Geen geruzie om antimiltvuurpil

In de strijd tegen miltvuur heeft de Amerikaanse regering een slimme zet gedaan, waarmee het een dreigende patentoorlog en een mediastorm heeft weten te voorkomen. Vorige week namelijk besloot de Food and Drug Administration de overheidsinstantie die medicijnen keurt voordat ze op de markt mogen komen, om de indicatie van het antibioticum doxycycline uit te breiden. Het medicijn mag plotseling ook gebruikt worden voor de behandeling van miltvuur, de ziekte die de Verenigde Staten in een angstgreep houdt.

Tot vorige week was in de VS alleen het antibioticum Cipro, van het Duitse chemiebedrijf Bayer, geregistreerd voor de behandeling van miltvuur. De vraag naar het medicijn is geëxplodeerd nu honderden Amerikanen brieven ontvangen met geheimzinnig poeder. Voor Bayer levert de dreiging van miltvuur honderden miljoenen dollars op. Maar het Duitse bedrijf kan de reusachtige vraag naar het medicijn niet aan. Daarom gingen er vorige week stemmen op om het patent op Cipro, dat tot december 2003 loopt, te doorbreken, zodat ook generieke producenten het medicijn kunnen maken. Het antibioticum zou dan meteen een stuk goedkoper worden. Cipro (volledige naam ciprofloxacine) kost nu ongeveer 2 dollar per tablet – een behandeling duurt meestal zestig dagen, een patiënt moet meerdere tabletten per dag slikken.

Toch heeft de Amerikaanse overheid besloten het patent op Cipro te respecteren. Het kon ook niet anders. Volgens de regels van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) mag een patent op een medicijn alleen worden doorbroken als het essentieel is voor de volksgezondheid. De VS zijn weliswaar in de greep van de angst, maar de volksgezondheid wordt niet bedreigd.

De angst voor miltvuur valt in het niet bij de ellende die ziektes als aids, tuberculose en malaria in ontwikkelingslanden aanrichten. Zelfs voor die ziektes worden patenten niet opgeheven, ook al zetten organisaties als Oxfam en Artsen zonder Grenzen zich daarvoor in. Artsen zonder Grenzen klaagt al jaren over het feit dat niet alleen bedrijven, maar ook westerse overheden, zware druk uitoefenen om generieke productie van hun dure medicijnen tegen te gaan.

Zo probeerde Thailand begin jaren negentig om bepaalde aidsmedicijnen goedkoop te importeren. De Amerikaanse regering dreigde daarop om de import van textiel uit Thailand te beperken.

Zes jaar later dreigde het Amerikaanse ministerie van Handel met hogere importtarieven voor houtproducten, zoals beeldjes, en juwelen. Thailand, dat eenvijfde van alle exportproducten naar de VS vervoert, beperkte de generieke productie van medicijnen.

Ook Zuid-Afrika kwam onder druk te staan toen het in 1997 een wetswijziging aankondigde die import van goedkope medicijnen mogelijk zou maken. De Amerikaanse regering, en later ook de Europese Commissie, protesteerde hiertegen.

Met het besluit van de FDA vorige week, ontloopt de Amerikaanse regering een stortvloed aan kritiek. Het voorkomt een rechtszaak van Bayer, dat eerder al een opdracht van het Amerikaanse ministerie voor Volksgezondheid had ontvangen om voor 450 miljoen dollar 200 miljoen Cipro-tabletten te maken in drie maanden tijd. De regering voorkomt ook een aanval op het patentsysteem en op de farmaceutische industrie – die vorig jaar 132 miljard dollar aan medicijnen omzette in de VS. Tegelijkertijd wordt de behandeling van miltvuur goedkoper, want doxycycline kost een stuk minder dan Cipro.

Naast Cipro en doxycycline wil de FDA binnenkort nog meer antibiotica goedkeuren voor de behandeling van miltvuur. Zo probeert de overheidsinstantie de angst van de Amerikaanse burger te sussen. Maar het riskeert tegelijkertijd extra ziektegevallen door verkeerd gebruik van de antibiotica. Daarom blijft de FDA met klem benadrukken dat de medicijnen niet bedoeld zijn voor preventief gebruik.