Het oproer kraait aan het Damrak

Beursorganisatie Euronext introduceert eind deze maand een nieuw handelssysteem. De kleine effectenbanken zien hun kans schoon en pikken handel van de grote jongens af.

De temperatuur aan het Damrak is de afgelopen dagen snel opgelopen. Niet zozeer op de handelsvloer, maar in de bestuurskamers van de Amsterdamse beurs. Het huidige handelssysteem heeft vaak last van storingen en het nieuwe systeem morrelt aan de krachtsverhoudingen in de Nederlandse financiële sector. Dat zorgt voor snel verslechterende verhoudingen tussen Euronext - het fusieproduct van de beurzen van Parijs, Brussel en Amsterdam - en grote financiële instellingen als ABN Amro, Fortis, ING en Rabobank. En het zorgt voor afgunst tussen de grootbanken en de kleinere effectenhuizen.

Volgens George Möller, hoogste operationele man van Euronext, is een deel van de pers de afgelopen week misbruikt door de banken, zo stelde hij gisteren bij een bijeenkomst om het nieuwe handelssysteem toe te lichten. In een anonieme bankier die zijn beklag heeft gedaan over Euronext herkende hij een bestuurder van ABN Amro. ,,Als je ziet welke projecten wij sinds de fusie allemaal tot stand hebben gebracht, dan mag je daar best wel van onder de indruk raken'', vindt Möller. Natuurlijk luisteren de bestuurders van Euronext naar de markt, maar ,,wij buigen niet voor pressie van bepaalde partijen omdat concurrenten van hen plotseling toegang krijgen tot een klantenkring die zij niet hadden.''

Hier raakt de beursdirecteur een gevoelige snaar bij de grote banken. De vier grootste financiële instellingen domineren de markt van emissies, fusie- en effectenadvies. Het nieuwe, Franse, handelssysteem introduceert de animateur: een financiële partij, ook wel liquiditeitsverschaffer genoemd, die zich over de verhandelbaarheid van een aandeel ontfermt. De animateur onderhoudt nauw contact, op bijna dagelijkse basis, met het beursfonds waarvoor hij optreedt. Dat kan hem een kennisvoorsprong opleveren met betrekking tot koersgevoelige informatie. In dat geval overtreedt de animateur per definitie de Nederlandse wet. George Möller benadrukt dat een animateur straks niet over meer informatie beschikt dan de markt.

De nieuwe rol op de beurs is populair. Effectenbanken als Kempen en SNS Securities zijn vol in de aanval gegaan en hebben een groot aantal beursgenoteerde ondernemingen binnengehaald die zij gaan bedienen als liquiditeitsverschaffer. Daarmee krijgen zij een voet tussen de deur om allerhande andere financiële dienstverlening te slijten. Ook partijen als Van Lanschot Bankiers en het Amsterdamse Effectenkantoor gaan de markt op als animateur.

De grootbanken richten officieel hun pijlen op de interpretatie van nieuwe, `onduidelijke', op Franse leest geschoeide, handelsregels. Het liefst willen zij dat het aantal fondsen, dat een beroep mag doen op animateurs, wordt beperkt. Maar in plaats van het gewillige oor van een beurs die begrip heeft voor de `problemen' van grote Nederlandse banken, treffen de instellingen een meer rechtlijnige opstelling van een beurs die de facto dochteronderneming is van de Franse aandelenbeurs.

Weinig bankiers willen voor de microfoon reageren. Volgens een bestuurder van een kleine snelgroeiende effectenbank proberen de grootbanken de introductie van het handelssysteem zo veel mogelijk te frustreren. ,,Ze zijn helemaal niet geëquipeerd voor het animateurschap. Als je de markt voor 40 tot 50 fondsen wil onderhouden, heb je genoeg en goede mensen nodig. Bovendien zitten er risico's aan vast. De banken worden als animateur straks gedwongen handelsposities in te nemen die zij helemaal niet willen. ABN Amro heeft eerder aangekondigd het animateurschap tijdelijk gratis te zullen aanbieden, maar daar hebben ze inmiddels spijt van.''

Met het Franse systeem wordt een methodiek geïntroduceerd die op een andere handelsmores dan de Nederlandse is gebaseerd. Er zijn kleine aanpassingen voor de Nederlandse situatie doorgevoerd. Een betrokkene van een van de dominante Nederlandse banken vreest voor de voorkennisgevolgen van het animateurschap. ,,Als ik doe hoe de Fransen animateurs het in Parijs doen, ga ik rechtstreeks de Bijlmer bajes in. Wij kunnen ons de schijn van belangenconflicten niet veroorloven die het huidige systeem met zich meebrengt.''

SNS Securities is een van de partijen die veel klanten heeft binnengesleept. Deze bank heeft volgens vice-voorzitter Jolmer Gerritse al een marktaandeel van 15 procent in het small- en midcap segment. ,,Maar nu zien de grootbanken ook dat de activiteiten in het segment van de grote ondernemingen op een lager pitje staan. Ze moeten hun activiteiten uitbreiden. Daardoor wordt er nu weer nadrukkelijker gekeken naar de andere kleinere ondernemingen.''