Pino leeft op lunchdoosjes

Er is tegenwoordig geen kinderprogramma meer op televisie zonder een bijbehorende marketingstrategie. Het doel van een televisieserie is niet meer slechts het brengen van vermaak, maar ook het verdienen van zoveel mogelijk geld.

En het zijn niet alleen de Pokémon-flippo's, Power Ranger-poppen en andere helden van de commerciële zenders die via de televisie worden verkocht, ook publieke tv-helden zijn commerciële goudmijntjes.

Zo heeft Kabouter Plop, bekend van de gelijknamige Avro-serie op woensdagmiddag, een eigen pretpark. De film Abeltje had volgens maker Burny Bos niet gemaakt kunnen worden zonder financiële steun van KPN en de ANWB. En het toch als educatief hoogstaand geachte Sesamstraat bestaat, vooral in de VS, bij de gratie van het aantal verkochte poppen, lunchtrommeltjes en kleurplaten.

Daar is niets mis mee, zolang kijkers en hun ouders reclame maar als dusdanig herkennen en zich bewust zijn van de invloed die reclame en commercie kunnen hebben. Het is onmogelijk een kind af te sluiten van commercie, maar door kritisch te leren kijken, kan het kind het kaf van het koren leren scheiden.

Het boek Kleine mensen, grote zaken zou zo'n eerste inzicht kunnen geven. Want hoe ver gaan de programmamakers, en hoe ver zouden ze willen gaan? Wordt het in de toekomst bijvoorbeeld gewoon dat onderwerpen in Het Klokhuis worden gesponsord – je ziet een item over schoenen, en vervolgens flitst het logo van een schoenenfabrikant in beeld. Of zal de reclamewet worden versoepeld, waardoor in de toekomst ook kinderprogramma's onderbroken mogen worden? Programmamakers zeggen zelf vaak dat ze zonder de reclame-inkomsten geen programma's zouden kunnen maken of aankopen.

Kleine mensen, grote zaken, onder redactie van Geke van der Wal, heeft die inzichten echter nauwelijks. Het is een weergave van een in maart door de NPS gehouden symposium en bevat korte artikelen over onder meer het commerciële succes van de Teletubbies (die jaarlijks 15 miljoen pond binnenbrengen voor de BBC) en een mooie herinnering van acteur Aart Staartjes over de tijd dat televisiemaken nog gewoon zonder onderzoek naar doelgroepen en pedagogische onderbouwing kon.

Het symposium gaf al slechts een summiere glimp van de ingewikkelde relatie tussen kinderprogramma's en commercie, het boek blijft helemaal steken in korte anekdotes en momentopnames van de toestand van de Nederlandse kindertelevisie. Leuk voor korte krantenartikelen, leuk voor programmamakers en televisierecensenten, maar weinig interessant voor de ouders en kinderen die dit boek volgens de achterflap nuttig zouden kunnen vinden.

Geke van der Wal (red.): Kleine mensen, grote zaken. Kindertelevisie, commercie en internet. L.J. Veen, 166 blz. ƒ32,90