Ron Verroen van het De Mirandabad in de Amsterdamse rivierenbuurt. Samen met wijkwethouder Paul Beving zit hij aan een tafeltje van restaurant The Wave, met uitzicht op het 25-meterbad. Ze praten over de toekomst van het bad. Het gaat over ,,positioneren op de markt'', ,,profileren over stadsdeelgrenzen heen'' en ,,het exploiteren van nieuwe mogelijkheden''.

Het De Mirandabad is een van de vele zwembaden in dit land die zonder overheidsgeld niet zouden kunnen bestaan. ,,Laten we wel wezen'', zegt Verroen. ,,Niemand in Nederland kan een zwembad rendabel exploiteren.'' Er is wel eens een commercieel plan geweest voor het De Mirandabad, maar dat behelsde ook de bouw van vakantiehuisjes in het erachter gelegen park. ,,Dat dus nooit'', zegt de wijkwethouder.

Ooit beleefde het de Mirandabad hoogtijdagen met in 1980 zo'n half miljoen bezoekers per jaar. Het zwembad was op voordracht van de communistische wethouder Verheij net verbouwd voor ,,arme Amsterdammers die niet naar een echte Costa del Sol op vakantie kunnen''. Maar in 1996 was het eerste overdekte subtropische golfslagbad van Nederland – in de woorden van wijkwethouder Paul Beving – niet meer dan ,,een oude verlopen bende met een waanzinnige onderhoudsachterstand''. De machinekamer bleef alleen maar draaien dankzij ,,geestdriftige en creatieve machinisten die het land afreisden om afgedankte onderdelen op de kop te tikken''.

In 1997/1998 werd het zwembad daarom wederom grondig verbouwd. Voor vijftien miljoen gulden werden de baden gerenoveerd, kwam er een nieuw 25-meter bad bij met in hoogte verstelbare bodem, een wildwaterglijbaan, een peuterbadje met olifanten- en clownfonteins, kruidenbaden en Turkse stoombaden. De verwachting was een half miljoen bezoekers per jaar binnen te halen, maar vorig jaar maakten maar 302.000 zwemmers gebruik van het binnenbad. Volgens de prognoses van 1979 zou ergens in 1995 de achtmiljoenste bezoeker hebben moeten binnen wandelen. Die is pas afgelopen zondag welkom geheten.

De centrale stad betaalt elk jaar ruim 4,5 miljoen gulden aan het De Mirandabad. Dat geld is vooral bedoeld om het gat op de begroting van het buitenbad te dichten. Het liefst had het stadsdeel bij de afgelopen renovatie kosten bespaard door het oude buitenbad te sluiten. Maar de Vereniging Buitenzwemmers De Mirandabad haalde vierduizend handtekeningen op en de gemeenteraad dreigde de vaste bijdragen van bijna twee miljoen gulden in te trekken als het buitenbad dicht ging, want zo was de overtuiging: in een compacte stad als Amsterdam is buitenzwemmen een belangrijke levensbehoefte. Nu ligt het buitenbad vooral ,,een politiek statement'' te wezen en kost het de gemeente Amsterdam per bezoeker zo'n twintig gulden.

Het De Mirandabad is in principe `self-supporting' maar binnenkort zal de wijkwethouder toch bij de gemeenteraad aankloppen voor extra geld. Want het zwembad heeft ,,een aantal wensen'' die men vijf jaar geleden bij de renovatie nog niet kon voorzien. Dus graag twee ton extra voor een drenkelingenherkenningssysteem, veiligheidsmaatregelen (cameratoezicht) en een zonneboiler. Intussen zullen Beving en de interim-manager Verroen er alles aan doen om het De Mirandabad op de kaart te zetten van vrijetijdsbestedend Nederland.

Ideeën genoeg. Het zwembad gaat serieus werk maken van het doelgroep zwemmen (baby- peuter- en zwangerschapszwemmen, bewegen voor ouderen, duik- en snorkelcursussen) en ziet bovendien allerlei mogelijkheden voor het gebouw zelf. Het opknappen van de squash-banen moet meer bezoekers opleveren, ook de praktijk voor fysiotherapie in het gebouw kan de loop er in brengen. Stadsdirigent Geert van Tijn zal onder de glazen koepel van het recreatiebad een Aqua Concert geven. ,,Ik denk het Forellen-kwintet van Schubert, maar ook een Zeemanskoor dat met opgestroopte broekspijpen in het golfbad `Op de woelige baren' zingt'', zegt hij in het Mirandablad. ,,Daar probeer ik de televisie voor te interesseren'', zegt Verroen. De interim-manager voert ook gesprekken met Coca-Cola over speciale acties en het inrichten van de snackhoek aan de rand van het zwembad. Al ligt sponsoring voor een gemeentelijk zwembad natuurlijk altijd gevoelig. Beving: ,,Als autofabrikant Audi het zwembad wil afhuren om een nieuw model te showen, prima. Maar reclame op het dak gaat me te ver. Over dat soort dingen wordt stevig gesproken in de deelraad.'' Inmiddels is er, vlak achter het golfslagbad, ook een vergaderruimte te huur. Maar als vergaderaars na afloop willen zwemmen, moeten ze wel via de achterdeur buitenom naar de ingang om een kaartje te kopen. Waarom geen kleedkamer bij de vergaderruimte? ,,Niet aan gedacht'', zegt Verroen.

Voor de toekomst zien de wijkwethouder en de interim-manger ook grote mogelijkheden voor het restaurant. ,,The Wave kan een functie in de buurt gaan vervullen'', zegt Beving. De Rivierenbuurt heeft een hoog percentage eenpersoonshuishoudens en die hebben in de beleving van Beving behoefte aan aan kant-en-klare dagschotel of rustig de krant lezen in het zwembadrestaurant. ,,En waarom geen internetaansluiting?'', zegt Beving. Op dit moment wordt het restaurant nog geëxploiteerd door medewerkers van het zwembad zelf aan wie het aan enthousiasme niet ontbreekt. ,,Te denken valt aan het uitnodigen van een bekende dichter of schrijver die voordraagt of voorleest uit eigen werk, aan een bingo-avond, een gispy-festival''. Vooralsnog is dat niet van de grond gekomen.

Een grijze herfstdag in september. Wijkwethouder Beving heeft zich voor de gelegenheid ,,in de korte pantalon'' gestoken. Het is de sportdag voor alle ambtenaren van stadsdeel ZuiderAmstel. Het dagelijks bestuur had – om een voorbeeld te stellen – het De Mirandabad afgehuurd als feestlokatie. Dus stonden die dag op de ligweide 170 ambtenaren te springen bij wijze van warming-up. Lagen er tegen de rand van het (lege) pierebadje helmen voor het onderdeel schermen. Zaten onder aan de wildwaterbaan ambtenaren te schaken, terwijl collega's zich in het golfslagbad een zuurstoffles voor de duikles lieten omhangen. In de kantine klonken Braziliaanse klanken voor de salsa-les. ,,Een ideaal complex toch?'', zegt Beving.

De zaterdagochtend daarna zijn in het golfslagbad niet meer dan veertig ouders en kinderen te vinden. Bij de bar aan de rand van het zwembad is om elf uur nog geen koffie te krijgen.

Dit is het eerste deel van een serie over de financiële huishouding van maatschappelijke voorzieningen en organisaties.