NS ziet klanten afhaken

De NS heeft de laatste jaren financieel aardig geboerd, maar niet met het vervoeren van reizigers. Maar nu gaan zelfs vaste klanten afhaken.

De Nederlandse Spoorwegen verliezen voor het eerst in jaren vaste klanten, zo werd gisteren duidelijk.

Sinds het eind van de zomervakantie, als veel mensen beslissen of ze hun jaarkaart dan wel jaartrajectkaart verlengen, is de verkoop met 5 procent gedaald. Dat betekent, aldus deskundigen, dat de NS ook financieel in een fragiele positie terecht kan komen.

Tot dit jaar leidden de vertragingen, de stakingen en uitvallende treinen niet tot minder kaarthouders. De vaste klant bleef het spoorbedrijf trouw. Onderwijl verging het de NS financieel niet slecht, al had dit niet in de eerste plaats te maken met de prestaties op en rond het spoor.

Vooral de verkoop van aandelenpakketten in onder meer Telfort en World Online poetsten vorig jaar de jaarcijfers op. De circa 3 miljard gulden die daarmee werden geincasseerd, besteedde de NS aan investeringen in de infrastructuur. Voorts boekte het bedrijf een resultaat van 356 miljoen gulden.

NS Reizigers, dat globaal 3 miljard van de totale omzet van 6 miljard gulden genereert, nam daarvan met 252 miljoen gulden verreweg het grootste deel voor haar rekening. In 1999 was het resultaat van `Reizigers' nog 289 miljoen. De dalende trend is dus vorig jaar al ingezet bij, toen nog, een stijging van het aantal reizigerskilometers met 3,5 procent.

Een woordvoerder van de NS wijst erop dat de krimp van de vaste klanten niet automatisch een daling van de inkomsten uit het reizigersverkeer betekent. Mensen kunnen ervoor kiezen incidenteler te reizen, maar daaraan verdient de NS per reis meer.

Dalende inkomsten bij `Reizigers' liggen niettemin voor de hand, zegt hij, maar dat hoeft zeker geen 5 procent te zijn. ,,We hopen op een stabilisatie.''

De Spoorwegen hebben in financieel opzicht tegelijkertijd te maken met talrijke tegenvallers. Om het niet helemaal te verbruien bij de reizigers, ziet de NS af van de gebruikelijke tariefsstijging per 1 januari 2002. Daarmee derft de onderneming circa 100 miljoen gulden aan inkomsten. Dat drukt niet op het resultaat van dit jaar, zegt de woordvoerder, maar op dat van volgend jaar. En dat is maar goed ook, want dit jaar staat het resultaat al onder druk, aldus de halfjaarcijfers van september.

Daaruit blijkt dat de NS als geheel in de eerste helft van dit jaar 91 miljoen gulden winst maakte, een daling van ruim vijftig procent ten opzichte van het jaar 2000. Een uitsplitsing per bedrijfsonderdeel ontbreekt. Het is dus niet duidelijk hoe de ruggengraad van het bedrijf, `Reizigers', het heeft gedaan. Wel werd ook in de eerste helft van dit jaar een kleine daling van het aantal reizigers geregistreerd, maar die is toegeschreven aan de stakingen van dit voorjaar.

Enkele kleinere posten trekken bijzondere aandacht. NS Reizigers hield begin dit jaar rekening met een tegenvaller van 12 miljoen gulden, toen reizigers de mogelijkheid werd geboden geld terug te vorderen wegens slechte dienstverlening. Op dit moment staat hiervoor 10 miljoen in de boeken, aldus de woordvoerder. Maar volgens deskundigen moet rekening worden gehouden met een post van 17 miljoen structureel per jaar. Dit jaar ging de regeling pas medio februari in en reizigers nemen tot en met drie maanden de tijd om geld terug te vorderen.

Een andere kostenpost van betekenis voor `Reizigers' is de stijging van de contractlonen met 5,9 procent waartoe vorige maand in de CAO-onderhandelingen is besloten. Deze ongebruikelijke stijging, noodzakelijk om het morrende personeel te appaiseren en wervingskracht op nieuwkomers uit te oefenen, brengt eens te meer met zich mee dat ,,een negatieve spiraal voor de NS in het verschiet ligt'', aldus consultant M. Kers van Kers & Partners in Utrecht. Volgens hem maakt een daling van 5 procent bij de vaste klanten en een stijging van de bedrijfskosten de NS kwetsbaar maken. ,,Minder inkomsten, hogere kosten, een grote druk op nieuwe investeringen – voor de NS breekt een onzekere periode aan.''