Odessey begint aan zijn missie op Mars

Dinsdagnacht komt de Amerikaanse ruimtesonde 2001 Space Odyssey bij Mars aan, na een reis van tweehonderd dagen.

Als alles goed gaat geen loos voorbehoud bij Marsmissies wordt woensdagochtend 04.26 uur Nederlandse tijd de remraket ontstoken die de verkenner in een baan om de Rode Planeet moet brengen.

Doel van de missie is het in kaart brengen van mineralen en van de chemische samenstelling van de bodem van Mars.

Ook wordt gezocht naar plaatsen waar zich onder het oppervlak water bevindt.

Bij het NASA-vluchtleidingscentrum in Pasadena (Californië) wordt het verloop van de Odyssey-vlucht vol spanning gevolgd. Na twee falikante mislukkingen met missies naar Mars in 1999 mag het deze keer niet misgaan.

Eind september van dat rampjaar sloeg de Climate Orbiter op Mars te pletter omdat ontwerpers van deze sonde centimeters en inches door elkaar hadden gehaald. En in december speelde een programmeerfout de Polar Lander parten. Van het voertuig, dat een zachte landing op Mars had moeten maken, is nooit meer iets vernomen.

Ditmaal mag dat tot geen prijs gebeuren. De testprocedures, die onder de faster, cheaper, better-aanpak van de NASA volgens critici te veel te lijden hadden gehad, zijn zorgvuldig uitgevoerd en niets is aan het toeval overgelaten. Sinds de Odyssey op 7 april van dit jaar werd gelanceerd verloopt de vlucht naar wens. Totale kosten: 300 miljoen dollar.

Het op de juiste wijze ontsteken van de remraket is cruciaal. Kort tevoren worden de brandstoftanks met vloeibare zuurstof onder druk gezet en worden leidingen verwarmd. In 20 minuten gaat er 263 kilo brandstof doorheen. Extra probleem daarbij is dat 10 minuten na het moment suprême de sonde voor de duur van 20 minuten achter Mars verdwijnt, een periode van radiostilte en van nagelbijten voor de vluchtleiders.

De remraket moet de Odyssey in een sterk ellipsvormige baan om Mars brengen, met een omloopstijd van circa 20 uur. Vervolgens zal de sonde in 2,5 maanden met gebruikmaking van de wrijving van de (ijle) atmosfeer van Mars de gewenste cirkelbaan bereiken, op 400 kilometer hoogte boven de Rode Planeet en met een omlooptijd van twee uur.

Tijdens dit proces van aerobraking (per omloop even in de atmosfeer `duiken' en afremmen) staat de Odyssey in contact met de sinds vier jaar om Mars circulerende weersatelliet Global Surveyor. Zonodig kan op basis van de Global Surveyor-gegevens de operatie om de Odyssey in zijn definitieve baan te krijgen worden aangepast. Zo stak onlangs op Mars een ongekend zware stofstorm op die consequenties kan hebben voor de hoogte die de atmosfeer bereikt.

De 2001 Space Odyssey heeft voor het doen van waarnemingen drie instrumenten aan boord. Ze meten het voorkomen van mineralen die alleen in de aanwezigheid van water kunnen ontstaan, kunnen twintig chemische elementen lokaliseren en brengen stralingsgegevens in kaart.

In de toekomst kan de Odyssey ook als communicatiestation fungeren voor missies die een zachte landing op Mars beogen. Zo staat voor 2003 de Mars Exploration Rovers op het programma, die de succesvolle Pathfinder-missie van 1997 met grotere en slimmere robotvoertuigen in de schaduw moet stellen.