Swaab spookt in rechtszaak rond Clickfonds

Na enkele maanden van stilte gingen deze week de Clickfonds-rechtszaken verder. Opnieuw was de zaak rond hoofdverdachte Eddy Swaab aan de orde. En opnieuw bleek hoe hoezeer de rechter worstelt met deze weerbarstige affaire.

Voorzitter Maarten Mastboom van de `Clickfondskamer', de speciaal voor de beursfraudezaak samengestelde rechtbank, is er goed in: het droogjes naar voren brengen van een understatement. Afgelopen dinsdag was het weer zover. ,,We hebben allemaal wat steekjes laten vallen, heb ik het idee'', constateerde hij met enige zelfspot tijdens de deze week begonnen zitting tegen een ex-directeur van de voormalige zakenbank Bank Bangert Pontier (BBP).

Aanleiding was de vaststelling dat de rechtbank een verklaring van Clickfonds-hoofdverdachte Eddy Swaab niet gelezen had, ondanks het feit dat de ordner wel verstuurd was. En dus moest er extra tijd voor een leespauze worden ingeruimd. Het was maar één van de vele worstelingen van de rechtbank met het weerbarstige Clickfondsdossier dat toch al niet uitblinkt in overzichtelijkheid.

Maar ook de rechtbank zelf acteerde niet altijd even scherp. Twee zittingsdagen gingen grotendeels op aan weinig vruchtbare bespiegelingen over wat het OM `dubieuze transacties' van Swaab noemt. De directeur van het effectenkantoor FTC had bij BBP diverse rekeningen van aan hem gelieerde vennootschappen lopen. Die gebruikte hij om voornamelijk obligatietransacties korte tijd te `parkeren'. Daarnaast nam hij regelmatig grote bedragen contant geld op. Het OM ziet contouren van omkoping en een criminele organisatie: relaties van Swaab gaven hem koersinformatie, hij deed lucratieve transacties via BBP en in ruil werd er cash geld uitgedeeld.

Een spannende theorie. En wellicht is het zelfs de werkelijkheid. Maar dat is nog geen strafrechtelijk bewijs. Vast staat dat er feitelijk geen enkele misslag in Swaabs transacties is ontdekt, zoals enkele getuigenverhoren van opsporingsambtenaren en BBP-medewerkers inmiddels ook uitwijzen. Het is dan ook nog steeds een raadsel waarop toezichthouders STE en De Nederlandsche Bank zich baseerden toen zij in oktober 1997 in grote haast aangifte deden van respectievelijk `witwassen' en `heling van gelden'. Ook de verdenking van de FIOD dat er sprake zou zijn geweest van `beleggen achteraf' is nooit hard gemaakt.

Toch kon de Clickfondskamer de verleiding niet weerstaan om uitgebreid op de zaak in te gaan. Zonder resultaat. Verdachte Marius K., Swaabs `accountmananger', wist van niets en blonk uit in eenlettergrepige antwoorden. Zowel zijn raadsman als de rechtbank willen Swaab nog eens laten getuigen, maar nu al staat vast dat dat, buiten publicitaire deining, inhoudelijk weinig zal opleveren. Swaab, die zich al jaren in Zwitserland ophoudt, wil overigens een vrijgeleide voor zo'n getuigenis en het is onzeker of het OM daar aan wil.

De Clickfondskamer wees in eerdere zaken uit het Swaab-complex enkele vonnissen, die in de juridische wereld verbazing hebben gewekt. Een ander BBP-directielid werd veroordeeld omdat kasopnames hadden moeten worden gemeld vanwege de ,,aanmerkelijke kans'' dat het zwart geld betrof. Een pensioenfondsbeheerder kreeg straf wegens het hanteren van ,,niet optimale koersen'', een vaag begrip in de obligatiewereld. En twee handelaren werden voor omkoping veroordeeld, zonder dat vast stond waarvóór ze zijn omgekocht. Al deze verdachten zijn in beroep bij het hof. Of ook K. deze weg wacht, zal later blijken. Maar in het Swaab-complex lijkt het OM weinig harde punten tegen hem te hebben. Wel heeft K. een probleem als het gaat om een ander aspect, waar Swaab overigens niets mee van doen heeft. Tijdens het onderzoek stuitte justitie toevallig op een Luxemburgse `kasfaciliteit' waarmee BBP warme banden bleek te hebben. Cliënten konden daar hun zwarte geld stallen. Eerder werd een andere BBP-directeur daarvoor veroordeeld en ook K. lijkt de dans niet te kunnen ontspringen. Hoe zwaar het OM hem dat aanrekent, is nog onbekend. Zowel requisitoir als het pleidooi van de raadsman volgt pas volgende maand.