Hollands Dagboek: Jozias van Aartsen

Jozias van Aartsen (VVD, 53) is minister van Buitenlandse Zaken. Verblijft meestal in het buitenland, maar was deze week in Den Haag. Wegens de acties tegen Bin Laden moest hij een reis naar Suriname, de Antillen en Aruba afzeggen. Hij is getrouwd met Henriëtte en heeft drie zoons.

Woensdag 11 oktober

GPV-Kamerlid Eimert van Middelkoop vindt mij op staatsrechtelijk gebied te soft. Terwijl wij tweeën op het Binnenhof zo ongeveer de laatsten der constitutioneel preciezen zijn. Dat bleek gisteren weer tijdens het Tweede-Kamerdebat over de acties tegen Al-Qaeda.

Veel parlementariërs hunkeren naar informatie over allerlei uiterst vertrouwelijke aspecten. Directeur-generaal Hugo Siblesz en ik vragen ons af hoe we daarmee moeten omgaan. We moeten voorkomen dat het debat in Nederland weer gaat over: hoe is het nu met ons, in plaats van over oplossingen voor de dramatische problemen elders.

Natuurlijk zal de Kamer worden geïnformeerd als Nederland daadwerkelijk bij de acties betrokken wordt. Wij nemen de opties door.

Directeur Marcel Kurpershoek heeft dezer dagen intensief overleg met zijn contacten in het Midden-Oosten. Een paar mensen werken internationaal hard aan een herleving van het vredesproces. Niet noodzakelijk dezelfden die je ziet in `photo opportunities' en `doorsteps' met de protagonisten. Er moet snel follow-up worden gegeven aan een paar initiatieven. Marcel zal het vandaag nog regelen. Hij is voor mij de juiste man op de juiste plaats. Iets wat in Den Haag lang niet altijd vanzelfsprekend is.

Overleg met Jakarta over de slepende zaak van de vermoorde journalist Thoenes. De Indonesische autoriteiten zijn niet onwelwillend.

Lunch met een veteraan-Binnenhofwatcher. We beschouwen het Nederlandse politieke landschap en maken prognoses voor de komende verkiezingen. Leuk, maar niet geschikt voor publicatie.

Zoek een boek uit voor secretaresse Heika, die helaas voor mij maar heel verdiend voor haar, drie weken met vakantie gaat.

Loop langs bij Jan Pronk op VROM. Wij praten over een internationale kwestie en over de binnenlandse politiek.

's Avonds informele nadere kennismaking met nieuwe persoonlijk secretarissen met aanhang. De onvermoeibare en loyale Willem was niet door één man of vrouw te vervangen. Karel en Brechje nemen het werk – een mengeling van adviseren en `babysitten' – samen over. Om het geroezemoes binnen te ontlopen, neem ik het telefoontje van Colin Powell buiten aan. Dit werkt op de lachspieren van woordvoerder Bart, die zich herinnert dat ik ook de onvergetelijke voorgangster van de generaal eens in een Haags steegje (telefonisch) te woord stond.

Het wordt ongemerkt nogal laat.

Donderdag

Nuttig overleg met Frank de Grave en chef Defensiestaf Luc Kroon over de mogelijke Nederlandse militaire inbreng in de huidige crisis.

Mijn Engelse collega Jack Straw maakt er, net als zijn voorganger Robin Cook, een punt van zijn collega in Nederland op de hoogte te houden. In de Kosovo-crisis was het persoonlijke contact met Robin (net als dat met Javier Solana) van onschatbare waarde.

Jack vertelt over het verloop van de acties. We analyseren verschillen in methode/beleving tussen Washington en Londen. Hij bevestigt nog eens dat er nu geen sprake van is dat de acties worden uitgebreid naar andere landen. Wij spreken af een aantal ideeën over de toekomst van Afghanistan nader door ambtenaren te laten uitwerken.

Moet helaas mijn Duitse collega Joschka Fischer melden dat ik niet kan voldoen aan een verzoek dat hij eerder deze week deed. Maar onze analyses van de huidige problemen sluiten naadloos aan.

De deskundologen in eigen land nemen graag onze rol tegenover de grote landen onder de microscoop. Die landen gaan er graag van uit dat Nederland optreedt als `verkenner'. Dat wij bepaalde gevoelige punten wel aan de orde zullen stellen, waarop zij dan weer kunnen reageren. Het is mij wel overkomen dat ik na afloop van een Europees overleg, waarin ik in een wat minder strijdlustige bui vond dat een ander ook wel eens het vuile werk mocht opknappen, verwijten naar mijn hoofd kreeg als: `Waarom zei jij niets: nu kon ik ook niets zeggen!'

Vraag secretaris-generaal Frank Majoor om een paar goeie mensen uit verschillende hoeken van het departement bij elkaar te zetten om de huidige crisis in een breder perspectief te plaatsen.

Praat achtereenvolgens Annemarie en Hans bij. Over het al dan niet vertrouwelijk inlichten. Over de psychologie.

Interessant gesprek met Laura van Deelen, die voor BZ in Afghanistan heeft gewerkt. Zij wijst erop dat een Afghaan een gemiddelde levensverwachting van ongeveer 40 jaar heeft en dat van zijn vijftien kinderen er tien heel jong zullen overlijden. Dat verklaart mogelijk een andere kijk op leven en dood. Trieste constatering.

Om 18.00 uur op EZ het wekelijkse overleg van de VVD-bewindslieden met de fractietoppen. Ook hier komt het ongemak van de fractievoorzitters aan de orde. VVD'er Pieter Korteweg voor het laatst. Eind augustus heeft hij op een enthousiaste en intelligente manier zijn concept voor het verkiezingsprogram gepresenteerd. De titel bevalt me: Ruimte, respect en vooruitgang.

Sinds maandag is er bij ons huis permanente politiebewaking. Een hele belasting voor een toch al drukbezet korps. Breng koffie en maak een praatje.

De rest van de avond gaat heen met telefoontjes.

Vrijdag

Rijksministerraad en ministerraad. Hoe Veiligheidsresolutie 1373 voor het hele Koninkrijk toe te passen. Praten tot 12.15 uur over buitenlands beleid. Ik onderscheid vier elementen in het beleid: het militaire, het humanitaire, het diplomatiek/politieke en binnenlandse. Een prettige, heel gedegen discussie. Buiten is het prachtig weer. Natuurlijk gaan de beruchte melige briefjes weer rond. `Er is een doos jeukpoeder in je badkamer gevonden.'

Wim en ik zoeken elkaar bij de lunch op. Na zeven jaar samen in een kabinet kennen wij elkaar van haver tot gort. Ik ben niet onder de indruk van zijn iezegrimmigheid en hij niet van mijn opvliegende temperament.

Kees van Rij komt langs. Hij is van BZ overgestapt naar het kabinet van Javier Solana. Bij het lobbyen voor Nederlanders op buitenlandse posten let ik meer op de strategische waarde van een plek dan op de status. De media zien het liever andersom, maar Kees bewijst volop dat ze daarmee ongelijk hebben. Weer over de toekomst van Afghanistan.

De volgende klant is GroenLinks-Kamerlid Farah Karimi, die aandacht vraagt voor een Afghaanse organisatie.

De zaken die plaatsvervangend sg Karel de Beer wil bespreken zijn super-personeelsvertrouwelijk en ik begin mij zorgen te maken over dit dagboek. Ik ben deze week kennelijk alleen maar bezig met dingen die onder de roos moeten blijven. Het zou voor de lezer ongetwijfeld leuker zijn geweest als ik wel naar Suriname was gegaan.

Schrijf een briefje aan Kofi en Nane Annan om hen mede namens Henriëtte persoonlijk geluk te wensen met de Nobelprijs. De keren dat ik intensief met hem heb samengewerkt ben ik onder de indruk geraakt van zijn geduld met onze Nederlandse preoccupaties. Misschien is de verklaring dat Nane banden met Nederland heeft en hier regelmatig is.

Zaterdag en zondag

Een weekend zonder officiële optredens buiten de deur. Dat is voor mij een cadeautje. Temeer omdat onverwachts het gezin zondag weer eens compleet is. Dit alles overgoten met gouden oktoberlicht. Ik leg mij er zelfs bij neer dat de klussers – naar ze zeggen voor mijn bestwil – mijn kamer overhoop halen. Belast me met de catering, ook voor de agenten.

Maandag

Zeldzaam tafereel op het Binnenhof. Welkomstceremonie voor de premier van Vietnam. Terwijl Henriëtte en ik madame flankeren, inspecteren de premiers de erewacht. Wim torent boven zijn frêle gast uit. Het decor van het eeuwenoude Binnenhof is prachtig, de militairen staan roerloos in de herfstzon. Ik realiseer me dat dit mensen zijn die we in het uiterste geval de verdediging van onze normen en waarden in handen moeten geven. Wat zijn ze jong.

We overleggen met de Vietnamese delegatie op het Catshuis. Helaas met de gordijnen dicht. Watermanagement, koffie, rijst, mensenrechten en Afghanistan.

Met Wim in de auto terug naar het Binnenhof. Spreken over Verhofstadt.

Officiële lunch. Naast Vietnamese minister van EZ. Over WTO, economische ontwikkelingen in ZO-Azië en Vietnam in het bijzonder. Indonesië. Zo belangrijk voor de regio dat het daar goed gaat. Merkwaardig: Vietnam exporteert rijst naar Indonesië.

Chris Patten, de voormalig gouverneur van Hongkong, spreekt voor liberale internationale. Zit naast een ex-RAFvlieger, Balkan-veteraan.

Chris, zoals te verwachten, fantastisch verhaal. Mooi Engels.

Ik had expres telefoon niet meegenomen. Consternatie: Arafat wil al morgen komen.

Dinsdag

Het is me gelukt: ik mag van de bewakers weer op de fiets naar het Binnenhof. Kan beter nadenken als ik beweging heb. Stal bij Torentje.

President Arafat maakt een opgewekte, kwieke indruk.

Breng Shimon Peres op de hoogte van het besprokene.

Gesprek met journaliste Antoinette de Jong die vele malen Afghanistan te paard heeft bereisd. Het is goed als het departement ook gebruikmaakt van expertise van buiten.

Wim, Frank, en ik spreken de komende fase in de crisis door. We blijven eensgezind.

Ontspannen overleg met Chris Patten. Ook over Balkan. Chris lucide als altijd. Lunch à deux met Chris. Jammer dat zijn vrouw Lavender niet mee kon komen. We kennen elkaar niet alleen van het werk maar vooral ook omdat we onze vakanties in dezelfde streek van Frankrijk doorbrengen. Hij heeft er een schitterend huis, waar oud-politici en journalisten graag over de vloer komen. Praten nu vooral over personen. Ook over religie en politiek (Chris is katholiek), over Indonesië en de noodzaak om bij ontwikkeling van de buitenlandse politiek die landen of personen in te zetten die met het meeste effect kunnen optreden.

Relatie tussen Solana en Patten is stevig. Chris atypisch in Brussel.

omdat hij niet gelooft in competentiestrijd tussen Commissie en de Hoge Vertegenwoordiger.

Het is al avond als ik mijn favoriete Nederlandse ambassadeur in de stoelen heb.

Woensdag 17 oktober

Louis Michel heeft het moeilijk, Hij zit een ingelaste Algemene Raad voor en mijn Franse collega Hubert Vedrine en ik leggen hem het vuur na aan de schenen over de voorbereiding van de Europese Raad van vrijdag in Gent. Hij ziet zich gedwongen ruggenspraak te voeren met zijn premier. Voor het overige blijven in dit Europese deel van de coalitie tegen het terrorisme de gelederen gesloten.

Na de vergadering met Solana gesproken over de gevolgen van de laffe moord op minister Zeevi.

Net op tijd geland in Valkenburg voor het debat in de Tweede Kamer (met Europarlementariërs) over de toekomst van de Unie. Natuurlijk legt iedereen verbanden met de situatie van dit moment. Bedreigt Al-Qaeda het nieuwe Europa? Nee, met onze idealen voor de toekomst moeten wij juist een dam opwerpen tegen onverdraagzaamheid.