Nieuwe VS-ambassadeur moet oorlog `verkopen'

De Verenigde Staten sturen een nieuwe ambassadeur naar Nederland: de Republikein Clifford Sobel. Hij moet de opkomende kritiek in Nederland op de oorlog in Afghanistan doen verstommen.

Clifford Sobel, de man die door president Bush is aangewezen als zijn ambassadeur in Den Haag, heeft er veel zin in. Vooral om te zorgen dat de Nederlandse `digitale delta' een nog beter landingspunt wordt voor de Amerikaanse high tech-industrie.

Dat bleek gistermiddag tijdens de hoorzitting van de commissie voor buitenlandse betrekkingen van de Amerikaanse Senaat. De Senaat was niet in de stemming om de voorgedragen ambassadeurs voor Litouwen, Estland, Finland, Portugal, Armenië en Nederland een strobreed in de weg te leggen. Ieder moment werden nieuwe gevallen van antrax in de gebouwen van het Congres bekend. Het Huis van Afgevaardigden sloot de deuren zelfs helemaal tot volgende week dinsdag om de luchtverversingskanalen en kantoren te laten doormeten.

De commissie bestond voor het grootste deel van de zitting uit één lid, de Democraat Robert Torricelli, die veel in het nieuws is geweest wegens omstreden vormen van campagnefinanciering. Hij had een persoonlijk woord van aanbeveling over voor Sobel, die net als hij uit New Jersey afkomstig is. ,,Ook al is Cliff Sobel de tegengestelde politieke overtuiging toegedaan, ik ken niemand in New Jersey, Republikein noch Democraat, die niet enthousiast is over zijn benoeming tot ambassadeur. De Nederlanders hebben New Jersey gesticht, nu zenden wij onze beste zoon naar Nederland'', aldus Torricelli.

De sfeer tijdens deze hoorzitting was meer die van een diploma-uitreiking dan van de harde ondervragingen die soms zulk spannend tv-materiaal opleveren. Ieder van de zes kandidaten mocht zijn meegekomen familieleden even voorstellen. De zakenvrouw Bonnie McElveen-Hunter uit North Carolina kreeg voor de fotograaf van de regionale pers een knuffel van commissielid en staatgenoot senator Jesse Helms, die met zijn looprekje even langskwam. Haar bejaarde moeder nam ongevraagd even het woord om te zeggen hoe trots zij was op de nieuwe Amerikaanse ambassadeur in Finland.

Toen zijn beurt gekomen was, wees aanstaand ambassadeur Sobel er kort en krachtig op dat Nederland de derde investeerder in de Verenigde Staten is, terwijl Nederland de achtste handelspartner voor de Amerikanen is. Bovendien is Nederland een strategische bondgenoot. Sobel citeerde met instemming de tweede verklaring van premier Kok na de aanslagen van 11 september, die van 16 september, waarin ,,het internationale terrorisme ons de oorlog heeft verklaard''.De nieuwe ambassadeur zag het als zijn eerste taak de 1.600 Amerikaanse bedrijven en de 35.000 Amerikanen in Nederland en de 1 miljoen Amerikaanse toeristen die het land jaarlijks bezoeken, te beschermen. Het moet Amerika's topprioriteit zijn om samen met Nederland en de andere bondgenoten de oorlog tegen het terrorisme te winnen. ,,Een ander lastig doel is de bestrijding van de drugsuitvoer van Nederland naar de Verenigde Staten.''

Sobel omschreef zijn vermogen om relaties te leggen als de kern van zijn zakencarrière, waarna hij stilstond bij zijn activiteiten voor non profit-instellingen, denktanks, de `post graduate school' van de Amerikaanse marine en vooral het werk dat hij samen met zijn vrouw Barbara heeft verricht via hun eigen liefdadigheidsstichting voor de belangen van kinderen.

De voltallige Senaatscommissie stemt binnenkort over de benoeming, maar voordat hij naar huis mocht had senator Torricelli toch nog een aandachtspuntje voor de ambassadeur in spe. ,,Nederland is een van de NAVO-landen met een reële militaire capaciteit, maar ook met de eerste tekenen van kritiek in de publieke opinie op de Afghanistan-politiek. Het zal een belangrijk deel van uw taak worden het Nederlandse volk duidelijk te maken dat wat in New York en Washington is gebeurd, ook gemakkelijk in Europa kan gebeuren. Het zou bijzonder pijnlijk voor Amerika zijn, als er onenigheid ontstond over wat ons gemeenschappelijk te doen staat.''

De meeste Amerikaanse ambassadeurs in Den Haag van de afgelopen decennia waren geen carrière-diplomaten maar, net als Sobel, politieke benoemingen. De meeste van hen hadden een zakelijke achtergrond. Via donaties aan de partijkas of door zich anderszins verdienstelijk te maken voor de zittende president werden zij ambassadeur. De laatste professionele diplomaat was Paul Bremer in de jaren '80 tijdens de controverse over de plaatsing van kruisraketten in Nederland.

Het werk van de ambassadeur in Den Haag loopt zeer uiteen. In kalme tijden ligt de nadruk op de bevordering van de economische contacten tussen beide landen, terwijl tijdens internationale crisissituaties zoals nu de meeste aandacht uitgaat naar politieke, militaire en diplomatieke zaken.