Pianist Ciccolini: sober, voornaam

En profile heeft hij wel iets weg van een marmeren buste van Julius Caesar. Met keizerlijke ingetogenheid bespeelt hij zijn onderdanen, de toetsen van de vleugel, die onder zijn waardige leiding alle weerbarstigheid laten varen. De 75-jarige pianist Aldo Ciccolini, ooit befaamd om zijn veelal bekroonde opnames van o.a. de complete pianowerken van Satie, Ravel, Debussy en andere Franse componisten, was al sinds 1989 niet meer in Nederland te horen, maar zijn spel is nog altijd buitengewoon gaaf en imposant. Ciccolini doet niet aan effectbejag en houdt zich verre van romantische dweepzucht. Zijn spel is van een sobere eenvoud, markant en integer, helder en voornaam.

`Het moet niet een ansicht zijn met daarop een strandfoto die op 15 augustus genomen is', schreef Debussy over zijn Voiles, de tweede prelude uit zijn Préludes, boek I, die volgens de meer symbolistische dan impressionistische componist met niet al te veel kleur gespeeld diende te worden. In zijn serene benadering van de Préludes koos Ciccolini voor de onaardse pasteltinten van de symbolistische schilders.

De fragiele en diffuse klank van Ciccolini's Voiles vervormde de klapperende zeilen tot metafysisch wapperende sluiers, zodat de boten in geesten veranderden. In Des pas sur la neige tastte hij in de vroege ochtendschemering een maagdelijke wereld vol geheimen af. In Ce qu'a vu le vent d'Ouest raasde een angstaanjagende tornado door de wereld van de demonen, en in Minstrels danste en stampte een bonte stoet artiesten als in een bizarre droom.

In zijn respect afdwingende interpretatie van Debussy zag Ciccolini af van de impressionistische kleurenrijkdom en zwier waarmee deze evocatieve muziek dikwijls wordt uitgevoerd. Het resultaat was van een ogenschijnlijke `saaiheid', die echter ook opgevat kon worden als spirituele zuiverheid.

Dat Ciccolini de kunst van de evocatieve retoriek wel degelijk verstaat, werd duidelijk tijdens zijn hartstochtelijke lezing van de Funérailles van Liszt. Hier trok een romantische held ten strijde, weemoedig treurend over zijn gestorven kameraden, wraakzuchtig galopperend op het kanonnenvuur van de octaven.

Terwijl Ciccolini de 6 Consolations van Liszt benaderde met de beschouwelijke wijsheid van een mens in de herfst van zijn leven, in zijn absurdistische weergave van diens Mephisto Polka en in zijn virtuoze lezing van de Rigoletto Paraphrase manifesteerde hij zich verrassend jeugdig en markant.

Concert: Aldo Ciccolini (piano). Werken van Debussy en Liszt. Gehoord: 21-/0 Concertgebouw Amsterdam. Radio 4: 29/10 13.30 uur.