Klokkenluider nauwelijks beschermd

Klokkenluiders, werknemers die misstanden op hun werk aan de kaak stellen, hebben in tweederde van de gemeenten geen recht op bescherming. Dat blijkt uit een enquête van Binnenlands Bestuur en EO-Radio.

Van ruim driehonderd gemeenten gaf 67 procent aan geen regeling te hebben voor klachtenmeldingen en voor bescherming van de rechtspositie van de klokkenluiders. Bijna veertig procent van de ondervraagde gemeentesecretarissen of personeelsfunctionarissen verklaarde dat er ook geen plannen zijn om zo'n regeling in te voeren. Volgens de Ambtenarenwet zijn gemeenten binnenkort verplicht een regeling in te voeren. Voor het Rijk geldt sinds begin dit jaar een regeling dat ambtenaren die misstanden melden geen enkel nadeel mogen ondervinden van hun actie. Ze zijn wel verplicht hun melding te doen bij hun directe baas of een vertrouwenspersoon.

Volgens de enquête van Binnenlands Bestuur en de EO zijn de gemeenten gemiddeld erg te spreken over de integriteit van hun eigen organisatie. De gemeentesecretarissen en personeelsfunctionarissen geven hun gemeenten hiervoor gemiddeld het cijfer 7,8. Dertig gemeenten geven zichzelf een negen en elf belonen zichzelf met een tien. In slechts één op de vier gemeenten leggen nieuwe ambtenaren nog een ambtseed af.

In 56 procent van de gemeenten is de laatste tien jaar geen enkele ambtenaar aangepakt voor niet-integer handelen. De Zwolse wethouder Van Hasselt, tevens voorzitter van de commissie rechtspositie wethouders en raadsleden van de Vereniging Nederlandse Gemeenten, reageert hier in Binnenlands Bestuur verbaasd op. ,,Zwolle hoort daar in elk geval niet bij. Wij hebben meerdere keren iets aan de hand gehad. Kennelijk heeft men elders niet goed gekeken.'' Hij vindt dat in sommige gemeenten ambtenaren te lang op dezelfde gevoelige positie zitten, bijvoorbeeld bij vastgoedbeheer of grondzaken. ,,Daar zie na een aantal jaren een huiselijke manier van werken ontstaan. Ik vind dat je maximaal vijf jaar op zo'n post mag blijven.'' Hoogleraar beleidswetenschappen H. van den Heuvel pleit in Binnenlands Bestuur voor het tijdelijk terugtreden van bestuurders van wie de integriteit wordt betwijfeld. Als vervolgens blijkt dat ze niets te verwijten is, moeten ze ,,met veel tamtam'' worden gerehabiliteerd.