Veteranen schaken tegen vrouwen

In de Beurs van Berlage in Amsterdam begon gisteren het Klompendanstoernooi, volgens de opmerkelijke formule `veteranen tegen vrouwen'.

Het is nooit erg druk bij de schaaktoernooien van Joop van Oosterom en dat is ook niet de bedoeling. Ze worden netjes aangekondigd, maar wervend publiciteitsmateriaal wordt mondjesmaat verspreid. Van Oosterom laat zijn toernooien organiseren om er zelf naar te kijken, en als anderen er ook plezier aan beleven is dat meegenomen.

Vroeger was hij een veelbelovende jeugdspeler, nu een sterk correspondentieschaker. In de tussentijd vergaarde hij de rijkdommen waarvan hij de afgelopen tien jaar miljoenen in het schaken stopte.

In de Beurs van Berlage in Amsterdam begon gisteren het Klompendanstoernooi. Geen voorbijganger die kon opmerken dat er een schaaktoernooi werd gespeeld. Binnen was het een oase van rust in jachtig Amsterdam. Er was de uitgebreide staf die altijd met Van Oosterom meereist, er waren schakers als John Nunn en Hans Bouwmeester die de functie vervullen van `gast van het toernooi', er waren twee journalisten en drie gewone toeschouwers, en dan waren er natuurlijk de spelers: veteranen en vrouwen.

Het is het tiende toernooi dat volgens de formule `veteranen tegen vrouwen' wordt gespeeld. De veteranen zijn schakers die vroeger wereldkampioen of bijna wereldkampioen waren, de vrouwen zijn topschaaksters van nu. Het toernooi wordt steeds genoemd naar een dans van de streek waar het gehouden wordt. Na de wervelende tumba van Aruba, de felle flamenco en de ondeugende cancan wordt de serie nu afgesloten met de klompendans, omdat Van Oosterom zijn laatste danstoernooi in Nederland wilde houden.

In het verleden is de strijd opmerkelijk gelijk op gegaan. Zowel de veteranen als de vrouwen wonnen vier keer en een keer eindigde het gelijk. Wat bordpunten betreft staan de veteranen iets voor.

Ze worden ieder jaar meer veteraan natuurlijk, maar ze blijven graag komen, ook de mensen die verder bijna niet meer schaken. De financiële voorwaarden zijn riant en de sfeer is gemoedelijk.

In de fraaie hotels waar zij worden ondergebracht neemt Mark Taimanov vaak plaats achter de piano. Hij is niet alleen kandidaat wereldkampioen geweest, maar ook een vermaard pianist, die nog in het Concertgebouw heeft gespeeld en is opgenomen in de cd-serie `Grote pianisten van de 20ste eeuw'. Soms zingt Vasili Smislov er bij. Die gaf zijn ambities om professioneel zanger te worden op toen hij in 1950 werd afgewezen bij een auditie voor de Bolsjoi Opera, maar hij heeft wel cd's opgenomen en in een interview zei hij eens dat hij in zijn slaap nog lessen heeft gekregen van de geest van Caruso.

Smislov, de wereldkampioen van 1957, is hier de oudste veteraan. Hij is tachtig en zijn gezichtsvermogen is slecht, zodat hij de stukken en vooral de klok nog maar moeilijk ziet. Thuis pakt hij het schaakbord alleen om eindspelstudies te componeren. Nu de serie danstoernooien wordt afgesloten is dit misschien de laatste gelegenheid om hem als wedstrijdschaker te zien.

De enige veteraan die als schaker nog volop actief is, is Viktor Kortchnoi. Hij had de vierkamp in Hoogeveen net achter de rug, maar was weer kwiek genoeg om met zwart Sofia Polgar in een lange partij te verslaan. Judit Polgar was er ook, maar alleen als toeschouwer. Na afloop liet ze haar zusje zien hoe ze remise had kunnen maken.

Mark Taimanov verloor van wereldkampioene Xie Jun en de andere drie partijen werden remise, zodat het in de eerste ronde in totaal 2,5-2,5 werd.

Wit Sofia Polgar-zwart Kortchnoi

De partij was al heel lang dicht bij remise geweest en hier had wit die veilig kunnen stellen met 40. Td1+ gevolgd door 41. Td3. 40. Te1-e7 Laatste zet voor de tijdcontrole. In de agressieve stijl van de familie Polgar offert ze liever een pion dan dat ze passief afwacht, maar dat blijkt te optimistisch. 40...Tb8-b3+ 41. Kc3-c2 Tb3xa3 42. Te7xh7 Ta3-a2+ 43. Kc2-b1 Ta2xg2 44. h2-h4 Kd5-e6 45. h4-h5 g6-g5 46. Th7-a7 Tg2-h2 47. Ta7xa4 Ke6-f5 48. Kb1-c1 g5-g4 49. Ta4-a5+ Kf5-f4 50. Ta5-a4+ Kf4-g5 51. Kc1-d1 g4-g3 52. Ta4-a8 Kg5xh5 53. Ta8-g8 Kh5-h4 54. Kd1-e1 Th2-f2 55. Tg8-h8+ Kh4-g4 56. Th8-h1 Tf2-h2 Wit gaf op.