Correctie

,,Ongelofelijke gebeurtenissen vaststellen met behulp van geloofwaardig bewijsmateriaal.'' Dat is in de woorden van de hoofdaanklager in de processen van Neurenberg na de Tweede Wereldoorlog de netelige opdracht van de internationale strafrechtspraak zoals die van het VN-tribunaal voor het voormalige Joegoslavië in Den Haag. De Kamer van beroep sprak deze week in appèl drie leden van een Kroatische militie vrij die in eerste instantie waren veroordeeld wegens misdrijven tegen de menselijkheid. Het betrof een moorddadige overval op het dorpje Ahmici in het centrale deel van Bosnië.

Het is de eerste maal dat het VN-tribunaal in hoger beroep tot een complete vrijspraak komt. Dit is een gevoelige correctie. Het belangrijkste punt van kritiek van de hogere rechters op de lagere is overigens een kwestie waarmee ook nationale rechters door de eeuwen heen hebben geworsteld: wanneer mag een veroordeling berusten op de verklaringen van slechts een enkele getuige? Zo vreemd is het dus niet dat daar ook in Den Haag verschillend over wordt gedacht. Belangrijk is vooral het verwijt dat de aanklager de behandeling van een van de zes zaken op het verkeerde spoor heeft gezet door een te vage aanklacht uit te brengen. De enormiteit van de misdrijven waarom het gaat mag niet worden gebruikt als ,,paraplu'' voor de vereiste precisie van de aanklacht, zegt het Hof. Deze waarschuwing raakt het hart van een behoorlijke procesvoering.

De uitspraak in de zaak-Ahmici herinnert eraan dat een vrijspraak óók recht doen is. De vrijspraken voor de broers en neef Kupreškic zijn dan ook geen nederlaag, maar versterken veeleer de geloofwaardigheid van het tribunaal. Als alle gespecialiseerde instanties loopt dit het risico van een zekere bedrijfsblindheid. Zeker bij zo'n goed doel als de berechting van oorlogsmisdaden. Dat is overigens niet exclusief voor het Joegoslavië-tribunaal. Recente uitspraken van onafhankelijke VN-comités aan het adres van Nederland over de SGP en euthanasie ontkomen niet aan een zekere monomanie.

Behalve hoger beroep is er bij het Joegoslavië-tribunaal nog een corrigerende factor: het veranderende politieke klimaat. Daardoor komen in het voormalige Joegoslavië steeds meer documenten beschikbaar die beter licht kunnen werpen op de gruwelen van het Balkan-conflict. Het liefst natuurlijk niet pas in appèl, maar al bij het begin van de zaak.