Satanische hitte in `veilige' tunnel

De Gotthardtunnel werd gezien als de veiligste tunnel van Europa. Met om de 250 meter een nooduitgang naar een kleinere servicetunnel, zodat mensen makkelijk konden ontsnappen. Maar gisteren werd de tunnel een levensgevaarlijke val.

Voor de automobilist is de Gotthardtunnel vanachter het stuur bezien een onafzienbaar lange buis van twee rijstroken. Smal, zonder vluchtstrook om uit te wijken, zonder vangrail als scheiding van het tegemoetkomende verkeer, zonder goede verlichting en zonder frisse lucht. De maximumsnelheid is zestig kilometer per uur, een snelheid die als gevolg van de grote verkeersdrukte vaak niet eens wordt gehaald.

Het zicht is beperkt: vóór de achterkant van een vrachtauto, in de achteruitkijkspiegel de koplampen van een vrachtauto, rechts een rotswand met als voornaamste onderbreking de bordjes die aangeven hoeveel kilometer nog resteren tot de uitgang: 17, 16, 15... En links tenslotte het tegemoetkomende verkeer, zo dichtbij dat met elke passerende vrachtwagen de eigen auto door de luchtverplaatsing een klein beetje naar rechts wordt geduwd. Een rit door de Gotthard duurt meestal zo'n half uur, en lijkt nog veel langer.

,,Het was onvermijdelijk dat er een ongeluk zou gebeuren'', zegt gemeenteraadslid Markus Gisler van het dorpje Airolo, dat bij de Italiaanse ingang van de tunnel ligt. Hij voert al jaren campagne om de Gotthard te laten sluiten. ,,Er is slechts een rijbaan in elke richting, in één lange buis.'' Een tweede rijbaan kan binnen zes jaar worden gebouwd. De 1,5 miljard frank die daarvoor nodig is, is volgens Gisler beschikbaar. De Zwitserse regering was al bezig met het bouwen van een treintunnel, om de verkeersdrukte te verminderen. Die tunnel zou in 2012 af moeten zijn.

Experts noemden de Gotthardtunnel echter de veiligste tunnel van Europa. Gemiddeld gebeuren er jaarlijks vijf dodelijke ongelukken, terwijl ruim 18.700 auto's en meer dan 3.000 vrachtauto's per dag de 16,3 kilometer afleggen. Om de 250 meter zijn er nooduitgangen naar een servicetunnel, zodat mensen makkelijk kunnen ontsnappen. In geval van nood kan de tunnel automatisch worden afgesloten door slagbomen, gaat het ventilatiesysteem over op een noodprocedure en kunnen reddingswerkers binnen enkele minuten ter plekke zijn.

Gisteren was de chaos in de tunnel echter onvoorstelbaar. Door de drukte in de tunnel en het neergaan van de slagbomen konden automobilisten de tunnel niet meer uit.

,,Opeens was er rook en kon ik niets meer zien'', vertelt vrachtwagenchauffeur Marco Frischknecht die dagelijks door de tunnel rijdt. ,,Ik probeerde achteruit te rijden, maar er waren al zoveel mensen achter me, dat dat niet meer kom.'' Hij wist op de tast de tunnel uit te kruipen.

Ook de vluchtroutes werkten niet optimaal. De dikke rook zorgde volgens de plaatselijk brandweer ervoor dat mensen de nooduitgangen niet konden vinden. ,,Ik zag mensen op de rijbaan liggen. Ze waren dood'', vertelt brandweercommandant Benno Bühlmann de populaire Zwitserse krant Blick. ,,Nog maar een paar meter verder en ze hadden de vluchtroutes bereikt en zichzelf kunnen redden.''

Hij denkt dat de rook de mensen verrast heeft. Een van de vrachtauto's vervoerde autobanden, die toen ze eenmaal in brand stonden, dikke zwarte rook veroorzaakten. Door de giftige gassen die daarbij vrijkwamen, konden reddingswerkers slechts toekijken. Bühlmann: ,,Ik zag de verschrikkingen in de tunnel. Maar mijn mannen en ik konden niets doen. We konden alleen maar wachten tot de rook weg was en alles was uitgebrand.''

Het vuur bereikte een temperatuur van 1200 graden. Drie pogingen om het vuur te doven, werden gestaakt omdat de tunnel ,,satanisch heet werd'', aldus brandweerman Karl Egli. Door de hoge temperaturen scheurde bovendien het plafond over een lengte van honderd meter. Nog steeds dreigt instortingsgevaar. Er is niet bekend hoeveel auto's onder het puin liggen. Tachtig mensen zouden worden vermist. Brandweerlieden schatten dat pas vanavond of morgen begonnen kan worden met bergingswerkzaamheden.

Het ongeluk in de Gotthardtunnel is het derde grote ongeluk in een Alpentunnel in evenzoveel jaar. Een jaar geleden kwamen 155 mensen om het leven toen er brand uitbrak in een skitrein in een Oostenrijkse treintunnel vlakbij Kaprun. In 1999 kwamen 39 mensen om toen vrachtwagens botsten in de Mont-Blanctunnel tussen Frankrijk en Italië, en werden twaalf mensen gedood bij een soortgelijk ongeluk in de Tauerntunnel in Oostenrijk. De Mont-Blanctunnel gaat waarschijnlijk eind dit jaar weer open.

Na een ongeluk vanochtend in de St. Bernhardtunnel, waarbij zover bekend geen mensen zijn omgekomen, zijn alle tunnels naar Italië nu afgesloten.