Na Napster

Napster is alweer een paar maanden uit de lucht. Het muziekuitwisselbedrijf is van plan binnenkort een betaalservice te lanceren, maar heeft nog geen overeenstemming met de platenmaatschappijen bereikt over de rechten.

Het uitschakelen van Napster lijkt een overwinning voor de muziekindustrie, die de MP3-service sinds 1999 met zware juridische middelen heeft bestookt, maar is het niet. Het uitwisselen van MP3's en andere bestanden, file swapping genoemd, gaat gewoon door. Het uitwisselen neemt zelfs toe. In augustus waren er volgens onderzoeksbureau Jupiter Media Metrix in de Verenigde Staten 6,9 miljoen internetters die gebruik maken van een alternatief muziekuitwisselprogramma, zoals Morpheus, Gnutella, Kazaa of Winmx. Ook in Europa zijn er miljoenen internetgebruikers die via de nieuwe generatie uitwisselprogramma's muziek kopiëren.

De nieuwe uitwisseldiensten groeien als kool. Er werden in augustus ruim 3 miljard bestanden uitgewisseld, zegt Webnoize, een onderzoeksbureau dat is gespecialiseerd in de muziekindustrie. Dat aantal ligt hoger dan ooit via Napster werd uitgewisseld in één maand. Begin oktober waren er al meer dan 9 miljoen exemplaren van Kazaa, gemaakt door een Nederlands bedrijf, gedownload. FastTrack, het netwerk waar Kazaa ook deel van uitmaakt, zegt dat het aantal uitgewisselde bestanden elke maand met 60 procent groeit.

De muziekindustrie vecht nu aan twee fronten. De Recording Industry Association of America (RIAA), die alle grote platenlabels vertegenwoordigt, heeft een proces aangespannen tegen nieuwe uitwisseldiensten als Kazaa en Morpeus. Deze diensten ,,zien eruit als Napster, ruiken als Napster en werken net als Napster vanuit het perspectief van de consument'', aldus Matt Oppenheim, de senior vice-president van de RIAA in de New York Times. Ook de Motion Picture Association of America (MPAA), de branchevereniging van filmstudio's, doet mee aan het proces. Via de nieuwe file swapservices kunnen namelijk ook films en foto's uitgewisseld worden.

De RIAA grijpt de terroristische aanslagen in de Verenigde Staten aan om ook individuele internetgebruikers aan te pakken die illegaal gekopieerde muziek uitwisselen. De organisatie heeft een amendement op de antiterrorismewet USA Act ingediend. Die wet moet uitgebreid worden met een passage, vindt de RIAA, die de muziek- en filmindustrie en uitgevers van elektronische boeken het recht geeft in te breken in de computers van internetgebruikers zonder dat de muziekindustrie verantwoordelijk wordt gesteld voor eventuele schade aan apparatuur en gegevens. Het ongebruikelijke voorstel – nu hebben alleen politie en justitie het recht om computers te doorzoeken – heeft in de Verenigde Staten voor veel opschudding gezorgd.

Om Napster te snel af te zijn, zijn de muziekstudio's nu zelf bezig commerciële uitwisseldiensten op te zetten. Sony en Vivendi Universal willen de komende maanden de muzieksite Pressplay openen. Grote multimediabedrijven als Yahoo en Microsoft hebben al toegezegd mee te doen. De concurrent, eigendom van EMI, Bertelsmann and AOL Time Warner, heet MusicNet. Vorige week kondigden de opnamestudio's een overeenkomst aan met de uitgevers van muziek over de rechten op liedjes. Een andere juridische hindernis is nog niet genomen. Ook met de song writers, die meestal zelf in het bezit zijn van de auteursrechten op hun werk, moeten nog contracten worden gesloten.

De Europese Unie heeft al aangekondigd niet blij te zijn dat de muziekindustrie zelf commerciële uitwisseldiensten wil exploiteren. Europese politici zijn van mening dat Pressplay en MusicNet in strijd zijn met het mededingingsrecht. De muziekindustrie is volgens de EU van plan om een duopolie te creëren.

Volgens de Britse krant Sunday Times is de Europese Commissie, die al twee fusies van muziekstudio's heeft tegengehouden, bang dat Pressplay en MusicNet gaan samenwerken om te verhinderen dat andere bedrijven ook online muziek kunnen verkopen. Die angst is niet onterecht. EMI, dat participeert in MusicNet, heeft al een overeenkomst gesloten met Pressplay. Pressplay mag ook de muziek van EMI verkopen.

Websites: www.napster.com; www.kazaa.com; www.riaa.org; www.pressplay.com; www.musicnet.com.

klaver@nrc.nl