Nederland som van chaotische regio's

Nederland blijkt niet het vestigingsparadijs te zijn waar bedrijven zo graag op afkomen. Maar die conclusie belandde in Den Haag onderin een la.

,,Er staan deze ochtend 33 files, bijna allemaal dagelijks.'' Hoe vaak horen automobilisten deze frase niet, terwijl ze zich stapvoets voortbewegen over de dichtgeslibde snelwegen? ,,Gezocht: enthousiaste medewerkers, part-time, voor de avonden en de weekenden.'' Steeds vaker ziet het winkelend publiek dergelijke noodkreten achter etelageruiten.

Nederland is voor ondernemers helemaal niet zo aantrekkelijk als werd aangenomen. Nederland heeft politieke stabiliteit, is vaak fiscaal aantrekkelijker dan het buitenland en het gaat macro-economisch goed. Maar duik eens een beetje dieper de economie in. Kijk eens naar de provincies, de regio's. Dan blijkt Nederland ineens een chaotisch geheel van regionale problemen te kennen.

Begin oktober stuurde het Nederlands Economisch Instituut (NEI) de resultaten van een internationale benchmark over het regionale ondernemersklimaat naar het ministerie van Economische Zaken. En wat blijkt: Nederland verliest in rap tempo zijn aantrekkelijkheid. De Randstad kampt met fileproblemen, hoge huizenprijzen, niet-meewerkende lokale overheden en een slechte werknemersmentaliteit. In Noord-Brabant zijn het vooral de files die voor een stagnatie van de groei zorgen. `Buitengebieden' als Twente en Groningen kampen met een slecht imago.

Paradoxaal genoeg is het verslechterende ondernemersklimaat veroorzaakt door de onstuimige groei van de laatste jaren. Iedere procent economisch groei levert bijvoorbeeld 1,4 procent extra mobiliteit op. En de werkloosheid is de afgelopen jaren gedaald tot ver onder het evenwichtsniveau, hetgeen een enorme krapte op de arbeidsmarkt heeft veroorzaakt.

Veel van deze problemen worden al jaren onderkend. Wel nieuw is dat de perceptie van de ondernemers over hun eigen regio in dit onderzoek centraal staat. Interessante constateringen waar je als overheid ,,gericht beleid'' op kunt voeren, met ,,regiospecifieke maatregelen'', zegt onderzoeker J.M. de Vet van het NEI. Maar volgens hem steken zowel de Rijksoverheid als de regionale overheden liever hun kop in het zand. Op EZ, zo meldt een ingewijde op het ministerie, werd het rapport gelezen, ontstond er een rel in de ambtelijke top over publiceren of niet en belandde het rapport uiteindelijk ergens onder in een la.

Een beleidsmedewerker van de provincie Noord-Brabant, een van de regio's die slecht scoort op het gebied van infrastructuur, reageert ontstemd als hem naar het rapport gevraagd wordt. Hij laat weten dat de onderzoeksresultaten ,,worden meegnomen in onze visie-nota, die begin volgend jaar uitkomt''. Hij zegt niet verrast te zijn door de onderzoeksresultaten. ,,Als je de radio aanzet hoor je het iedere dag: file bij Den Bosch, bij Eindhoven, Breda, het is altijd raak. En ook de provinciale wegen slibben dicht.''

Transport en Logistiek Nederland (TLN), een werkgeversorganisatie van vervoerders, is vooral blij met de regionale insteek van het onderzoek. ,,Er is nu te weinig aandacht voor files op provinciale wegen bij regionale bestuurders. Ook de plaatsing van bedrijventerreinen kan veel beter. Nu bedenken ze dat er ergens een terrein of een winkelcentrum moet komen, en pas daarna gaan ze nadenken over de bereikbaarheid.''

Het ministerie van Economische Zaken laat, nu het rapport op straat ligt, weten het ,,een goed rapport'' te vinden. ,,We zijn er blij mee, het maakt heel duidelijk de lokale knelpunten zichtbaar zodat we daar gericht beleid op kunnen maken'', zegt een woordvoerder. Daar komt bij, zo meldt EZ, dat staatssecretaris Ybema al een tijd druk bezig is met het vestigingsklimaat. ,,We moeten keihard aan de slag om onze concurrentiepositie weer te verbeteren.''