Samen voor ons eige

,,This is your captain speaking. De plane heeft nog kerosine, maar het geld van de company is op. Mijn medewerkers gaan zo met de pet rond. Passagiers in business class: geef extra, uw giften zijn fiscaal aftrekbaar. Doe het voor u zelf en voor ons. Ik heb thuis ook een vrouw en kinderen en bovendien heeft de gemeente zich te pletter geïnvesteerd in het vliegveld waar we straks hopen te landen, maar als wij niet met volle kracht blijven vliegen wordt dat een tweederangs trapveldje. Met alle kapitaalvernietiging van dien, en u begrijpt wel wie daarvoor opdraait: u als belastingbetaler.''

Onder druk wordt alles vloeibaar. De luchtvaartsector loopt voorop. In crises zijn er twee reflexen: zoek steun bij elkaar en zoek steun bij de overheid.

Onder het motto `Koop Zwitserse waar, dan helpen wij elkaar' trekken de lokale en nationale Zwitserse overheden, multinationals en enkele miljardairs de knip voor meer dan 6 miljard gulden voor Swissair.

Het bankroet van Swissair heeft maar zijdelings te maken met de terroristische aanslagen op 11 september. Swissair's expansie was te haastig, met te veel belangen in verliesgevende andere luchtvaartbedrijven, zoals Sabena.

Concurrenten als KLM, die zichzelf ook al eens heeft verslikt in verlieslatende Franse regionale maatschappijtjes, zetten al jaren in op onderlinge samenwerking, met een losser karakter dan directe participaties in het aandelenkapitaal van hun partners. Nu praat KLM weer met British Airways. Of beter gezegd nog steeds met British Airways.

Want met wie anders moet KLM praten. Het dossier met uitgewerkte financiële, juridische en luchtvaart-scenario's van vorige onderhandelingen moet inmiddels duimendik zijn. Bovendien werken de twee al lange tijd als particuliere bedrijven, met een gedeelde afkeer van vanzelfsprekende staatssteun.

Bovendien liggen drie politieke argumenten op tafel. Na een krachtenbundeling staat de Brits-Nederlandse combinatie sterker als de Amerikaanse regering buitenlanders het fiat geeft om zich in te kopen bij (failliete) Amerikaanse concurrenten.

En Europa verandert ook rap. Het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Frankrijk houden opeens opzichtig een onderonsje om hun bijdrage aan de oorlog tegen de Talibaan af te stemmen. Eerder liet Lufthansa al weten dat drie grote vliegers overblijven: Frans, Duits en Engels. Economie en politiek blijken dan opeens knus verstrengeld.

En dan is er de omslag in de tijdgeest. Met staatssteun en oorlog in de krantenkoppen zullen concurrentiewaakhonden niet hard blaffen.