`Een geweer op het toneel, dat kan niet meer'

Geweld en gebrek aan communicatie, dat is wat de Israëlische choreograaf Itzik Galili om zich heen ziet. Hij verwerkt het in zijn nieuwe ballet For Heaven's Sake. ,,Ik maak me zorgen om de wereld.''

Hij moet zelf lachen om het cliché, maar het was de liefde die Itzik Galili naar Nederland voerde. Inmiddels is de ex-danser van onder meer de Batsheva Dance Company aan zijn tienjarig jubileum als `Nederlands' choreograaf toe. In die tien jaar werkte hij voor gezelschappen als het Nederlands Dans Theater, het Scapino Ballet en diverse buitenlandse groepen. De zaken gingen zo goed dat hij in 1997, bij de opheffing van het Groningse Reflex, een eigen gezelschap mocht oprichten: Galili Dance. Daarmee werd hij de eerste buitenlander met een eigen troupe. Maar al vindt Galili het een eer, Groningen is soms wel ver weg van het danswereldje, dat zich in de Randstad bevindt.

De afstand betekent weinig exposure, en noodzakelijkerwijs veel reizen voor de dansers. Ook dit korte interview vindt telefonisch plaats. Een kleine diaspora in Nederland? ,,Misschien wel'', zegt Galili (1961). ,,Ik was en ben hartstikke welkom hier in het noorden, al moesten we er hard voor werken, maar niemand komt uit het westen naar ons toe. Een beetje een no man's land, zo voelt het, en dat heb ik ook met mijn vaderland. Ik mis Israël als ik hier ben en Nederland als ik daar ben. Mijn roots liggen daar, terwijl ik me in Nederland professioneel ontwikkeld heb. Het blijft een pijnlijk conflict.''

Het conflict als metafoor is ook het thema van zijn nieuwe jubileumchoreografie, For Heaven's Sake, die in november tijdens het Holland Dance Festival in Den Haag in première zal gaan. In samenwerking met het Portugese moderne dans-gezelschap Ballet Gulbenkian stelt Galili zich de vraag waarom mensen er schijnbaar zo'n plezier aan beleven elkaar te bevechten. De choreografie gaat weliswaar niet over de strijd tussen Israël en de Palestijnen van de afgelopen anderhalf jaar, of over alles wat er na de aanslagen in Amerika is gebeurd, maar Galili maakt zich wel zorgen over de toestand in de wereld. ,,For Heaven's Sake is mijn persoonlijke interpretatie, over de zorgen die ik me maak en de pijn die ik voel. Als ik nadenk over de consequenties van al die conflicten en het menselijk gebrek aan communicatie, bekruipt me een heel eenzaam gevoel. Telkens als ik terugga naar Israël vraag ik me af of ik er mezelf kan zijn en of anderen zichzelf nog wel kunnen zijn. Ik was een tijd geleden in Kroatië en daar ervoer ik hetzelfde. De complete ontworteling, de angst. Wat dat betreft heeft de wereld, zeker na 11 september, z'n onschuld verloren.''

Op de vraag hoe je je persoonlijke gevoel en ervaringen in dans verwerkt, komt een voorbeeld: ,,Ik kan met m'n hand op m'n been klappen, en dan is er niets aan de hand. Doe ik het twaalf minuten lang dan wordt die plek rood en pijnlijk en door in een steeds extremer ritme door te gaan, wordt het ook pijnlijk om naar te kijken. Voor mijzelf en voor een toeschouwer is dat lichaam na twaalf minuten een ander lichaam geworden. Op zo'n manier probeer ik iets te symboliseren en het publiek te raken. Het makkelijkst zou zijn om een geweer op toneel te tonen, maar dat kun je met goed fatsoen niet meer doen na de aanslagen.

De psychologische vertaalslag zit 'm in het beperken van de ruimte voor de twintig dansers, en in het maken van ongewone bewegingen door gewrichten en `scharnierpunten' van dansers te beperken. Ik ga nog niet verklappen hoe dat eruit komt te zien, maar het zal zeker iets met je doen.''

Itzik Galili gaf Jaap van Keulen de opdracht om de muziek voor For Heaven's Sake te componeren. Behalve vijf musici uit het Midden-Oosten speelt ook elektronische muziek een belangrijke rol. Volgens Galili ontstaat zo een balans tussen oost en west, en zal de muziek niet meteen afgedaan worden als Midden-Oosten folklore. Op zoek naar een balans tussen twee thuislanden, zegt Galili zichzelf nog steeds niet gevonden te hebben. In tekstfragmenten die hij schreef voor For Heaven's Sake klinkt luid missen en verliezen door.

Duettenprogramma `Transparent' van Galili Dance, première op 25-10 in Groningen. Première `For Heaven's Sake' op 30-11 tijdens het Holland Dance Festival, Den Haag. Inl: 050-5799441 of www.nnd.nl