Vlaamse show van Jo & Pol eindigt in zwartste dag

Het Belgische spraaktechnologiebedrijf Lernout & Hauspie is gisteren failliet verklaard door de handelsrechter in Ieper. De nieuwe economie op de Vlaamse klei is verzand in een spiraal van `bedrijfsgeheimen' en malversaties.

Slagers, kruideniers, restauranthouders en andere beleggers in Ieper en omstreken staken hun geld in Lernout & Hauspie Speech Products. Jo Lernout en Pol Hauspie gingen vanaf eind jaren tachtig zelf de boer op om de Westvlamingen enthousiast te maken voor hun spraaktechnologiebedrijf. Als een goochelaar trad Jo Lernout op in zaaltjes om met z'n computer te spreken.

Heel Vlaanderen werd trots op de twee eigen goeroe's, die de nieuwe economie naar de Vlaamse klei brachten. De regionale overheid toonde vertrouwen – met een vleug Vlaams nationalisme – door een investering via de gewestelijke investeringsmaatschappij.

De twee ondernemers uit de Westhoek vulden elkaar wonderwel aan. Jo Lernout gold als de echte techneut en Pol Hauspie was de financiele whizkid. Als eerste Belgisch bedrijf kreeg Lernout & Hauspie (L&H) in 1995 een notering aan de New-Yorkse technologiebeurs Nasdaq. Even later namen softwaregigant Microsoft en chipproducent Intel elk een klein aandeel. Jo en Pol werden in 1996 onderscheiden als Belgische ondernemers van jaar.

Een nieuw hoogtepunt volgde in 1999 met de opening van Flanders Language Valley, een cluster van techno-bedrijfjes rond L&H. De Belgische kroonprins Filip kwam zelf naar Ieper om deze Madurodam-versie van het Amerikaanse Silicon Valley feestelijk te openen. En in zijn kielzog volgden heel veel prominente politici.

L&H maakte de blits met `automatische spraakherkenning', waarin het de concurrentie met bedrijven als Philips en IBM aanging. Het is volgens experts het snelst groeiende marktsegment met belangrijke toepassingen, zoals dicteersoftware (medische en juridische sector), automobielindustrie, vluchtinformatie, thuisbankieren, en callcentra. L&H gold als wereldmarktleider in `tekst naar spraak': omzetting van teksten in gesproken woord. Ook in vertaaltechnologie was L&H gevorderd. In Ieper werkten tientallen nationaliteiten aan databanken voor taalsoftware.

Het bedrijf liet mooie cijfers zien, waarbij vooral omzetstijgingen in Azië opvielen. In 2000 steeg de koers van L&H op de Nasdaq en de Easdag tot een hoogte van zo'n 70 dollar. Eenvoudige Westhoekers reden er luxe Mercedessen van. L&H zelf maakte van z'n hoge beurswaarde (ruim 20 miljard gulden) gebruik om overnames van de Amerikaanse branchegenoten Dictaphone en Dragon te financieren. L&H telde daarna wereldwijd zo'n zesduizend werknemers.

Maar op 8 augustus 2000 verscheen het artikel in The Wall Street Journal dat alles anders zou maken. Volgens de Amerikaanse krant deed L&H in Zuid-Korea zaken met nepklanten en bediende het zich in Singapore van spookfirma's. De Amerikaanse beurstoezichthouder SEC begon een onderzoek. Jo Lernout probeerde de beschuldigingen te ontzenuwen. L&H werkte volgens hem met een franchise-concept, waarbij derden via licenties nieuwe software konden ontwikkelen. De namen van de investeerders in deze Language Development Companies (`taalfabrieken') waren bedrijfsgeheim. ,,Het is toch niet verkeerd slim te zijn'', zei Lernout tegen de verzamelde wereldpers.

Eind 2000 moest L&H surseance aanvragen, de notering op de Nasdaq werd geschorst. Voor kleine beleggers in de Westhoek regio gingen tientallen miljarden Belgische franken in rook op. Het werd allemaal nog erger toen uit onderzoeken inderdaad bleek dat L&H met malversaties zijn cijfers had opgekrikt. Bij de Zuid-Koreaanse dochter was zomaar 100 miljoen dollar zoek. Goedgekeurde financiële verslagen over voorgaande jaren moesten wegens toegegeven ,,onregelmatigheden'' worden ingetrokken. De top van het bedrijf was toen al opgestapt.

Juridische procedures werden gestart tegen de ex-bedrijfstop en ook accountant KPMG, die op zijn beurt de top wegens bedrog aanklaagde. Dit voorjaar waren de bewoners van Ieper getuige van een scène uit een B-film: Jo Lernout en Pol Hauspie aan elkaar geboeid bij het gerechtsgebouw op de Grote Markt. In de VS werd ex-directeur Gaston Bastiaens (ex-Philips België) gearresteerd.

Voor crisismanagers als Roel Pieper (ex-bestuurder Philips) en Philippe Bodson was er uiteindelijk geen redden meer aan, ondanks alle herstelplannen en surseanceprocedures. ,,Ik begrijp het niet. Ik vind het vooral jammer voor de aandeelhouders en het personeel. Dit is werkelijk de zwartste dag voor mij'', zei Jo Lernout gisteren tegen de media.