De Leeuw

Abebe Bikila uit Ethiopië won in 1960 op blote voeten de olympische marathon in Rome. Dat is al voldoende om hem voor altijd te onthouden. Maar de opbouw van zijn zege is nog indrukwekkender. Het was een prachtige manier van Ethiopië om revanche te nemen op de inval in 1936 van het fascistische Italië. Want dat Bikila zijn beslissende demarrage inzette bij de obelisk van Axum, een kilometer voor de finish, was een doelbewuste actie met een hoog symbolische waarde.

Om te beginnen was voor de eerste keer de televisie massaal aanwezig bij een olympische marathon. Iedereen zag dus die obelisk, waar Bikila op indrukwekkende wijze wegliep. Italianen met een historisch besef moeten even geslikt hebben, of hun televisie kapot hebben geslagen, want die obelisk was een Italiaanse oorlogstrofee, die was meegenomen uit Ethiopië.

En dat juist daar Bikila in de Italiaanse hoofdstad de basis legde voor olympisch goud was een formidabele manier om wraak te nemen. Alhoewel hij de obelisk niet mocht meenemen naar huis. Maar wat hij wel kon meenemen, was de wetenschap dat de televisiebeelden van een zegevierende Ethiopiër bij het gestolen symbool van zijn vaderland nog vaak zouden worden herhaald over de hele wereld.

Hij bleek zelfs een olympisch record te hebben gelopen, maar daarvan wilde hij zich eerst niet laten overtuigen. Het ging er bij Bikila niet in dat hij sneller was geweest dan de Tsjechische majoor Emile Zatopek, die acht jaar eerder 2:23:03 liep. `Laten we de officiële tijdwaarneming maar even afwachten', wimpelde hij af. Totdat bleek dat hij maar liefst acht minuten onder de tijd van Zatopek was gedoken.

`De leeuw van Ethiopië heeft in Rome gebruld!' kopten de kranten de volgende dag. Dat vooral het winnende land compleet buiten zinnen was, spreekt voor zichzelf. Zelfs de ijzeren discipline op het keizerlijk hof van Haile Selassie werd voor één keer genegeerd: na lang overleg werd besloten de keizer wakker te maken om hem op de hoogte te stellen van het gebeuren. `Abebe Bikila worde bij terugkomst ingehaald als ware hij een prins van koninklijken bloede', sprak de keizer na het openen van zijn ogen.

Duizenden landgenoten wachtten Abebe Bikila op, inclusief een leeuw. Dat was tenslotte de bijnaam geworden van de atleet en kon daarom niet ontbreken op het feest. Drie mannen meenden het roofdier in bedwang te kunnen houden met een touwtje, dat zo dun was dat het al niet eens als waslijn had kunnen dienen. Het beest, dol geworden van de herrie, besloot zelf eens te gaan kijken waarvoor al die mensen op de been waren gekomen. Grote paniek, totdat de bewakers het beest weer onder controle kregen. Bikila heeft het zelf nooit gemerkt, anders had hij vast een andere bijnaam gekozen.

jurryt@xs4all.nl