Samen in Shanghai

Het kan niet de bedoeling zijn geweest van de mannen achter de aanslagen op de Twin Towers en het Pentagon, maar zij hebben de wereldleiders op een kluitje gejaagd. Gisteren was het de beurt aan het koppel Bush-Jiang Zemin, respectievelijk president van de Verenigde Staten en van China, om zijn gezamenlijk optreden tegen internationaal terrorisme kracht bij te zetten. ,,We hebben een gemeenschappelijk oordeel over de omvang van de bedreiging door internationaal terrorisme'', vertelde Bush de pers in aanwezigheid van zijn gastheer. Desgevraagd reageerde Jiang Zemin: ,,Wij zijn tegen terrorisme in alle vormen.''

Het bezoek van Bush aan de APEC-conferentie in Shanghai is de eerste buitenlandse reis van de president sinds de calamiteiten van de elfde september. De visite is ingekort, een bezoek aan Peking is geannuleerd. Bush kan in Washington niet gemist worden. Jiang Zemin had er alle begrip voor.

De eerste ontmoeting tussen beide staatshoofden komt na een ongelukkige start van de regering-Bush in haar betrekkingen met China. Met zijn voornemen het ABM-verdrag op te zeggen en een raketschild te bouwen schoffeerde het Bush-team niet alleen Rusland, de verdragspartner, maar meer nog China. Een dergelijk schild betekent immers een regelrechte verzwakking van China's relatief kleine strategische strijdmacht. Vervolgens kwam de botsing tussen een Amerikaans verkenningsvliegtuig en een Chinese straaljager boven de wateren rondom het Chinese eiland Hainan. De noodlanding van de Amerikanen op het eiland veroorzaakte een diplomatiek incident dat de onderlinge relaties voor lange tijd leek te gaan belasten. De gebeurtenissen van de elfde september hebben al deze zaken voorlopig naar de achtergrond doen verdwijnen.

De eensgezindheid is intussen niet zonder problemen. Jiang Zemin hamerde op accuratesse bij het bombarderen van doelen in Afghanistan en op het voorkomen van onschuldige slachtoffers daar. China's leider weet waarover hij praat: bij de luchtoorlog tegen Miloševic verwoestten Amerikaanse bommen de Chinese ambassade in Belgrado. China voelde zich toen als permanent lid van de VN-Veiligheidsraad buiten spel gezet door het optreden van de NAVO. Jiang Zemin pleitte gisteren voor een belangrijke rol van de volkerenorganisatie in Afghanistan. China wil niet opnieuw langs de zijlijn worden geplaatst.

Bush van zijn kant maakt zich zorgen over China's accuratesse bij de strijd tegen terrorisme. Die strijd mag volgens hem niet dienen als excuus om etnische minderheden te vervolgen, een verwijzing naar China's problemen met islamitische separatisten in de noordwestelijke provincie Singkiang, een afscheidingsbeweging die, zegt Peking, steun krijgt vanuit Afghanistan. De terrorist van de een, is de vrijheidsstrijder van de ander. Een waarheid die de in Shanghai getoonde eensgezindheid op den duur bedreigt. Jiang Zemins `we zijn tegen terrorisme in alle vormen' klinkt dan als een waarschuwing. Maar voor het moment is wat verbindt van meer belang dan wat scheidt. Om dat te onderstrepen reisde Bush naar Shanghai.