TV-genieën

President Reagan was niet de eerste filmster ter wereld die het bracht tot regeringsleider, leerde ik gisteren in een informatieve documentaire in het Uur van de Wolf over het Indiase Hollywood. Toen Reagan aan de macht was, had de bevolkingsrijke Indiase deelstaat Tamil Nadu een premier-filmster die zó populair was dat hij alleen met zijn initialen MGR werd aangeduid, een Tamil-versie van FDR dus.

MGR stierf in het ambt. De man wordt nog steeds verafgood en herdacht met grote standbeelden. In India gaan filmsterren vaak in de politiek. En aangezien er veel zwart geld gaat in Indiase films, kan ik me zo'n beetje voorstellen hoe die politieke campagnes in hun werk gaan.

Op Reagans filmsterstatus werd neergekeken, maar achteraf viel zijn presidentschap reuze mee. Onder Reagan kwam er een einde aan de Koude Oorlog. Soms als ik president Bush zie praten, verlang ik terug naar Reagans perfecte, met humor verluchte televisie-speeches, waarvoor hij nauwkeurig repeteerde. Waarom niet? De uitverkiezing van het verafgode Nederlandse staatshoofd, de eerstgeboren Oranje, is willekeuriger.

President Reagan en MGR werden tenminste nog getest op hun acteerprestaties voor de camera, een belangrijke eigenschap voor politici. Standpunten populair maken is onderdeel van het politieke vak. Iemand die het goed doet voor de camera is dan al een heel eind. Dat betekent niet dat de minder gladde gezichten geen kans hebben. De lijsttrekkers van de drie grootste partijen – Balkenende, Dijkstal en Melkert – zijn niet de aantrekkelijkste mannen van Nederland, dus op het gebied van schone schijn kan de strijd niet worden gestreden. Maar wel op televisie.

Twee Vandaag had Peter Arnett geïnterviewd, de man die voor CNN - met twee andere verslaggevers - het bombardement op Bagdad ter plekke beschreef en daarna maanden bleef. Arnett zei dat hij zich had verbaasd over zijn grote roem daarna. Staatslieden wilden hem zien. Zelfs de paus vroeg een audiëntie met hem aan. Maar zo bijzonder was het ook weer niet. Duizenden anonieme militairen trotseerden en trotseren grotere oorlogsgevaren maar kwamen nooit op tv.

De ideale tv-deskundige hoeft niet de beste te zijn in het vakgebied. De televisie heeft niet de allerdeskundigste nodig maar degene die zijn wijsheden aan een groot publiek kan overbrengen. De viroloog A. Osterhaus is zo'n veelgevraagd, televisiegeniek persoon, los van zijn professionele verdiensten.

Gisteren bij Twee Vandaag relativeerde hij de gevaren van miltvuur. Hij was, gekleed in doktersjas, in het laboratorium, waar hij de proeven van een eveneens in het wit geklede medewerkster superviseerde. Hij bekeek haar reageerbuisje. Mooie bezigheid die zijn overtuigingskracht alleen maar vergrootte.

Rob de Wijk is de ideale televisiedeskundige voor militaire zaken. Eerlijke blauwe kijkers, heldere stem, toegankelijke analyse, weinig clichés, beknopte antwoorden. Maar of hij in zijn vakgebied zo'n grote autoriteit heeft, weet ik niet. Ik zou ook eens een generaal b.d. verwachten die zelf in een oorlog heeft gezeten.

Van Wijk is een typische burger-specialist. Hobby: in drieënhalf uur op de motor naar Parijs. Dat is toch anders dan in een jeep tussen de sluipschutters door racen. Van Wijks televisieverschijningen versterken zijn autoriteit. Zijn mening krijgt buiten het beeldscherm meer gewicht. Bij bijeenkomsten wordt hij al gauw de ster van de avond, ook al zouden andere deskundigen meer te vertellen hebben.

In de Firma Interview zei hij gisteren dat hij al dat televisiewerk zwaar vond, maar hij zag het als zijn dure plicht om zijn strategische kennis aan een groter publiek ter beschikking te stellen. Hij deed het niet voor zijn eigen genoegen maar voor een hoger doel. Kom, kom, hij zal toch niet ongevoelig zijn voor de hoge status van het beeld? Zijn aanwezigheid bij de aantrekkelijk rommelige Firma Interview, waar drie deelnemers hem interviewden, was niet voor een hoger doel. Het was ,,privé'', zei hij. Dus hij offert er ook zijn niet-strategische vrije tijd aan op. Zo zwaar zal het hem dus niet vallen.