Ideale bruid

Wat leveren die bezoeken van Willem-Alexander en Máxima toch saaie televisie op. Die saaiheid heeft één voordeel: ons land ligt kennelijk zo ver van de internationale brandhaarden dat het troonopvolgerpaar soms in een open calèche door de stad mag rijden. Steden en provincies halen alles uit de kast. Middelburg had zelfs de verkeersdrempels weggehaald, zodat de koninklijke bus geen hobbels zou hoeven te nemen, hoorde ik bij Barend en Van Dorp.

Veel mensen zijn het niet eens met mijn negatieve oordeel want de NOS-samenvattingen van de prinselijke bezoeken halen hoge kijkcijfers, gemiddeld 800.000. Het zwaartepunt ligt bij laag opgeleide vrouwen van boven de vijftig. Dat is precies de groep die documentairemaker Michiel van Erp graag liefdevol portretteert. Maar in een aflevering van zijn anders zo mooie documentaireserie Lang leve... over het prinselijke bezoek aan Middelburg, is hij er niet in geslaagd het Oranjepubliek te ontleden. Ik heb me zitten vervelen.

Toevallig had de TROS aan de andere kant de kortgebroekte 15-jarige jongenssopraan Jantje Smit, met zijn liefdessmartlappen op toernee door Duitsland. Ook zo'n ster voor oudere vrouwen, dus die keken niet naar Van Erp. Terwijl Jantje zong, deelde hij in de zaal rode rozen uit. Zijn stem begint te breken, zijn gezicht wordt steeds ouwelijker en minder ongerept. Zijn benen waren al behaard maar toch moet hij altijd weer die geliefde, hoge jongenssopraan opzetten, want dat willen die vrouwen. Kleine tragiek waar Van Erp wel weg mee zou weten.

Maar goed, gisteren dat Zeeuwse bezoek van de ideale schoondochter. Helemaal zoals het hoort. Lange scènes met een presentatorkoppel van radio Schouwen Duiveland, Phons en Franny, beiden tegen de zestig. Zij hadden als vlot en grappig bedoelde Oranje-dialoogjes op papier gezet, want zo helemaal uit het hoofd durfden ze het niet aan. Dat was geen radio van topniveau, laat staan dat het op televisie werkte. Normaal weet Van Erp er dan toch iets bijzonders van te maken door die presentatoren te portretteren. Helaas ontbrak het deze keer. Door de reportage heen gesneden waren oudere Zeeuwen die zich het bezoek van koningin Juliana bij de Watersnoodramp herinnerden met archiefbeelden.

Van Erp volgde ook de ,,zakenvrouw van het jaar'', terwijl zij met haar moeder kleren uitzocht voor een ontmoetinkje met Willem-Alexander en Máxima. Wat maakt zo'n gesprekje met gewone geliefden in een buitengewone positie toch zo opwindend? Dat had ik wel eens ontleed willen zien. Als bij mij een uitnodiging in de bus zou vallen, was ik ongetwijfeld ook meteen braaf aangetreden, in pak en al. Geen honderd tv-camera's halen het bij koninklijke aandacht. Velen zouden er een optreden in Big Brother voor opgeven.

Op de tv komt iedereen, maar koninklijk contact bevestigt iemands ijdelheid en status. Met een koninklijk persoon op tv is het mooist, de droom van elke burgemeester. Maar Willem-Alexander en Máxima weren de camera af en dat is in hun voordeel. Het maakt een glimp van hen alleen maar uitzonderlijker en heiliger. De zakenvrouw van het jaar vertelde achteraf aan Van Erp hoe ze desgevraagd vijf minuten aan Máxima had mogen uitleggen hoe zij zakenvrouw was geworden. Dat was alles, maar zij kan er nog een leven lang op teren en jaloerse medeburgers over vertellen. Een tweede voordeel van koninklijk contact is het netwerk van anderen eromheen. Zo komt het prinselijk paar met vereende krachten steeds hoger op de sokkel.

De vorige Lang Leve..., over de spannende introductie van de nieuwe crocky burger – ,,tweederde kip en eenderde kalkoen en ook in een krokant jasje'' – vond ik geslaagder. De verkoper wordt geportretteerd, zijn zenuwen thuis, aan tafel bij zijn vrouw. Hij gaat snackbars langs om deze nieuwe vondst te laten uitproberen. ,,Hij kleurt mooi op hè, bij het frituren'', zegt hij tegen de snackbareigenaar. Maar dan proeft de eigenaar en zegt hij dat hij ,,een beetje pittig'' smaakt. Dat kan de doodklap zijn. ,,Nou, ik persoonlijk vind hem niet niet té pittig'', zegt de verkoper angstig. Ik vond het prachtig maar het is misschien ook ietsje té pittig voor een groot publiek.