De tatoeage is van iedereen

Ibiza, het eiland waar superhip tot zwaar ordinair in de zomer bijeenkomt. Op welk strand dan ook, dat van de schreeuwerige Engelse families, de keurige Italiaanse stellen, de homo's of dat van de in zee dansende party people afkomstig van over de hele wereld, tatoeages zie je overal. Het gaat er van portretten van voetbalhelden tot pedaalemmertjes onder de slokdarm, namen van modemerken, grote oranje Chinese karpers tot zogenaamde tribals, ofwel tatoeages die afgeleid zijn van die van primitieve stammen. Zelfs kinderen lopen ermee rond. Met neppers weliswaar. Ze zijn beschilderd met hennatatoeages die na een paar dagen verdwijnen.

De tatoeage is de doelgroep van de zeeman, pooier en crimineel voorbij. De omslag kwam begin jaren tachtig, toen de punks en new wavers het symbool van de machocultuur en de arbeidersklasse adopteerden. Het ging toen nog om bijvoorbeeld spinnewebben en doodshoofden. Rond 1990 nam het aantal tatoeages in de housescene explosief toe. Klein, zoet en met een knipoog was toen de trend. Dankzij de blote kleding van toen zag je overal plaatjes van bijvoorbeeld Bambi`s, prinsessekronen en wolmerkjes. Toen de tribals niet veel later opkwamen, totaal anders dan de `criminele' ankers, dolken en doodshoofden van weleer, brak de tatoeage door bij een groot publiek. Vooral de tribal armband bovenaan de arm was in eerste instantie populair. Van keurige hersenchirurg tot reclamejongen, van student tot zakenman: de tatoeage was opeens van iedereen. En tribals haalden zelfs de T-shirts van de Albert Cuyp.

Henk Schiffmacher, 's lands bekendste tatoëerder en na zo'n 20 jaar niet meer als zodanig werkzaam, denkt dat de doorbraak van de tatoeage te maken heeft met de MTV-cultuur: ,,Sinds bands als de Red Hot Chilli Peppers in hun blote, getatoeëerde bast op tv komen is het hard gegaan.'' De tatoeage is niet alleen onder blanken populair, meent hij: ,,Sinds rappers als 2Pac het doen, laat de hele Bijlmer zich tatoëren.'' De betere hygiënische omstandigheden in de tatoeagewinkels hebben er wellicht ook mee te maken. Toen aids opkwam in de jaren tachtig en de tattooshops daarmee werden geassocieerd, zetten de GG&GD en de in aller haast opgerichte Nederlandse tatoeagebond zich hiervoor in. Met meer vertrouwen van de consument als gevolg.

Tatoeages zijn inmiddels ook letterlijk groter dan ooit. De soms slechts zwarte, soms ingekleurde afbeeldingen bedekken tegenwoordig niet zelden grote delen van het lichaam, inclusief rug, billen, borstkas en benen. Traditionele afbeeldingen zijn nog steeds gewild; alle mogelijke culturen dienen tegenwoordig als inspiratiebron. Maar ook zijn de tatoeages persoonlijker geworden. Steeds vaker komen klanten van tatoeëerders met eigen ontwerpen of met afbeeldingen die ze van internet hebben geplukt en daarna met Photoshop hebben bewerkt. Opvallende plekken, zoals het gezicht, de onderarm, en de nek, worden niet meer overgeslagen. Waren getatoeëerde namen daarbij nooit weggeweest, de old school gevangenis- en zeemanstatoo, maakt na een tijd not done te zijn geweest een comeback. Ook bij vrouwen, die tegenwoordig en masse inkt onder de huid laten aanbrengen. De getatoeëerde anno 2001 aldus: een mooi, hoogopgeleid meisje met twee pin-ups op haar onderarmen.

Hoe lang het tatoeëren van een afbeelding duurt, varieert. Een engeltje in zwart-wit op de bovenarm staat er in vijf minuten op. Maar de huid van de jongen die bij tatoeëerder Rob Admiraal, gespecialiseerd in kunstig gemaakte draken, op de behandeltafel ligt in de witte, helverlichte ruimte, wordt al een jaar in fases onder handen genomen. Na het intakegesprek – over wat en of wel zeker – begon Admiraal langzaamaan met het aanbrengen van een draak met een kronkelende staart die de hele borst en beide bovenarmen in beslag neemt. De sessies duren een paar uur en vooral het inkleuren kost veel tijd. Tussen de sessies in zit een week of vier. De huid krijgt rust om te herstellen. In Japan echter zou zo'n tatoeage er in een week opgezet worden. Per dag wordt zo zeven uur achter elkaar getatoeëerd.

De prijzen van tatoeages lopen eveneens uiteen. Voor ongeveer 25 gulden heb je een naam in sierletter onder de huid, voor zo'n 60 gulden een hartje. Een gemiddelde tribal kost tussen de 150 en 200 gulden, een grote tattoo algauw duizenden guldens meer. Ellen de Moor daarentegen, die de tijdelijke hennatatoeages op de huid schildert, vraagt 15 gulden voor een dolfijntje en 40 gulden voor een tribal. Een cosmetische tatoeage, ofwel `permanente make-up', is weer duurder. Hierbij wordt minder heftige inkt gebruikt, die na zo'n tien jaar is vervaagd. Tattoo Bob, gespecialiseerd in allerlei soorten tatoeages, zet voor 300 gulden een wenkbrauw en voor 50 gulden meer een liplijntje. Bob heeft het er druk mee. Werkte hij vroeger in zijn eentje, nu heeft hij fulltime hulp van vijf mensen. Bij andere tatoeëerders is het niet anders. Rob Admiraal is tot volgend jaar maart volgeboekt.

Toch is drukte geen garantie voor kwaliteit. Wie zoekt naar een goede tatoeëerder, bekijkt de fotoboeken die in de winkels liggen en vraagt via via naar een goed adres. Het voorkomt dat ze later met lasers moeten worden verwijderd. Bij het zogenaamde `detatoeëren' komt de inkt los, die via het lymfekliersysteem wordt afgevoerd. Het detatoeëren is weliswaar niet schadelijk, aldus dermatoloog Mark Coel, maar het is een langdurig en kostbaar proces. Er zijn algauw acht tot tien behandelingen nodig en al naar gelang de grootte kan de prijs oplopen tot meer dan duizend gulden. Ook blijven er vage contouren van de tatoeage achter. Doordat er ook pigment is weggelaserd of de tatoeage te diep in de huid zit, zodat er littekenweefsel ontstaat na behandeling.

Informatie: het Amsterdamse tatoeagemuseum van Henk Schiffmacher gaat binnenkort virtueel: www.tattoomuseum.com

Tattoo Bob, (Bob Moelker): www.tattoobobkatendrecht.nl

Rob Admiraal: www.admiraaltattoo.com

Ellen de Moor, hennatatoeages: www.hennatattooparty.nl.