Onder vrienden

Het leken goede vrienden geworden, Kasparov, Kramnik en Karpov, verenigd in hun strijd tegen de FIDE. Karpov was wat dat betreft een late bekeerling, maar hij weerde zich duchtig. Hij noemde de FIDE-bazen volstrekt onbetrouwbaar en hij voerde een proces bij het Hof voor Sportzaken in Lausanne waarin hij hun een schadevergoeding afdwong.

Later schreven de drie K's samen een open brief waarin ze de FIDE ervan beschuldigden de heilige tradities van het klassieke schaak en van het wereldkampioenschap te hebben verkwanseld. Op het grote verjaardagsfeest van Karpov in mei in het Bolsjoi-theater in Moskou konden Kasparov en Kramnik niet lijfelijk aanwezig zijn, maar ze waren er wel op videoschermen. Ze spraken de jarige hartelijk toe en roemden zijn verdiensten.

Een paar maanden geleden kondigden de drie K's een belangrijk evenement aan. Een driekamp in december in Moskou waarin ze vier keer tegen elkaar zouden spelen. Het 3K-toernooi zou het heten en het zou ter ere zijn van Botwinnik, die negentig jaar geleden geboren was. Iedereen vond het erg dapper van Karpov dat hij zich met de groten van nu durfde meten. De eendracht onder de K's leek volmaakt, maar het zou niet lang zo blijven.

Het was waarschijnlijk niet toevallig dat hun toernooi in dezelfde tijd als het wereldkampioenschap van de FIDE zou vallen. Vergeleken met de strijd van de K's zou dat kampioenschap een evenement van de tweede rang zijn.

De FIDE gaf geen krimp en kondigde aan dat haar wereldkampioenschap ook in Moskou gespeeld zou worden, op belangrijke locaties. De voorronden in het Kremlin en de finale in de beroemde Zuilenzaal, waar vroeger de grote schaakmatches werden gespeeld en waar hoge sovjetleiders lagen opgebaard als er besloten was dat ze gestorven waren. Ook het wereldkampioenschap zou in het teken staan van eerbetoon aan Botwinnik en overigens ook aan Euwe, die van 1901 was.

Het stond 1-1 in de wedstrijd tussen de FIDE en de drie K's. Toen bleek dat het gevaarlijker is om Karpov als vriend te hebben dan als vijand.

Karpov liep over naar het andere kamp. Hij kondigde aan dat hij mee zou doen aan het wereldkampioenschap van de FIDE dat hij vroeger had beschreven als een smakeloze grap. Jammer voor dat mooie 3K-toernooi. Hij sprak de hoop uit dat het misschien volgend jaar nog eens gehouden zou kunnen worden.

Hoe was Karpov er toe gekomen om het mes in de rug van zijn nieuwe vrienden te steken en zich aan te sluiten bij mensen die hij kortgeleden als onbetrouwbare leugenaars en als schaakvandalen beschouwde? Het was uit vaderlandsliefde geweest.

Karpov schreef: ,,Ik bracht de titel terug naar Rusland uit het Westen in 1975. Nu in 2001 voel ik dat het mijn plicht is de kroon te ontworstelen aan het Oosten en hem terug naar Moeder Rusland te brengen.''

Om het geheugen op te frissen, de manier waarop hij de kroon in 1975 naar Moeder Rusland terugbracht kan niet heroïsch genoemd worden. Hij won hem zonder spelen nadat Fischer zich had teruggetrokken. Je zou bijna denken dat de FIDE hem in het geheim beloofd heeft dat hij weer zonder spelen wereldkampioen mag worden, als dank voor zijn grote verdiensten.

In de Armeense hoofdstad Jerevan wordt vandaag de laatste ronde gespeeld van een ander wereldkampioenschap, dat voor landenteams. De Russen waren terecht trots dat ze bij afwezigheid van hun beste zes spelers toch favoriet waren. Die positie kwam even in gevaar toen ze onder groot enthousiasme van het publiek met 3-1 van Armenië verloren.

Wit Lputian (Armenië)-zwart Sakajev (Rusland)

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pg1-f3 b7-b6 4. e2-e3 Lc8-b7 5. Lf1-d3 d7-d5 6. 0-0 Pb8-d7 7. b2-b3 Lf8-e7 8. Lc1-b2 0-0 9. Pb1-c3 c7-c5 10. Dd1-e2 c5xd4 11. e3xd4 Tf8-e8 12. Pf3-e5 a7-a6 13. Ta1-d1 Pd7-f8 14. Kg1-h1 Le7-b4 15. f2-f4 Lb4xc3 16. Lb2xc3 Pf6-e4 17. Ld3xe4 d5xe4 18. Pe5-g4 Naar het blokkadeveld e3, waar het paard prachtig staat. 18...f7-f6 19. Pg4-e3 Dd8-c7 20. g2-g4 Ta8-d8 21. f4-f5 Td8-d7 22. g4-g5

MmMmjblm

miejmMag

gaMmgaMm

mMmMmGAM

MmGAgmMm

mGCMBMmM

GmMmKmMA

mMmJmJmL

Een gevaarlijke bestorming. Na 22...exf5 23. gxf6 f4 24. Pg4 zou wits aanval sterker zijn dan de zwarte vrijpionnen. 22...f6xg5 23. De2-h5 Td7-f7 24. f5-f6 Een tweede pionoffer, dat zwart niet aan had mogen nemen. 24...g7xf6 Op de website kasparov.com geeft Maxim Notkin varianten waaruit blijkt dat het na 24...Pg6 nog een heel onduidelijke zaak zou zijn. 25. d4-d5 Nu echter krijgt wit een beslissende aanval. 25...e6xd5 26. Lc3xf6 d5-d4 27. Pe3-g4 e4-e3+ 28. Kh1-g1 Pf8-g6 29. Pg4-h6+ Kg8-f8 30. Ph6xf7 Dc7-c6 Zwart mag ook nog even mat dreigen, maar wit is eerder. 31. Dh5-h6+ Kf8xf7 32. Lf6xd4+ Kf7-e7 33. Dh6xg5+ Nog vlugger mat was het na 33. Lc5+ 33...Ke7-d7 34. Ld4xb6+ Zwart gaf op.

Duitsland, dat in de laatste olympiade verrassend tweede werd, kwam nu in Jerevan even op de eerste plaats door met 3-1 van Armenië te winnen. Een dag eerder had Duitsland tegen Macedonië een meevallertje gehad.

Wit Luther (Duitsland)-zwart Bogdanovski (Macedonië)

1. e2-e4 d7-d6 2. d2-d4 g7-g6 3. Pb1-c3 Lf8-g7 4. f2-f4 Pg8-f6 5. Pg1-f3 0-0 6. Lf1-d3 Pb8-a6 7. 0-0 c7-c5 8. d4-d5 Lc8-g4 9. a2-a3 Pa6-c7 10. Dd1-e1 Ta8-b8 11. De1-h4 b7-b5 12. f4-f5 g6xf5 Deze stelling is eerder voorgekomen in Rogers-Ftacnik, Sydney 1991. Daar deed wit nuchter 13. exf5. Luther gaat veel wilder te werk. 13. e4-e5 Wit valt onstuimig aan, maar of het ook goed is, is de vraag. 13...Pf6xd5 14. Pc3xd5 Pc7xd5 15. Lc1-h6 f7-f6 16. h2-h3 c5-c4 17. Ld3-e2 Lg7xh6 18. Dh4xh6 Lg4xf3 19. Tf1xf3

MdMeMdlm

aMmMaMmg

MmMaMaME

mgmhAgmM

MmgmMmMm

AMmMmJmG

MAGmImGm

DMmMmMFM

Wie staat hier beter? Als zwart bang is voor 20. Tg3+ kan hij 19...Kh8 doen, maar onverschrokken 19...dxe5 lijkt nog sterker. Na 20. Tg3+ Kf7 21. Dxh7+ Ke6 staat zwart niet helemaal comfortabel met zijn koning in het midden, maar anderzijds kan wit hem ook niet veel aandoen en zwart zou twee pionnen voor staan.

Zwart vond het blijkbaar te moeilijk om te kiezen tussen twee goede mogelijkheden en nam in plaats daarvan het onbegrijpelijke besluit om de partij op te geven.

Duitslands hoop werd vervolgens wreed geknakt door Rusland (3,5-0,5) en toen waren het toch weer de Russen die de beste kansen hadden. Twee ronden voor het eind stond Rusland bovenaan met 17,5 punt uit 24 partijen, gevolgd door Armenië (17) en Oekraïne (16,5).