Armoedig last minute-theater

Ola Mafaalani is een regisseuse die vlak voor de première definitieve beslissingen neemt. Zo werd bij haar vorige stuk, Macbeth, pas op het laatste moment besloten tot een dj op het podium, die Shakespeare's drama effectief van dreunende bastonen voorzag. In haar nieuwe voorstelling Waarom huilen baby's als ze geboren worden gaat Mafaalani nog een fikse stap verder. Een week voor de première heeft ze de acteurs en de vormgevers van het toneel- en videobeeld uit de productie gezet. In hun plaats zette ze haar man, tevens de schrijver van het toneelstuk, Ko van den Bosch op het podium, samen met operazangeres Daniela Bernoulli (ook te zien als heks in Macbeth) en de als Mickey Mouse verkleedde Giselle Suarez.

Die voorkennis is moeilijk te negeren bij het zien van het kale toneel en het onwennige spel van Ko van den Bosch. Hij verspreekt zich geregeld en drukt per ongeluk op pedalen die muziekfragmenten in werking zetten. Om de boel nog een beetje vorm te geven lijkt inderhaast uit de opslag van Alex d'Electrique wat aankleding gesprokkeld. Afgetrapt meubilair, lichtbakken op de vloer, feesthoedjes voor het publiek en bergen confetti.

Van den Bosch probeert er het beste van te maken. Als een cabaretier slingert hij zijn korte zinnen de zaal in, maar de lachers, die normaliter bij zijn eigen groep Alex d'Electrique om het minste al plat liggen, krijgt hij niet op zijn hand. Natuurlijk is de tekst ook niet al te lollig bedoeld. In opeenvolgende varianten gaat het over kapitalisme en de onoverbrugbare verschillen tussen arm en rijk. Bij aanvang is dat nog vermengd met een luchtig sausje. Mickey Mouse klaagt met een vervormd stemmetje over zijn oversized muizenbestaan en Van den Bosch houdt een betoog met louter merknamen: ,,Ik trek de pin uit mijn wc-eend, gooi hem naar binnen en trek de deur dicht.'' Door alle scherts moeten de wrange misstanden in de wereld worden blootgelegd. Er wordt gemikt op de lach die besterft op de lippen.

Wellicht is dat de reden dat Mafaalani op het laatste moment zo rigoureus heeft gekozen voor een veel soberder aanpak. Passen overdadige toneel- en videobeelden wel in de kaalslag waar de tekst op aanstuurt? Nu is het toneel leeg en het spel zo schetsmatig dat je het armoedig zou kunnen noemen. Een reflectie van de armzalige staat waarin de wereld verkeert?

In feite is er maar één fragment waarin alle bedoelde en onbedoelde machteloosheid effectief transformeren tot het kenmerkende politiek geladen en aangrijpende Mafaalani-theater. Dat gebeurt als Van den Bosch de wereld op zijn kop zet en begint de foeteren op de ondankbaarheid van de Derde Wereld. ,,Ze zien het niet door alle vliegen in hun ogen.'' Begeleid door hysterisch gelach van Daniela Bernoulli wijdt hij uit over de mijnenvelden in Cambodja. Alsof het een mop is vertelt hij van de ziekenhuizen, neergezet door ontwikkelingshulp, waar mensen zich laten behandelen om vervolgens onderweg naar huis hun ledematen te verliezen. Zelfs Mickey Mouse krijgt op dat moment de dubbelzinnige rol die Mafaalani voor ogen moet hebben gehad.

Als de mensen vervolgens beginnen te klappen roept Van den Bosch dat hij nog niet klaar is. Hij is zijn microfoon kwijt, anders was het laatste deel van de voorstelling vast naadloos overgegaan in het vorige, zo verontschuldigt hij zich. Dat is het moment waarop het pijnlijk duidelijk wordt dat extreme last minute oplossingen niet altijd tot een sterke voorstelling leiden.

Voorstelling: Waarom huilen baby's als ze geboren worden? Tekst: Ko van den Bosch. Regie: Ola Mafaalani. Gezien: 17/10 Theater aan het Spui, Den Haag. Aldaar t/m 26/10. Tournee t/m 1/12. Inl. (070) 302 4070 of www.theateraanhetspui.nl