Grieken minder anti-Amerikaans

Sinds de vertoning van de videobeelden van en met Osama bin Laden lijkt het ingewortelde anti-Amerikanisme in Griekenland af te nemen.

Van de Grieken is volgens opinieonderzoek (van voor de tv-beelden van getroffen dorpen) bijna 55 procent tegen het militaire optreden in Afghanistan. Dit lijkt veel, maar het is nog altijd aanzienlijk minder dan de 96 procent die in 1999 de bombardementen op Servië veroordeelde. De indruk overheerst dat het ingewortelde anti-Amerikanisme van de Grieken voor het eerst sinds tientallen jaren aan het afnemen is.

De reacties van veel Grieken op de aanslagen op 11 september waren voor menigeen uit het buitenland schokkend. Men was natuurlijk onder de indruk van het menselijk leed, maar dit soort getuigenissen ging steevast samen met kreten dat het `ook wel ergens goed voor was'. ,,Het werd toch hoog tijd dat Amerika een keer zijn trekken thuis kreeg, na alle bloeddorstige optredens in de vorige eeuw.'' In een bijkans eindeloze reeks diende dit soort commentaren zich aan op radio en televisie. De populaire acteur Kostas Kazákos kwam met de stelling dat het gebeurde van 11 september ,,een catharsis'' was. En zelfs aartsbisschop Christódoulos sprak, op het voetspoor van Paulus, van ,,de toorn Gods''.

Dit laatste riep nogal wat reacties op – dit ging toch te ver. Ongeveer gelijktijdig kwam de rel in het stadion van de voetbalclub AEK die in 1999 het sportembargo tegen Servië had gebroken door in Belgrado tegen Partizan te spelen. Deze keer werd er om één minuut stilte voor de Amerikaanse slachtoffers verzocht, maar uit het publiek kwamen spreekkoren `Amerikanen, moordenaars van volken' en loftuitingen op Osama bin Laden. Ook dit zette de Grieken aan het denken. De spelers van AEK die overigens part noch deel hadden aan het incident werden opgetrommeld voor een bezoek aan de Amerikaanse ambassade, waar ze het condoleanceregister tekenden.

Opvallend was al met al het verschil met de reacties na de Turkse aardbeving van twee jaar geleden. Tot verbazing van de hele wereld vertoonden de Grieken, die toch als anti-Turks bekend stonden, toen een medeleven en een behulpzaamheid die zelfs bijdroeg tot politieke toenadering. Waarom was dat na de 11e september niet het geval? Waarschijnlijk omdat men in 1999 het leed van de Turkse bevolking rechtstreeks aanschouwde. Op 11 september zag men in eerste instantie symbolen van `arrogantie' vallen. En dat gaf ruimte aan politiek leedvermaak.

Maar de omslag in de publieke opinie kwam pas na de confrontatie met de videobeelden van Bin Laden, die op zijn beurt de ,,toorn van Allah'' aanriep. Ook hoorde men uit zijn mond dat het ging tegen alle ongelovigen ter wereld. De dagen daarop kon men van de Grieken ineens heel andere geluiden opvangen. De rol van Duivel was door een andere partij overgenomen. Weliswaar organiseert de kleine communistische partij nog steeds protestmarsen naar de Amerikaanse ambassade, maar het aantal deelnemers daaraan is veel kleiner dan tijdens de Joegoslavische kwestie.

Toch is het anti-Amerikanisme niet verdwenen. Bij het aantreden van de nieuwe Amerikaanse ambassadeur Thomas Miller schreef het satirische blad Pondiki: ,,Het erge is voorbij, nu komt het nog ergere.'' En toen Miller in een vraaggesprek met de Griekse pers opmerkte dat de organisatie van Bin Laden alles bedreigt, ,,ook de Eiffeltoren, de Akropolis en de Olympische Spelen van 2004 in Athene'' vond het blad Eleftherotypía dit weer een typisch Amerikaans staaltje van olie op het vuur gooien.