Europese grote drie willen ook wel eens apart

Gezamenlijk Europees beleid moet wijken als grote landen grote belangen menen te hebben. Dat bleek gisteren op de Europese top in Gent, met zijn Brits-Duits-Franse onderonsje.

,,Hysterie van de media.'' De Finse premier Paavo Lipponen had gisteravond geen moeite met de journalisten die telkens opnieuw begonnen over een Frans-Duits-Brits gesprek. Onzin vond hij de veronderstelling dat een onderonsje tussen de regeringsleiders van deze drie grote landen topoverleg van leiders van de vijftien lidstaten van de Europese Unie overschaduwde.

De Fin stond niet alleen in zijn mening. Alle regeringsleiders probeerden het belang van het gesprek tussen Tony Blair, Jacques Chirac, Lionel Jospin en Gerhard Schröder als onbelangrijk af te doen. ,,Technisch'', noemde premier Wim Kok het overleg van zijn collega's van de drie grote lidstaten. De Belgische premier Guy Verhofstadt, de voorzitter van de informele Europese top in Gent, deed de zaak al even luchtig af. De Nederlandse staatssecretaris van Europese Zaken, Dick Benschop, vond alleen dat het Frans-Duits-Britse gesprek in een Gents kamertje ,,symbolisch'' niet juist was geweest. Het had de indruk kunnen wekken van een directorium van de grote landen, die voor het overleg van de regeringsleiders van de vijftien EU-lidstaten hun strategie vastleggen.

Ook Blair, Chirac, Jospin en Schröder probeerden achteraf hun overleg als een zaak af te doen die niets met de Europese top te maken had. Het ,,politiek-militaire'' gesprek had volgens hen niets met de EU te maken. Het betrof alleen een belang van de drie landen die op Amerikaans verzoek nieuw of méér willen deelnemen aan de militaire actie in Afghanistan. Toch wilden hoge Franse en Duitse regeringsbronnen kwijt dat er meer aan de hand is. Een politieke beslissing over Franse en Duitse militairen naast de Britse als hulpverleners van de Amerikanen ,,nadert snel''. Vorige week al hebben de chefs van de militaire staven en de ministers van Defensie van Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië hierover overlegd.

De EU heeft als doel om tot een gemeenschappelijk buitenlands beleid te komen. Maar om vooral geen teken van onenigheid binnen de EU te geven, verklaarden regeringsleiders dat militair optreden een technische zaak is die niets met buitenlands beleid te maken heeft.

De EU is een economische reus en een politieke dwerg. De laatste jaren doet de EU pogingen om daarin verandering te brengen. Javier Solana, de hoge functionaris voor het buitenlands beleid van de EU, heeft daarbij een centrale rol. Maar hij was gisteren niet uitgenodigd toen de drie grote landen voorafgaand aan de Europese top over hun militaire plannen in Afghanistan overlegden.

Samen met het volledige gezelschap van de Europese top praatte Solana over een Europese rol bij pogingen om vredesbesprekingen in het Midden-Oosten op gang te brengen. De Belgische premier Verhofstadt kondigde aan dat hij binnenkort een speciale EU-missie naar het Midden-Oosten zal leiden. Hij vertelde dat de regeringsleiders het Belgische EU-voorzitterschap en Solana hebben verzocht om intensieve contacten te leggen met de landen in de buurt van Afghanistan, om mee te werken aan stabiliteit in dat gebied. Hij zei ook dat de regeringsleiders nog eens hebben onderstreept te willen bevorderen dat in Afghanistan na het einde van het Talibaan regime een regering komt waarin alle Afghaanse groeperingen zijn vertegenwoordigd.

De EU-regeringsleiders deden gisteravond alsof hun wens om een invloedrijke rol te spelen geheel los staat van de militair-politieke aspiraties van de drie grote landen. Het was net zo als de EU-ministers van Buitenlandse Zaken die de afgelopen weken deden alsof hun concurrerende reizen naar hoofdsteden in het Midden-Oosten allemaal in dienst stonden van een gezamenlijk buitenlands beleid van de EU. Dat gezamenlijk beleid moet echter wijken als grote landen grote belangen menen te hebben. ,,Wij zijn samengekomen om strikt militaire redenen die alleen ons aangaan'', zei de Franse president Chirac over het Frans-Duits-Britse overleg.