`Máxima maakt Spaans falen duidelijk'

In Spanje zal het bezoek van koning Carlos aan Nederland met meer dan gewone belangstelling worden gevolgd. Terwijl Den Haag de controverse rond de vriendin van kroonprins Willem-Alexander tot een goed einde wist te brengen, worstelt Madrid nog steeds met een kroonprinselijke affaire.

Het was weer de beurt aan Juan Carlos. Zo laat zich kort gezegd de reden samenvatten voor het officiële staatsbezoek van de Spaanse koning en koningin Sofía dat vandaag is begonnen. Ruim 21 jaar geleden, vlak voor de abdicatie van koningin Juliana werd Nederland voor het laatst aangedaan. Beatrix kwam, naast vele andere bezoeken, in 1985 officieel naar Spanje en nu is het Spaanse paar weer te gast op het paleis op de Dam. De verhoudingen tussen beide staatshoofden, verbonden door familie en nauwe vriendschapsbanden, is uitstekend. Op het eerste gezicht geen wolkje aan de lucht, een walk-over, dit staatsbezoek. Hooguit werd van Spaanse zijde wat gemopperd over de wat lakse houding op het gebied van de veiligheidsmaatregelen tegen mogelijke terreuraanslagen van de ETA. Het zou niet de eerste keer zijn dat deze Baskische terreurbeweging zijn scherpschutters er op uit stuurt om de koning om te leggen.

In Spanje kan het bezoek evenwel op een meer dan gemiddelde belangstelling rekenen. Máxima Zorreguieta zal officieel aanzitten bij de het staatsbanket en dat is goed voor meer dan alleen een riante fotoreportage in het glossy society-blad ¡Hola!. Niet omdat Willem-Alexander en Máxima elkaar voor de eerste maal zouden hebben ontmoet op het jaarfeest in Sevilla. Evenmin vanwege het hardnekkige gerucht dat koning Juan Carlos in de kwestie-Zorreguieta als familievriend actief bemiddeld zou hebben, wat in Spanje als uiterst onwaarschijnlijk van de hand wordt gewezen.

De aanwezigheid van Máxima Zorreguieta maakt volgens de Spaanse journalist en royalty-watcher Jaime Peñafiel op pijnlijke wijze duidelijk dat het Nederlandse koninghuis is geslaagd waar het Spaanse op dit moment ernstig dreigt te falen. ,,Zowel Beatrix als Juan Carlos zaten met het probleem van een geschikte partner voor hun zonen. In Nederland is de zaak goed opgelost. In Spanje niet. Dat is het grote verschil.''

De Spaanse Máxima Zorreguieta heet Eva Sannum en is een Noorse van 26 jaar oud. Kroonprins Felipe (33) ontmoette haar vier jaar geleden en lijkt vast van zins met haar te willen trouwen. Dit leidde vorig jaar tot een revolte in de kringen van conservatieve monarchisten, een invloedrijke minderheid in Spanje. In de krant Abc werden kwade stukken afgedrukt waarin in apocalyptische termen werd gewaarschuwd voor het gevaar uit Scandinavië. Eva Sannum zou als fotomodel van een warenhuisketen niet voldoende gewicht hebben voor de zware taak van koningin-gemaal, zo luidde het oordeel, en daarmee de monarchie in gevaar brengen. Het feit dat zij slechts gehuld in dameslingerie in een modeblad had gestaan maakte de zaak er in het geheel niet beter op.

Terwijl het Spaanse koninklijke huis deed of zijn neus bloedde, stortten links en rechts zich op de kwestie. Officieel is er niets bevestigd of ontkend, maar het heeft er alle schijn van kroonprins Felipe zijn zin aan het doordrijven is. Het tweetal zag elkaar in september tijdens het evenmin onomstreden huwelijk van de Noorse kroonprins Haakon met een gescheiden moeder die een kind heeft van een drugsverslaafde. Eva Sannum heeft inmiddels haar baan als model opgezegd en volgt een stoomcursus Spaans en katholicisme, zo melden Spaanse kranten.

Reden voor de monarchistische lobby om met verdubbelde kracht de aanval in te zetten. Talrijk waren de portretten van koningin Sofía die plots her en der verschenen. Hoewel de Spanjaarden vrij weinig weten van hun koningin, die met haar starre gelaat een enigszins droeve indruk achterlaat, kreeg zij vanwege haar troostende inzet bij rampen, kinderleed en ander verdriet min of meer de heiligenstatus aangemeten. Dat was nog eens wat anders dan in je ondergoed in een catalogus staan, zo was de onderliggende boodschap. Het dagblad El Mundo en een commerciëel televisiestation bemoeiden zich actief met de kwestie door onder hun lezers en kijkers te informeren wat zij ervan vonden. Overweldigend werd de Noorse koningin in spe afgewezen.

Of de weerzin tegen Sannum inderdaad zo algemeen wordt gedeeld lijkt de vraag. Politiek houden de meeste partijwoordvoerders zich nog op de vlakte met commentaren dat de kroonprins zelf maar moet uitzoeken. De spanningen rond de partnerkeuze zijn eerder indicatief voor een meer structureel probleem rond het Spaanse koningshuis. In zijn hart is Spanje een republiek, de constitutionele monarchie is minder diep geworteld dan het lijkt. Koning Juan Carlos heeft door zijn inzet voor de democratie en zijn persoonlijke, warme benadering, zijn positie meer dan veilig weten te stellen. Maar kroonprins Felipe zal zijn plaats nog moeten veroveren. Een misstap kan hem duur te staan komen, een gevaar waarvan vooral monarchistisch Spanje zich pijnlijk bewust is.