Franco's minister wil nog winnen

De Spaanse regio Galicië kiest morgen een nieuwe president. De kans is groot dat Manuel Fraga, symbool uit Franco's dictatuur, voor de vierde keer wint.

Nee, er is niets mis met Don Manuel. ,,Ik zou moe zijn, ik zou kanker hebben. Onzin. Mijn gezondheid is verdomde goed. Heb ik geen honger? In voetbal versla ik u niet, maar in andere dingen nog steeds wel.'' Het grote hoofd onder de ouderdomsvlekken, de oogleden geloken over de heldere ogen, gerimpeld vel los in de nek en een trage tongval. Met de eetlust van Manuel Fraga zit het inderdaad goed. Voorgerechten, vlees en flensjes met room maalt hij moeiteloos weg in een restaurant in Santiago de Compostela.

Manuel Fraga (78) treedt aan in wat wel eens zijn laatste verkiezingen zouden kunnen worden, en dat mag een prestatie heten. Als de enquêtes niet bedriegen, zal hij als lijsttrekker van Aznars conservatieve Partido Popular voor de vierde achtereenvolgende keer en met een absolute meerderheid winnen in de regio Galicië. Hij is daarmee niet alleen de oudste regiopresident, maar ook de enige politicus uit de Franco-dictatuur die nog steeds vast in het zadel zit.

Van begin jaren zestig tot 1973 was Fraga minister van Pers en van Toerisme. Een jonge, flamboyante bewindsman die met de slagzin `Spain is different' met succes de toeristensector voor Spanje ontsloot. Een politicus die met een nieuwe perswet de teugels van de censuur liet vieren, maar die geenszins bekendstond als een democraat die de dictatuur van binnen uit wilde veranderen. In de overgang naar de democratie werkte Fraga mee aan de nieuwe grondwet en consolideerde hij rechts in Spanje tot de conservatieve partij die nu de regering vormt. De ongeschreven wet tussen links en rechts was dat het verleden werd begraven. Een spijtbetuiging werd Fraga nooit gevraagd, het Franco-regime beoordeelde hij als ,,redelijk gunstig''.

Het aanroeren van zijn loopbaan onder de dictatuur betekende meestal het einde van een gesprek, maar nu blijft Fraga zitten. ,,Ik was minister, dat weet iedereen'', zegt hij licht aangebrand. ,,Je kiest nu eenmaal niet de historische periode waarin je leeft. En niemand heeft zo zijn best gedaan om de vrede te bewaren na de jarenlange tragedies van de Burgeroorlog als ik. Als heel links vasthoudt aan clichés over mij, muy bien, we zullen snel weten hoe het ze in de verkiezingen vergaat.''

De start van de campagne werd verstoord door jongeren die de regiopresident met eieren bekogelden, maar verder is de verkiezingsstrijd mat. ,,Onder Fraga heerst een cliëntelisme als in een derdewereldland'', moppert Xosé Beiras, de witbebaarde reus die Nationalistisch Blok van Galicië (BNG) aanvoert. De linkse partij, nummer twee in aanhang, wil de regenachtige noordwestelijke uithoek van het land, waar leegloop, vergrijzing en een wijdverbreide drugsdoorvoer de toon zetten, met een grotere onafhankelijkheid van Madrid opstoten in de vaart der volkeren. ,,In deze regio hebben we een president die nog nooit een interpellatie heeft beantwoord en zijn aanwezigheid in het parlement als tijdsverspilling bestempelt'', aldus Emilio Pérez Touriño, kandidaat van de socialisten. Fraga weet handig munt te slaan uit de verbeteringen van het wegennet die met Europees geld zijn opgezet. Maar negatieve berichten, zoals de beroerde aanpak van de gekkekoeienziekte, zijn door manipulatie uit de lokale pers gehouden. Het verleden van de president is geen onderwerp dat de mensen interesseert, meent Pérez Touriño. ,,En wij zijn er trots op dat we nooit de medailles van het anti-Franquisme hebben opgespeld.''

,,Stabiliteit, continuïteit. Meer van hetzelfde, maar dan nog beter'', vat de president zijn succes samen. Dat Galicië is uitgegroeid tot een van de invoerhavens voor cocaïne in Europa, wordt volgens hem schromelijk overdreven. ,,Dit is geen Sicilië.''

De ambities en energie van `cycloon' Fraga waren berucht. Een licht ontvlambaar, maar populaire mannetjesputter die bijna even snel boeken schreef als las, gevreesd debater, sportvisser, jager op groot wild en onverslaanbaar domino-speler. Het premierschap stond met grote letters op zijn voorhoofd geschreven, maar de tijd zat tegen. Koning Juan Carlos koos in 1976 voor Adolfo Suárez als de premier die de gang naar de democratie moest vormgeven. En zes jaar later, in 1982, stemde Spanje voor het socialisme van Felipe González. Pas in 1995 won de Partido Popular, maar toen had Fraga het leiderschap allang overgedragen.

Vanuit Galicië groeide hij uit tot de grand old man van de partij, die Fidel Castro ontving en ondanks alle sancties op bezoek ging bij de Libische leider Gaddafi. Zijn bij tijd en wijle radicale gedrag werd hem graag vergeven door oud-discipel Aznar. Suggesties dat het tijd is een opvolger aan te wijzen, wuift hij weg. ,,Opvolging is een gecompliceerd thema; kijk naar wat er gebeurt binnen koninklijke families. Met de opvolging binnen de partij door Aznar is het ook goed gegaan. Ik zit hier nog steeds, het enige wat is veranderd zijn de anderen.''

    • Steven Adolf