Liberalen morren over `succesvol' poldermodel

Zagen aan de poten van het ,,ondemocratische poldermodel'' door VVD en D66 zorgt voor irritatie bij coalitiegenoot PvdA.

Of minister Vermeend (Sociale Zaken) consequenties wilde verbinden aan het geringe ledental van de vakbeweging? ,,Geen enkele'', zei Vermeend resoluut. Maar hij had toch zelf geschreven dat het zorgelijk is dat slechts 27 procent van de werknemers vakbondslid is? Vermeend: ,,Ons poldermodel is zo gek nog niet. We hebben het beste ondernemersklimaat van de wereld''.

Coalitiepartijen VVD en D66 stonden gisteren lijnrecht tegenover de PvdA in de Kamerdebat over de `representativiteit van de vakbeweging', ofwel het ,,succesvolle'' (PvdA) dan wel ,,ondemocratische'' (VVD, D66) Nederlandse poldermodel. ,,Voor mij hoeft deze discussie niet'', zei PvdA'er Vermeend. ,,Koester nou wat we hebben verworven in Nederland'', riep zijn partijgenote Saskia Noorman.

Uit onderzoek van Sociale Zaken was gebleken dat de vakbeweging iets meer dan een kwart van de werknemers vertegenwoordigt. Maar de bonden sluiten wel voor een veel grotere groep CAO's af, die de minister vervolgens op alle werknemers in een bedrijfstak van toepassing verklaart. VVD en D66 vinden dat het afgelopen moet zijn met dit automatisch algemeen verbindend verklaren, in jargon avv'en. ,,Door het avv'en geven we niet-democratische organisaties het recht op semi-belastingheffing'', aldus Bert Bakker (D66). Bakker hekelde de grote invloed die werkgevers en vakbonden via allerlei overlegorganen uitoefenen, zonder dat daarop democratische controle mogelijk is. ,,Met de WAO zijn één-tweetjes gaande. Eerst was er de commissie-Donner en nu praat de Sociaal Econonomische Raad erover. We zijn zo anderhalf jaar verder zonder dat de politiek iets heeft gedaan''.

VVD'er Geert Wilders, op wiens initiatief het debat plaatsvond, zei te gruwelen van het opleggen aan iedereen van afspraken, die vakbonden en werkgeversorganisatie met elkaar maken. ,,Wie vertegenwoordigen zij eigenlijk'', vroeg hij zich af. Leen van Dijke van de ChristenUnie vroeg zich vilein af wat `representativiteit' precies inhield. ,,Bolkestein heeft in 1998 veel stemmen getrokken, maar is weggegaan. En meneer Wilders bleef achter met 264 stemmen''.

Noorman wees op het Akkoord van Wassenaar, waarbij het kabinet en de sociale partners in 1982 afspraken hadden gemaakt over loonmatiging. ,,Daar was de VVD toen toch ook groot voorstander van?'' Omdat CDA, GroenLinks en ChristenUnie de PvdA steunden en er dus geen meerderheid bestaat om iets aan de Nederlandse `polderprincipes' te veranderen, lieten VVD en D66 het er voorlopig bij. ,,Maar wij zullen er nog vaak op terugkomen'', zei Wilders.

Hij haalde wel een succes binnen met de CAO-fondsen, die vaak bedoeld zijn voor scholing en kinderopvang. Door eigen onderzoek maakte Wilders duidelijk dat de meer dan honderd van deze fondsen onduidelijke doelen hebben en dat onhelder is of hun miljoenen guldens wel aan de deze doelen worden besteed of aan de vakbonden of werkgeversorganisaties zelf. Terwijl door het avv'en werkgevers en indirect ook werknemers er verplicht aan meebetalen.

Wilders kreeg van alle fracties en van Vermeend steun om de controle hierop te verbeteren. Vermeend gaat de fondsen verplichten hun jaarverslagen te publiceren en er moeten veel vergaandere controles van accountants op komen. Als fondsen zich niet aan de regels houden zal de minister de algemeen verbindend verklaring van de CAO intrekken.