APEC-leiders veroordelen terrorisme

De regeringsleiders van twintig landen rond de Grote Oceaan hebben gisteren op de APEC-conferentie in Shanghai de terroristische aanslagen in Amerika veroordeeld.

Zij onthielden zich van een uitspraak over de Amerikaanse acties in Afghanistan.

In hun gezamenlijke verklaring zeggen de APEC-leiders ,,terroristische acties in welke vorm dan ook, begaan waar, wanneer en door wie dan ook'' te veroordelen. Zij beloven zich te zullen ,,inzetten om alle vormen van terrorisme te voorkomen en te bestrijden''. Ook roepen de regeringsleiders en staatshoofden op tot ,,intensievere samenwerking om de daders te straffen''. De verklaring noemt onder meer maatregelen om de toevloed van geld naar terroristische groeperingen tegen te gaan en het treffen van extra veiligheidsmaatregelen.

Hoewel geen directe steun wordt uitgesproken voor het Amerikaanse optreden in Afghanistan zijn de Verenigde Staten tevreden met de APEC-verklaring. ,,Dat een dergelijke verklaring is opgesteld, is op zich al uniek'', zei Sean McCormack, woordvoerder van de Nationale Veiligheidsraad van het Witte Huis. Washington lijkt dan ook in zijn voornaamste doelstelling te zijn geslaagd om hoe dan ook te voorkomen dat de APEC-leiders geen gemeenschappelijke verklaring tegen het terrorisme zouden aannemen. Alle landen die twijfelen over de Amerikaanse acties in Afghanistan zijn binnen de boot gehouden en een scheuring binnen de internationale colatitie tegen het terrorisme is voorlopig voorkomen.

De Amerikaanse president Bush had dit weekeinde ook bilaterale ontmoetingen met de leiders van acht landen, onder wie die van Indonesië, Maleisië en Brunei, waar veel moslims wonen. Deze landen vrezen voor binnenlandse protesten als ze al te expliciet steun betuigen aan Amerika. Zo sprak de Indonesische minister van Buitenlandse Zaken, Hassan Wirajuda, gisteren in Shanghai de vrees uit dat de acties in Afghanistan ,,emotioneel explosief'' zullen worden als ze nog niet zijn beëindigd bij aanvang van de ramadan, de islamitische vastenmaand die dit jaar rond 17 november begint.

Meer dan 5.000 moslims hielden gisteren in Solo een van de grootste demonstraties tot nu toe tegen de aanvallen, waarbij ze opriepen tot een heilige oorlog. Maleisië ziet net als China liever dat de acties plaatsvinden onder toezicht van de Verenigde Naties. Beide landen zijn beducht voor een te eigenmachtig optreden van de VS en voor een onevenredig zwaar gebruik van geweld.

Mogelijk om aan deze bezwaren tegemoet te komen roept de verklaring van de APEC-leiders op om bij toekomstige acties tegen het terrorisme ,,te handelen in overeenstemming met het handvest van de Verenigde Naties en andere internationale wetgeving''. Specifiek worden de VN-resoluties 1368 en 1373 van de Veiligheidsraad genoemd. Resolutie 1368 werd aangenomen op de dag na de aanslagen, en spreekt van ,,het onvervreemdbaar recht van individuele of collectieve zelfverdediging in overeenstemming met het handvest”. In resolutie 1373 is vastgelegd om financiele en logistieke steun aan groepen die zich bezighouden met terrorisme te staken.

Een voorstel van Maleisië om een internationale conferentie over terrorisme te houden en om te definiëren wat het begrip nu precies inhoudt, werd in Shanghai niet overgenomen.

Als enige lidstaat van APEC nam Taiwan niet deel aan de top in Shanghai. Het voelde zich geschoffeerd door gastheer China.