Uitstekend geacteerd treurspel Maria Stuart mist de essentie

`Het treurspel over twee grote koninginnen teruggebracht tot zijn essentie', valt te lezen op de aankondiging van Maria Stuart door de Theatercompagnie en Het Groote Hoofd. Essentie? Deze bewerking van Friedrich Schillers' drama uit 1800 heeft veel weg van een filmisch geënsceneerd kostuumdrama. In prachtige, ruisende gewaden snellen de edellieden af en aan om hun favoriete koningin eeuwige trouw te zweren. Huichelachtigheid, hoogmoed en hoofse taal zetten de toon in een sober decor. Met zorgvuldige belichting wordt de kerker van de Schotse koningin Maria Stuart gesuggereerd, afgewisseld met het koninklijke verblijf van haar Engelse rivale en nicht Elisabeth.

Politieke intriges spelen vooral in het eerste deel de hoofdrol. Wie het stuk niet kent, moet gissen naar alle verwijzingen over machtsverhoudingen en bondgenoten uit de zestiende eeuw. Maar ook de voorbereide theaterganger kan zich afvragen of al die oude konkelarijen nog wel terzake doen. Wat boeit aan Maria Stuart is inderdaad de strijd tussen twee machtige vrouwen, zoals de flyer al aankondigde. De protestantse Elisabeth moet beslissen over het lot van de katholieke Maria Stuart. Zolang Maria leeft zal Elisabeth haar aanspraak op de troon niet zeker zijn, maar als zij besluit dat de Schotse koningin moet sterven, zal ze de koninklijke onschendbaarheid en haar eigen geweten besmeuren.

Die strijd wordt door regisseur Anny van Hoof tergend langzaam uit de schaduwen getrokken. Het duurt een ruime twee uur voor de koninginnen uiteindelijk verbaal de degens kunnen kruisen. Daarna volgt nog anderhalf uur, waarmee Van Hoof de neiging van gastheer en artistiek leider van de Theatercompagnie Theu Boermans eer aandoet. Ook Boermans houdt er immers van zijn bezoekers dikwijls meer dan drie uur op hun stoel te laten zitten. Natuurlijk mag en kan dat, mits de regisseur iets belangrijks te melden heeft.

In Maria Stuart wordt uitstekend geacteerd. Tamar van den Dop weet als Maria Stuart, ondanks haar wit geschminkte gezicht dat haar mimiek verhult, te imponeren. Ariane Schluter is als Elisabeth niet minder overtuigend. Ook al is Maria gekluisterd, zij is in wezen een vrij vrouw. Ook al is Elisabeth koningin van Engeland, zij is in wezen een gevangene van haar onderdanen.

Het spel van de vazallen van beide dames is niet minder knap. De acteerkwaliteiten van Mike Reus komen goed tot zijn recht als spion aan Elisabeths hof. Als dit een film was zouden er zeker Gouden Kalveren zijn uitgereikt voor acteerprestaties en kostuums.

Maar Maria Stuart is geen film, en wat mist is precies wat theater van film onderscheidt: directheid en het `live' gevoel dat alleen theater kan overbrengen. Ook al begint het tweede deel hoopvol, met Maria Stuart wijdbeens en blij als een klein kind dat ze even buiten mag spelen, levend wordt de voorstelling nooit. Maria Stuart is een prachtig kostuumdrama met grote toneeltechnische kwaliteiten, maar de essentie, de vleselijke strijd tussen twee vrouwen die beiden verscheurd worden door hun hoge posities, raakt het niet.

Maria Stuart door de Theatercompagnie en het Groote Hoofd. Tekst: Friedrich Schiller. Regie: Anny van Hoof. Gezien: 25/10 in hetCompagnietheater, Amsterdam. Aldaar t/m 21/11. Inl. (020) 5205320 of www.theatercompagnie.nl