Emma Richler, `dochter van', over een ongelukkige jeugd

Er zijn op Crossing Border natuurlijk ook schrijvers aanwezig die niet in McSweeney's hebben geschreven. Emma Richler is er daar een van. In haar romandebuut Sister Crazy verwerkt ze de geschiedenis van haar talentvolle familie, waaronder haar vader, de schrijver Mordecai Richler. Net als de hoofdpersoon Jemima Weiss emigreerde Richler met haar ouders, drie broers en een zusje op elfjarige leeftijd van Engeland naar Canada.

In Sister Crazy vormt het autobiografische aspect de context voor het verhaal van een joods meisje dat opgroeit in een liefderijk gezin. Aanvankelijk is er niet zo veel aan de hand. Jemima gaat naar de nonnenschool – wat grappige situaties oplevert wanneer ze van haar oudere broer leert hoe ze theologische discussies moet voeren – speelt met actiepoppetjes en kijkt met haar broers naar films waar ze te jong voor is. Onschuldig maar al wel wat eigenaardiger is dat ze bewijs verzamelt om aan te tonen dat haar moeder een goede fee, heks of druïde is. Jemima vertoont enig obsessief compulsief gedrag, maar niet erger dan haar jongere zusje, die er niet tegen kan wanneer de aardappeltjes en het vlees op haar bord elkaar raken.

Een fijne jeugd kortom, die verstoord wordt door het ouder worden van de vijf kinderen. Broers en zusje worden steeds onafhankelijker, en daar weet Jemima geen raad mee. Ze weet steeds minder goed hoe ze met het verleden moet omgaan, nog minder hoe ze verder moet, en zo ontstaat een langzaam groeiende gekte. Die komt bijvoorbeeld tot uiting wanneer Jemima voor zichzelf enkele niet te overtreden levenslessen formuleert, als: laat nooit je bril op de grond liggen, of ga altijd naar het toilet als je denkt dat je moet plassen en geef je messen aan vrienden als je een moeilijke tijd doormaakt. Het risico dat ze haar polsen doorsnijdt, hoort voor Jemima weliswaar bij het leven, maar ze ervaart het niet als normaal – zo gek is ze dus nu ook weer niet.

Op die grens tussen gekte en luciditeit balanceert Richler met humor, relativeringsvermogen – en ook met liefde voor de familie uit haar boek, zonder dat het resultaat ook maar even klef of sentimenteel wordt.

Emma Richler: Sister Crazy. Flamingo, 258 blz. ƒ54,50

De Nederlandse vertaling (van Dennis Keesmaat) Gek Zusje verscheen bij Podium (232 blz. ƒ39,90)