Rick van der Ploeg heeft voor politiek Den Haag afgedaan

Staatssecretaris Van der Ploeg wordt tot de orde geroepen om zijn scepsis over de bombardementen op Afghanistan.

Staatssecretaris Rick van der Ploeg (OC&W) staat een schrobbering te wachten. Premier Kok zal zich met hem verstaan over zijn opmerkingen over Afghanistan in het tv-programma Barend en Van Dorp donderdagavond, kondigde vice-premier Jorritsma gisteren aan. Van der Ploeg had zich weinig enthousiast betoond over het omverwerpen van het Talibaan-bewind als doelstelling van militair ingrijpen.

Het doorbreken van de eenheid van kabinetsstandpunt – een van de zwaarste zonden in politiek Den Haag – vormt een passend einde van een week waarin duidelijk werd dat staatssecretaris Van der Ploeg (45) de Haagse politiek vaarwel gaat zeggen. Hij maakt nog wel deel uit van het campagneteam van de PvdA bij de verkiezingen, verklaarde hij in de Volkskrant, maar net als PvdA-staatssecretaris Faber ziet hij af van een plaats op de kandidatenlijst.

Een kandidaat voor de Tweede Kamer is namelijk moreel verplicht te verklaren de vier jaar in de Kamer ook te zullen uitdienen, wanneer zijn partij in de oppositie terechtkomt of een post in het kabinet aan zijn neus voorbijgaat. En in weer vier jaar Kamerlidmaatschap heeft Van der Ploeg geen zin. Dan keert hij liever terug naar zijn carrière als wetenschapper. Voordat hij in 1994 in de Kamer kwam, was hij lector econonomie aan de London School of Economics en hoogleraar economie in Tilburg en Amsterdam.

Slechts een ministerschap of eventueel een staatssecretariaat met een ruimere bevoegdheid dan thans zou hem van een afscheid van de Haagse politiek kunnen afhouden. Hetzelfde argument heeft hij, volgens intimi, in 1998 gehanteerd, toen hij, na vier jaar in de Kamer als financieel woordvoerder van de PvdA, wél op de kandidatenlijst van de PvdA stond.

Dat Van der Ploeg andermaal tot het kabinet zal worden geroepen, lijkt echter zeer onwaarschijnlijk, want de beoogde lijsttrekker van de PvdA, Ad Melkert, blijkt met Van der Ploeg weinig op te hebben. ,,Melkert neemt Van der Ploeg kwalijk dat hij te weinig oog heeft voor het politieke handwerk'', meent een PvdA-Kamerlid. De staatssecretaris vindt het wel leuk om baanbrekende ideeën te lanceren, maar het moeizame gevecht met de minister van Financiën om voor ideeën ook een budget te verwerven, boeit hem weinig.

Vervolg VAN DER PLOEG: pagina 2

Rick houdt niet van meer van polemisten

Vervolg van pagina 1

Een andere PvdA'er in de Kamer meent: ,,Rick is natuurlijk wel goed in het aandragen van frisse ideeën, maar daar moet je als politicus wél steun en draagvlak voor weten te vinden. De PvdA is geen partij voor mensen die aan de zijlijn blijven staan''. Van der Ploeg – een liefhebber van schoten voor de boeg en polemiek – heeft als geen ander steeds te maken gehad met stormen van kritiek in de werelden waarmee hij te maken had: cultuur, omroep.

Dat het niet meer boterde tussen Van der Ploeg en de PvdA-fractie was de afgelopen maanden al overvloedig duidelijk geworden. Nadat de staatssecretaris er net in geslaagd was de Cultuurnota vol bezuinigingen door de Kamer te krijgen, stond enkele weken later Melkert klaar om in een begeesterde redevoering te verklaren dat de PvdA dé partij van de kunst is en er meer geld voor kunst moet komen.

Op de onderwerpen frequentieveiling en omroepbegroting, die de komende maanden in de Kamer aan de orde komen, staat de PvdA-staatssecretaris zelfs lijnrecht tegenover de PvdA-fractie. Dat is geen toeval: er is een duidelijke omslag in het PvdA-denken.

Van der Ploeg werd, toen hij vóór '98 in de Kamer zat, wel als een `liberale' PvdA'er gezien, die bureaucratische staatsbemoeienis, waar dat kon, voor marktwerking wilde inruilen – vandaar zijn voorkeur voor de veiling van omroepfrequenties onder commerciële radiostations en een zakelijker, centralistischer benadering van de publieke omroep. Onder fractieleider Melkert, met zijn ideeën over een zelfbewuste overheid, is Van der Ploegs benadering in toenemende mate als `typisch VVD' terzijde geschoven. Voor de rebelse polemisten lijkt onder Melkert het laatste politieke uur te hebben geslagen. Melkerts ideaalbeeld van de PvdA-prominent is dat van een verantwoordelijke bestuurder, niet een debater.