Armando's oorlogsdrama door De Châtel in dans vertaald

,,Bomen, wat willen ze, waar verheugen ze zich op, wat beogen ze. O, dat is een boom die de aandacht trekt. Kijk maar uit.'' Uit een gettoblaster klinkt de gedragen stem van Armando. De bomen uit het bos van schrijver-schilder Armando ruiken naar hars, een geur die hij associeert met oorlog de oorlog, waar hij als jongetje door werd overvallen. Met hars smeer je ook de strijkstok in van een viool, het zigeunerinstrument dat hij leerde bespelen.

Met onschuldige beelden roept Armando `schuldige' situaties op de plekken waar gevaar loert, zoals beschreven in zijn autobiografische roman De straat en het struikgewas. Choreografe Krisztina de Châtel liet zich bij haar nieuwe productie behalve door zijn woorden inspireren door Armando's schilderijen. De dans wordt begeleid door zijn viermansorkest, met verve aangevoerd door de maestro.

Het locatieproject Bewogen bomen ging van start in het Armando Museum. Zijn monumentale doeken in zwart, wit en grijs met een enkele veeg rood markeren in een diagonaal de corridor die in het voormalige kerkje gecreëerd is. Zuilen zo hoog en dik als bomen bakenen de speelvloer aan de rechterkant af.

Het publiek wordt welkom geheten met een vrolijk zigeunerdeuntje, dat overgaat in melancholieker spel met lange uithalen. Dan verschijnen zes vrouwen, als uit het niets. Ze leunen tegen de pijlers en roffelen er met hun voeten tegen. Hun mosgroene kleding is streng en doet militant aan; als strijdbare amazones bewegen ze met uniforme, sobere bewegingen.

Het publiek wordt meegevoerd naar een andere hoek van de ruimte, waar vrolijke dansmuziek, tango en jazz tot een luchthartiger dans verleiden. De stem spreekt van de tijd die voortstruikelt tot aan de dood. Op slag ontglippen de danseressen ons. We vinden ze weer terug. Ruggelings liggen ze op de grond te `robben', zoals strijders in een militair trainingskamp doen. Na de opgeroepen herinneringen aan de twintigste-eeuwse oorlog belanden we tot slot keihard in de actualiteit.

Opvallend in Bewogen bomen is hoezeer De Châtels danstaal in deze context van betekenis verandert. Haar abstracte bewegingen bezitten onderhuids altijd emotionele geladenheid, en die wordt hier als vanzelf verbonden met Armando's schilderkunst en thematiek. Hoe hij het drama van de oorlog heeft weergegeven, in dikke verf die met woeste streken is aangebracht, past bij haar dansstijl. Jammer is dat de voorstelling hinder ondervindt van een gebrekkige licht- en geluidstechniek. Een museum is geen theater. Daartegenover staat dat het publiek pal op de danseressen kan staan, wat het dramatisch effect nog vergroot.

Voorstelling: Bewogen Bomen door Dansgroep Krisztina de Châtel i.s.m. Armando en het Armando Quartet. Gezien: 20/10 in Armando Museum, Amersfoort. Tournee langs o.a. Kerkrade (20-22/11) en Den Haag (10-12/1). Inl.: (020)669 57 55 of www.dechatel.nl