Helletocht voor paard en jockey

`De hel voor paarden.' Zo wordt de 6.900 meter lange Pardubice met dertig hindernissen in Tsjechië genoemd. De winnaar van afgelopen week – zowel paard als jockey – is een held, net zoals de honderdtien eerdere winnaars.

Vorig jaar ketenden dierenliefhebbers zich nog vast aan het hek van de renbaan in het Tsjechische Pardubice om te protesteren tegen de in hun ogen beestachtige ren die de paarden moesten lopen. De Pardubice is langer en zwaarder dan zijn evenknie in Engeland, de Grand National. Maar één ding hebben beide races gemeen: de winnaars – zowel de paarden als de jockeys – zijn helden.

De honderdelfde editie van de Pardubice werd afgelopen week gewonnen door Chalco met Peter Gehm in het zadel. Hun namen zullen worden gebeiteld in de stenen waarop alle namen van de winnaars staan. Zo is hun onsterfelijkheid gewaarborgd.

De hel voor paarden. Zo wordt de Pardubice wel genoemd. In 1993 kwam slechts één paard aan de finish, Rigoletto met Lajos Stencl. Dat kwam omdat dit paard als enige de blokkade van betogers die tijdens de ren werd opgeworpen wist te doorbreken.

Het aantal paarden dat in de geschiedenis van de Pardubice van start is gegaan en de gevolgen van deze ren niet overleefde, is eindeloos. ,,Als er 111 maal een Pardubice is verreden, mag je er van uitgaan dat er zeker 333 paarden het loodje hebben gelegd'', vertelt een Tsjechische rensportliefhebber.

De ren van Pardubice is 6.900 moordende meters en dertig vaste hindernissen lang. Paarden uit Rusland, Tsjechië, Frankrijk, Duitsland, Ierland en Engeland worden gezadeld voor een tocht die dierenliefhebbers omschrijven als een enkele reis richting hel, terwijl anderen de wedstrijd omhelsen als de meest faire en eerlijke test van paard en ruiter sinds mensenheugenis.

In 1874 werd de eerste ren gereden en sinds die datum is er aan het parcours niets wezenlijks veranderd. De Vereniging van Boheemse paardenfokkers gaf opdracht een renbaan te ontwerpen met ongewone hindernissen. Het doel was een ren uit te schrijven zoals in die jaren nergens op de wereld werd verreden. In de eerste Pardubice gingen veertien paarden van start, waarvan er zes aan de finish kwamen. Deze ren werd gewonnen door Fantome met de Engelse jockey Sayers in het zadel.

Omdat alle rennen ook toen al uitsluitend op gras werden verreden, bestaat de renbaan in Pardubice voor de helft uit akkerland. Niet diep geploegd, maar een mooi zaaibed voor de wintertarwe. Dit jaar stoof de los geëgde aarde op toen de paarden er over galoppeerden. Wanneer de grond doorweekt is, grijpt de vette klei steeds weer iedere hoef vast. Dan zijn die akkerbouwgronden dodelijk. Ze zuigen de moed uit de paarden; ze zorgen ervoor dat ze niet meer voorwaarts kunnen; ze zijn er mede verantwoordelijk voor dat de hindernissen onoverwinnelijke obstakels gaan vormen.

Ook dit jaar, ondanks de droge bodem, eiste de Padubice weer zijn tol. Paarden stierven er weliswaar niet in de wedstrijd, maar slechts tien paarden gingen over de finishlijn. Dat betekende dat elf paarden hun jockeys tijdens de race verloren. Op de imposante Taxis struikelden twee paarden en op de passage de route ging één paard vol in de ankers en weigerde het op de tweede sprong. Hier en daar liep een jockey zijn paard in een herfstzonnetje te zoeken. De winnaar had de 6.900 meter lange ren in iets meer dan tien minuten gelopen. Dat is een snelheid van ongeveer veertig kilometer per uur. En dat over een loodzware baan.

De Pardubice kent zijn helden en houdt ze in ere. Eén van die helden is de inmiddels 49-jarige Josef Vana, die maar liefst vijf maal zegevierde. Nu is hij trainer en bejubelde hij zijn persoonlijke succes, want winnaar Chalco wordt door hem getraind.

Die zege maakte een einde aan een legende, want Peruan, een ebbenhouten zwarte van het fijnste bloed, was er als eerste in de historie in geslaagd om drie maal achtereen de Pardubice te winnen. Hij zou in de harten van de rensportliefhebbers onsterfelijkheid bereiken door dit jaar een vierde zege op rij te behalen.

Bij het ingaan van de allerlaatste bocht leek het er op dat Peruan het onmogelijke zou gaan waarmaken. De dertigduizend mensen langs de lijn wilden Peruan wel naar de overwinning duwen en schreeuwden hem moed in. Maar Peruan faalde op de allerlaatste sprong. Hij sprong hoog op over de heg, terwijl Chalco daar ineens de twee lengten achterstand goed maakte. Op honderdvijftig meter voor de finish maakte Chalco een einde aan de onsterfelijkheid van Peruan.

De nieuwe held van Pardubice is de Duitser Peter Gehm, de jockey van Chalco. Het gelukte de winnaar om steeds buiten de kluwen ruiters en paarden te blijven. Halverwege de ren liet hij het paard naar voren gaan, om zich nadrukkelijk in de kopgroep te manifesteren. De laatste sprong maakte Gehm onsterfelijk. ,,Mijn paard sprong zo mooi over de heg, het was of we vlogen.''