Kok vindt uitstel van grotere EU ongewenst

Het kabinet stelt dat kandidaat-lidstaten uit Oost- en Midden-Europa, die voldoen aan de toelatingscriteria, ook tot de EU moeten kunnen toetreden als de Unie haar beleid voor de landbouw en de structuurfondsen voor achtergebleven gebieden nog niet heeft hervormd.

Premier Kok verklaarde gisteren bij het debat met de Tweede Kamer over de jaarlijkse `Staat van de Unie' dat Nederland er wel naar streeft het EU-beleid voor de landbouw en de structuurfondsen voordien te hervormen. ,,Maar dat mag nooit bedoeld of onbedoeld leiden tot vertraging van toetreding tot de Unie van de landen die op korte termijn daarvoor gekwalificeerd blijken te zijn'', aldus Kok.

Dit was tegen het zere been van VVD-fractieleider Dijkstal. Hij had er anderhalve week geleden op een bijeenkomst van zijn partij over Europa nog op gehamerd dat de ,,enige juiste weg'' was om eerst de interne EU-hervormingen af te ronden alvorens nieuwe lidstaten toe te laten. Hij vreest dat de kosten van de EU voor een land als Nederland anders beduidend hoger worden.

Dijkstal poogde gisteren tijdens het debat vergeefs om het kabinet eveneens achter dit standpunt te krijgen. De hervorming van het landbouwbeleid zou wel eens kunnen vastlopen, betoogde hij, indien er voordien al nieuwe lidstaten bij zouden komen. Staatssecretaris Benschop (Europese Zaken) hield de VVD-leider echter voor dat het niet mogelijk is de hervormingen al voor 2006 af te ronden. Al ruim voordien zullen naar verwachting de eerste kandidaat-lidstaten aan de toelatingseisen hebben voldaan.

Het kabinet toonde zich minder somber dan Dijkstal over de financiële gevolgen van de uitbreiding. Volgens Benschop zijn de kosten tot 2006 volledig gedekt, zelfs als er tien nieuwe lidstaten bij zouden komen. Voor de periode daarna zal Nederland naar verwachting iets dieper in de buidel moeten tasten. Maar volgens Benschops ramingen zouden de extra kosten van Nederlandse bijdragen in geen geval hoger uitvallen dan een miljard euro (2,2 miljard gulden) per jaar.

CDA-fractievoorzitter Balkenende probeerde Dijkstal nog tot meer verzet tegen de regering te bewegen maar deze had daaraan geen behoefte. ,,Eén: ik ben helder geweest. Twee: de strijd gaat door'', aldus Dijkstal, die niet nader inging op de vraag hoe hij de strijd dacht voort te zetten.

Premier Kok maakte verder duidelijk dat het kabinet niet bereid is de toelatingscriteria voor nieuwe lidstaten alsnog anders te definiëren. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) had daar in een recent rapport op aangedrongen omdat sommige lidstaten anders onnodig in moeilijkheden komen. Dat geldt met name voor de zeer kostbare implementatie van de EU-milieunormen. Wel liet Kok de mogelijkheid open op sommige punten overgangstermijnen af te spreken.