Kostbare lessen uit het vrije dotcom-tijdperk

Met het mislukken van Newmonday verdwijnt opnieuw een jonge internetdochter van bekende ouders. Het web valt terug op oude vertrouwde namen.

Internetkinderen van grote bedrijven weten weer waar ze aan toe zijn: of opnieuw bij de ouders komen wonen of de banden worden definitief verbroken. Maandag kreeg de vacaturesite Newmonday.com van de moeders Randstad en VNU te horen dat het vrije leventje ten einde is. Een deel van de activiteiten wordt nu bij het vacatureblad Intermediair van VNU gevoegd maar het met miljoenen reclameguldens gelanceerde nieuwe merk wordt waarschijnlijk opgeheven.

Voor het uitzendconcern en de uitgever was de conclusie gisteren gelijkluidend: internetinitiatieven op afstand en onder nieuwe naam zijn ,,minder levensvatbaar''. Krijgt Newmonday.com nog een tweede kans bij VNU, voor Scaramea was het een paar maanden geleden einde oefening. Moeder Achmea, een grote verzekeraar, staakte de subsidiestroom en van terugkeer was geen sprake. Hetzelfde gold recent voor de veilingsite Spott.nl (van de uitgevers VNU en PCM en tv-zender RTL).

De internetprojecten moesten van met name consultants zo snel mogelijk op afstand worden gebracht. In een nieuwe omgeving, los van het hoofdkantoor. Ze mochten bij het benutten van de nieuwe kansen geen last hebben van de corporate bureaucratie van het moederbedrijf. Dus Newmonday.com in plaats van het voor de hand liggende Randstad.nl. Wat vaak wel van het hoofdkantoor meekwam was een uitgavepatroon (hoge salarissen, chique locaties, dure hardware en kostbare adviseurs) die niet werden gedekt door de inkomsten.

Veel kijkers, weinig kopers, zo geven internet-ondernemers unaniem toe nu iedereen hersteld is van de webgekte. ,,We zijn inmiddels tot de conclusie gekomen dat internet slechts een stukje technologie is'', stelt directeur Guus Landheer van IFC, waarin een deel van het genoemde Scaramea is opgenomen. ,,Begin vorig jaar dacht de snackbar op de hoek nog dat hij via internet wereldwijd patat kon aanbieden. Inmiddels is hem duidelijk dat die frieten toch binnen drie minuten bij de klant op tafel moeten staan.''

Landheer, voormalig directeur bij accountant KPMG, heeft zoals velen de bakens moeten verzetten. Zijn vergelijkingssite voor verzekeringen – MrFinch – hoeft geen moneymaker meer te zijn. ,,IFC is een normaal bedrijf geworden en verkoopt software voor financiële partijen. Daardoor zijn we nu in de gelegenheid om blij te zijn met de kijkers van MrFinch.''

Achteraf is eenvoudig aan te wijzen waar de fouten zijn gemaakt: te hoge kosten, te grote ambities, te snelle stappen om de achterstand in te halen. Megalomanie, zegt een ingewijde. ,,Newmonday heeft miljoenen geïnvesteerd in software voor Europa, terwijl van een Europese carrièremarkt geen sprake is.'' Een zegsman van VNU benadrukt dat met dezelfde software een markt nog wel anders benaderd kan worden.

Zelfs voor een groot bedrijf als Randstad gaat het om forse bedragen. Newmonday.com heeft in achttien maanden bijna 100 miljoen gulden verloren. Spott.nl draaide een paar weken, maar vergde wel een investering van zeker 25 miljoen gulden. Voor het voortijdig afgeblazen Moneyplanet, een initiatief van ABN Amro en KPN, lag zelfs een budget van 400 miljoen gulden klaar.

De succesvolle pure internetbedrijven als Planet.nl (overgenomen door KPN) en Ilse Media (overgenomen door VNU/Sanoma) zijn modellen met kleine groepjes fanatiekelingen die met weinig investeringen aan de slag gingen en het vooral dankzij `gewoon uitproberen' tot marktleider schopten.

De grote multinationals moeten nu vooral kijken naar het beter benutten van bestaande relaties, zegt Geert van Engelen, consultant bij Bain. ,,Houdt de kosten laag door eigen assets en merken te gebruiken'', zegt hij. ,,En daar nieuwe dingen mee te doen op internet.'' Wat goed blijkt te werken, zegt ook publicist Ben Tiggelaar, is bestaande klanten nieuwe producten en diensten aanbieden. ,,Nieuwe doelgroepen bereiken is toch veel moeilijker dan iedereen twee jaar geleden dacht. Vooral omdat veel `mensen en marketing' al snel tot hoge kosten leidt.'' Beiden geven internetbankieren, dat de bank op termijn kosten zal besparen en de klanten meer mogelijkheden geeft, als voorbeeld. ,,Bij ABN Amro is dat ondanks wisselende agenda's toch gewoon doorgezet'', zegt Tiggelaar. ,,En ze zitten nu al op het aantal klanten dat voor eind dit jaar beoogd was.''