Akkoord met bonden `must' voor KPN

Onzekerheid is troef over de gedwongen ontslagen bij telecombedrijf KPN. Het oude, gunstige sociaal plan kan niet meer, beseft iedereen. Maar wat dan wel?

KPN wil 4.800 man ontslaan. En het telecomconcern wil de getroffenen niet betalen wat eerder met de vakbonden is afgesproken in het lopende sociale plan van begin dit jaar. KPN zegt daarvoor het geld niet meer te hebben. Het bedrijf stelde gisteren al – maandag beginnen de onderhandelingen met de vakbonden – dat de ontslagronde noodzakelijk is om de overige 30.000 banen in Nederland te kunnen behouden.

,,We hebben jarenlang in luxe geleefd'', zegt hoogleraar Joep Bolweg, hoogleraar `mens, arbeid en organisatie' aan de Vrije Universiteit, ,,maar het geld voor een sociaal plan moet er wel zijn. IBM Nederland kon zes jaar geleden goudgerande regelingen betalen. De huidige afvloeiingsregeling bij ABN Amro kost, zo schat ik, 1 miljard gulden. Maar KPN staat financieel met zijn rug tegen de muur. En de banken die onlangs een nieuwe krediet hebben verstrekt, hebben ongetwijfeld de eis gesteld dat dat geld niet gebruikt wordt voor een kostbaar sociaal plan.''

Ook de vakbonden beseffen, ondanks hun woedende reacties van gisteren, dat de nood hoog is. ,,We kennen de financiële situatie van KPN natuurlijk goed'', zegt Ron Harmsen van de Bond voor Telecompersoneel met drieduizend KPN-leden. ,,We kunnen wel vasthouden aan het huidige sociale plan – het is juridisch vastgelegd – maar als het bedrijf failliet dreigt te gaan, heeft dat geen zin.''

Het massa-ontslag bij KPN is een versnelde uitvoering van een vorig jaar afgesproken reorganisatie (Vision) die in totaal 8.000 banen kost. KPN moet fors bezuinigen om, onder meer, de rentelast voor de schuld van 50 miljard gulden op te kunnen brengen. De ontslagen kunnen geleidelijk, vond de oude topman Paul Smits. Het moet sneller, zo besloot de nieuwe topman Ad Scheepbouwer die vanaf 1 november de baas wordt en in praktijk al aan de touwtjes trekt.

Het is de vraag wat KPN de bonden en de ondernemingsraad maandag dan wel gaat aanbieden als afvloeiingsregeling. Volgens het oude plan, dat KPN in januari met de vakbonden heeft afgesproken voor drie jaar, bleven de `overcomplete' KPN-ers maximaal twee jaar op de loonlijst staan tijdens het zoeken naar een nieuwe (meestal interne) baan. Ze kregen daarbij een vertrekpremie van maximaal tien maanden salaris en zo nodig drie jaar aanvulling op de werkloosheidsuitkering.

De bonden zijn helder in hun eisen. ,,We eisen gedeeltelijke doorbetaling zolang mensen nog op zoek zijn naar werk, intensieve begeleiding bij het vinden van een nieuwe baan en een flexibele regeling voor oudere werknemers'', stelt Bregje Bakker van CNV-bond CFO. Zij verwacht dat het interne arbeidsbureau van KPN de massale bemiddeling niet aan kan en pleit voor de inschakeling van externe partijen. ,,Daar moeten prestatiecontracten mee afgesloten worden''.

Wettelijk is er overigens geen minimumvergoeding vastgelegd waar een werkgever aan moet voldoen. De ontslagaanvraag van KPN wordt door de `regionale directeur arbeidsvoorziening' getoetst op noodzakelijkheid. Vervolgens kan KPN er haast niet onderuit om een akkoord met de bonden te sluiten, omdat het bedrijf anders voor ieder individueel geval naar de rechter moet om de hoogte van de vertrekregeling vast te stellen. Nog afgezien van mogelijke acties van de bonden bij KPN en elders in de polderoverlegstructuur.

KPN heeft toegezegd externe arbeidsbemiddelaars in te schakelen, maar wil niet zeggen wat het de bonden nog meer biedt. Het concern probeert de meeste `overcomplete' mensen nog dit jaar op de hoogte te stellen. Bij het `vaste net', waar meer dan de helft van de gedwongen ontslagen vallen, is het vaststellen van de namen al grotendeels afgerond.