Vooroorlogse feitenkennis

Een van de fraaiste doorstarts in de uitgeverswereld wordt op het moment gemaakt door de encyclopedie. De papieren allesweter werd enkele jaren geleden doodverklaard; zij was niet meer dan een voorloper van een nieuw soort encyclopedie: multimediale kennisexplosies die dankzij een vernuftige toepassing van cd-roms en internet de strijd met de onwetendheid zouden aangaan. Inmiddels keren de encyclopedie-uitgevers volop terug met het bij het publiek veel geliefdere papier: de Encyclopedia Brittanica en haar Nederlandse evenknie de Winkler Prins krijgen de komende jaren alweer een gedrukte editie. En nu is er de in een foeilelijke roze kaft gestoken ééndelige Encyclopedie van de uitgeverijen Het Spectrum en Standaard. Wel mét cd-rom.

Meer dan door de papieren verschijningsvorm, is de eendelige encyclopedie door het moment van zijn publicatie een staalkaart van het verleden: het naslagwerk lag in de eerste week van september in de winkel. Zo steken op het fotootje bij `New York' de Twin Towers nog steeds ver boven de rest van Manhattan uit en is Osama bin Laden afwezig.

Wel uiteraard Afghanistan, met een afbeelding van de in maart dit jaar opgeblazen enorme Boeddha-beelden in de Bamianvallei, de Talibaan zelf en het lemma `terrorisme', tussen `territorium' en `Terschelling' met de toepasselijke observatie: `Daden van terrorisme zijn politieke delicten, waarvoor volgens het Europees verdrag tot bestrijding van terrorisme uitlevering niet kan worden geweigerd.' Ook de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell staat erin. Miltvuur `komt vooral voor bij dieren en verloopt m.n. bij herkauwers vaak binnen enkele dagen dodelijk'.

Aangaande Nederlanse politiek is het boek bescheiden en dus nog niet verouderd: de (bij verschijning nog) fractievoorzitter van het CDA, Jaap de Hoop Scheffer ontbreekt, overigens evenals zijn voorgangers Brinkman en Heerma én zijn collega's Melkert, Dijkstal, Rosenmöller en Marijnissen. De laatste twee worden overigens wel genoemd onder de kopjes GroenLinks en Socialistische Partij. Marijnissen heet daar Marijnisse, een van de vele kleine foutjes die er in het boek staan. Typografie, illustratie en bindwerk zijn overigens verder prima verzorgd. De stukjes zijn helder, maar vestigen toch ook weer nadrukkelijk de aandacht op het feit dat een eendelige encyclopedie slechts een fractie van de ruimte biedt van een klassieke in 24 delen. Op de cd-rom, minder door ruimtegebrek gehinderd, zijn de stukken overigens niet veel langer.

De encyclopedie heeft zeer ruimhartig plaats ingeruimd voor relatief jonge beroemdheden uit sport en cultuur: zo hebben de Nederlandse schrijver P.F. Thomése, de Amerikaanse acteur Brad Pitt en de Braziliaanse voetballers Romario en Ronaldo ieder hun eigen lemma. Maar waarom wel een plaatje van Suske en Wiske en niet van Kuifje?

De Encyclopedie. Het Spectrum/Standaard Uitgeverij, 1120 blz. met cd-rom, ƒ105,23