De verloren zoon

Als de ware herder is bisschop Punt op zoek naar zijn verloren schapen. Na tientallen jaren niets meer van de katholieke kerk te hebben gehoord kreeg ik een uitnodiging weer eens deel te nemen aan parochiale activiteiten. De parochie heeft de hedendaagse gelovige van alles te bieden. Behalve de eucharistievieringen zijn er ook meditatiebijeenkomsten, gespreksgroepen voor vrouwen met HIV-besmetting en een `laagdrempelig inloopspreekuur'.

De pastors, zo melden ze, hebben opdracht gekregen actief pastoraat te voeren in ons stadsdeel.

Ik wist niet eens dat ik nog ergens als katholiek sta geregistreerd, in de tussentijd ben ik ten minste zeven keer verhuisd. Het is dus al een wonder dat ze me hebben weten te vinden. Zou de Heilige Geest hoog in de hemel als een transcendente navigatiesatelliet de ex-gelovigen permanent weten te lokaliseren? Het is wat laag-bij-de-grondser: door de automatisering van het ledenbestand zijn de verloren gewaande gelovigen ontdekt. Het zijn de onvermoede zegeningen van het digitale schapenhoeden.

Een jaar of achttien oud ben ik van mijn geloof afgevallen. De directe aanleiding vormde het jongerenkoor uit Dongen. Het koor verzorgde de beatmis, een religieus genre dat indertijd enige populariteit genoot, en bracht tijdens de uitreiking van de communie de instrumentale versie van Suicide is Painless ten gehore. Voor wie de scène in de film Mash niet direct meer voor ogen heeft: het liedje wordt ten gehore gebracht tijdens het galgenmaal van legertandarts Painless. Vanwege zijn impotentie ten gevolge van een vermeende latente homoseksualiteit wil hij zelfmoord plegen. De enscenering is een pastiche van het Laatste Avondmaal van Leonardo Da Vinci. De tandarts krijgt een zelfmoordpil uitgereikt – zwart, een verwijzing naar de pillen die Hitler en Eva Braun zouden hebben gebruikt.

Painless weet niet dat het geen dodelijke pil is, maar een slaappil. Na een flinke slaap zal hij in bed `herrijzen' naast een verleidelijke vrouw. Het begrip herrijzenis krijgt vervolgens een opwindende dimensie en Painless is genezen. Dat allemaal was het jongerenkoor uit Dongen ontgaan en het bracht in onwetendheid een golfje blasfemie de kerk in. Mijn toch al wankele geloof was tegen zoveel stupiditeit niet bestand.

Er waren meer dingen die me niet bevielen. Tien jaar lang had ik bij de biecht mijn uiterste best moeten doen een geloofwaardig rijtje zonden bij elkaar te verzinnen. Als ik kind was ik namelijk onwaarschijnlijk braaf en oppassend. Begon ik als puber net een beetje aardigheid te krijgen in het echte zondige werk, werd de biecht afgeschaft. En de teksten van Huub Oosterhuis, bedoeld om in de landstaal het geloof dichter bij de mensen te brengen, leken me de gelovigen uiteindelijk definitief de kerk uit te zullen jagen.

Enfin, bisschop Punt zal er ook niet gelukkig mee zijn geweest. De timing van de hoofdstedelijke herkersteningsactie is in elk geval perfect net nu de multiculturele samenleving blijkt te leiden tot het articuleren van wat minder belangrijk leek, de oorsprong van eigen normen en waarden. Niet alleen dat, ook de bezwerende rituelen bij de angst voor het kwaad zijn uiterst actueel. De katholieken doen dat vaak op prettige wijze, met eten. Niet alleen de liefde, ook het geloof gaat door de maag.

Alleen al volgende week als we eerst Allerzielen en daarna op 3 november Sint Hubertus vieren. Voor Allerzielen worden de zielenkoekjes en zielenbroodjes gebakken die de gelovigen behoeden voor besmettelijke ziekten. Op het feest van Sint Hubertus zijn er de huubkes, door de pastoor gewijd en daardoor heilzaam tegen hondsdolheid. Dat zijn mooie en zinvolle tradities. Liever dan Huub, heb ik een huubke.

De krentenbol in kubusvorm met bovenop een ingekerfd kruisje bekeek ik als kind altijd met enige argwaan. Voor de eerste hap voelde ik voorzichtig of hij nat was. Hij was tenslotte besprenkeld met wijwater. En wijwater, zo meende ik, smaakte naar eau de cologne. Nu pas denk ik te weten waarom. Op zondag dromden de gelovigen de kerk in voor de mis. Bij de ingang hing het wijwatervat, waarin zij even de vingers doopten alvorens een kruisje slaan. Het kan niet anders dan dat de kerkgangers zich voor de zondagse kerkgang hadden voorzien van een lekker luchtje, parfum of eau de cologne. Als kind snoof je in het gedrang de geuren op en verbond die met het wijwater.

We dachten niet werkelijk dat de huubkes ons zouden beschermen tegen hondsdolheid, maar ze gaven wel vorm aan de hoop dat het ons niet zou treffen. Niet alleen de liefde en het geloof, ook de hoop gaat door de maag.